Gözmercekleri Hakkında Genel Bilgi

From :ATM Türk: Amatör Teleskop Yapımı

(Difference between revisions)
Revision as of 22:00, 11 January 2008
Himenali (Tartışma | contribs)

← Previous diff
Revision as of 22:08, 11 January 2008
Himenali (Tartışma | contribs)

Next diff →
Line 16: Line 16:
baslicalaridir. Onun disindaki her turlu gok cismi en iyi ya baslicalaridir. Onun disindaki her turlu gok cismi en iyi ya
durbunle, ya da az buyultme yapan bir teleskopla izlenebilir. durbunle, ya da az buyultme yapan bir teleskopla izlenebilir.
 +
 +
 +
 +Bazi ATM yazisma listelerinde ya da kendin yap (DIY) makalelerinde, maliyeti azaltmak icin teleskoplar icin uretilen ozel
 +gozmercekleri yerine eski durbunlerden cikma merceklerin ya da mikroskop okulerlerinin teleskoplarda da kullanilabilecegi yazar. Piyasada 18mm, 24.5mm (0.965 inc) ve 30.5mm govde caplarinda ve baska boyutlarda mikroskop mercekleri bulunabilmektedir (http://www.microscope-store.com). Bu merceklerin uzerinde yazan buyultme orani, hangi mikroskopta kullaniliyorsa, onunla sagladigi buyultmeyi gosterir. Elinize bu tur bir mercek gecerse, onun odak uzakligini bulmaniz, boylece teleskobunuzda hangi oranda bir buyultme yaptiginizi anlamaniz gereklidir.
 +
 +Kullandiginiz mercek basitse, bir elemanli ya da birbirine yapistirilmis iki elemanli gibi, elinizdeki mikroskop gozmercegini gunese tutup, isigini bir kagida odaklayip, mercegin odak uzakligini rahatca olcebilirsiniz.
Optigin her alaninda oldugu gibi, gozmerceklerinin odak uzakligini Optigin her alaninda oldugu gibi, gozmerceklerinin odak uzakligini
Line 23: Line 30:
bunlari kullaniyorsunuz. bunlari kullaniyorsunuz.
-Birinci yontem:<br>+a) Birinci yontem:<br>
Elinizdeki gozmerceginin icindeki herbir elemanin odak uzakligini ve Elinizdeki gozmerceginin icindeki herbir elemanin odak uzakligini ve
merceklerin birbirlerine olan uzakligini bilirseniz 'efektif odak merceklerin birbirlerine olan uzakligini bilirseniz 'efektif odak
Line 29: Line 36:
http://www.astronomyboy.com/eyepieces/ep_calc.shtml http://www.astronomyboy.com/eyepieces/ep_calc.shtml
- +b) Ikinci yontem:<br>
-Ikinci yontem:<br>+
Pratik bir olcum yaparak ve iki formul kullanarak herhangi bir Pratik bir olcum yaparak ve iki formul kullanarak herhangi bir
gozmerceginin odak uzakligini soyle hesaplayabilirsiniz: gozmerceginin odak uzakligini soyle hesaplayabilirsiniz:

Revision as of 22:08, 11 January 2008

Amator gokbilimcilerin teleskoplarinda kullanacagi gozmercekleri icin dunyada uc standart boy mevcuttur:

  • Eski Japon standarti olan capi 24.5mm olanlar (0.965 inc diye de

gecer).

  • Amerikan standarti ve su anda dunyada gecerli olan capi 31.8mm

olanlar (1.25 inc diye de gecer).

  • Nispeten daha yeni bir boy olan capi 50.8mm olanlar (2 inc diye de

gecer).

Bunun disinda, eskiden bazi profesyonel gozlemevlerinde 100mm capli gozmercekleri de kullanilmakta idi.

Gozmerceklerini teleskoptaki odaklayiciya koyup baktiginiz icin, odaklayicilarin standartlari da yukarida sayildigi gibi uc cesittir.

Teleskoplarda buyultme orani degil, birincil aynanin/objektifin buyuklugu onemlidir. Ayna ne kadar cok buyuk olursa, teleskop o kadar cok isik toplar, ve hem daha sonuk cisimleri gorebilir, hem de birbirine yakin iki cismi ayirma gucu daha fazla olur. Ilk teleskop alanlarin en cok hataya dustugu konu buyultmenin cok onemli oldugunu sanmalaridir. Bu nedenle herhangi bir gozmerceginin ile kullanildiklarinda, buyultme oranini 2 ya da 3 kat arttiran barlow turu merceklerden ilk asamada uzak durulmasini tavsiye ederiz. Amatorlerin gorsel gozlem yaparken buyultmeye gerek duydugu birkac gokcismi vardir. Ornegin; Ay, gezegenler ve cift yildizlar bunlarin baslicalaridir. Onun disindaki her turlu gok cismi en iyi ya durbunle, ya da az buyultme yapan bir teleskopla izlenebilir.


Bazi ATM yazisma listelerinde ya da kendin yap (DIY) makalelerinde, maliyeti azaltmak icin teleskoplar icin uretilen ozel gozmercekleri yerine eski durbunlerden cikma merceklerin ya da mikroskop okulerlerinin teleskoplarda da kullanilabilecegi yazar. Piyasada 18mm, 24.5mm (0.965 inc) ve 30.5mm govde caplarinda ve baska boyutlarda mikroskop mercekleri bulunabilmektedir (http://www.microscope-store.com). Bu merceklerin uzerinde yazan buyultme orani, hangi mikroskopta kullaniliyorsa, onunla sagladigi buyultmeyi gosterir. Elinize bu tur bir mercek gecerse, onun odak uzakligini bulmaniz, boylece teleskobunuzda hangi oranda bir buyultme yaptiginizi anlamaniz gereklidir.

Kullandiginiz mercek basitse, bir elemanli ya da birbirine yapistirilmis iki elemanli gibi, elinizdeki mikroskop gozmercegini gunese tutup, isigini bir kagida odaklayip, mercegin odak uzakligini rahatca olcebilirsiniz.

Optigin her alaninda oldugu gibi, gozmerceklerinin odak uzakligini hesaplamanin da formulleri vardir. Ozellikle cok elemanli (icinde birden fazla mercek bulunan) gozmerceklerinin odak uzakligini hesaplamak icin iki yontem vardir; elinizdeki verilere gore bunlari kullaniyorsunuz.

a) Birinci yontem:
Elinizdeki gozmerceginin icindeki herbir elemanin odak uzakligini ve merceklerin birbirlerine olan uzakligini bilirseniz 'efektif odak uzakligini' su sayfada anlatildigi sekilde bulabilirsiniz: http://www.astronomyboy.com/eyepieces/ep_calc.shtml

b) Ikinci yontem:
Pratik bir olcum yaparak ve iki formul kullanarak herhangi bir gozmerceginin odak uzakligini soyle hesaplayabilirsiniz:

Formul 1: Buyultme = Objektifin Capi / Gorus Dairesinin Capi

Formul 2: Buyultme = Objektifin Odak Uzakligi / Gozmerceginin Odak Uzakligi

Burada olcumunu yapacaginiz deger Gorus Dairesinin Capi'dir (diameter of exit pupil). Bunun ne olduguna gelince, ornegin gunduz teleskobunuzu cok uzaktaki bir cisme dogrultup, gozmercegini takip odaklayinca, biraz uzaktan baktiginizda gozmerceginin size bakan tarafindaki ortadaki isikli dairedir (aynen durbunlerde gorunen daire gibi). Bunu hesaplamak icin 'dynameter' denilen bir alet kullanilir. Siz cok duyarli kucuk bir cetvel ya da benzeri baska bir cihaz kullanabilirsiniz.

Bu degeri olctukten sonra, buyultmeyi hesaplayabilirsiniz. Sonra da ikinci formuldeki degerleri yerlerine koyarak, gozmerceginin odak uzakligini bulabilirsiniz.

Bu yontem ve konu hakkinda asagidaki baglantilar ilginizi cekebilir:
http://astro.umsystem.edu/atm/ARCHIVES/OCT00/msg00239.html
http://www.klhess.com/telecalc.htm
http://www.klhess.com/teleform.htm

Ayrica Tele Vue firmasinin gozmercekleriyle ilgili sorulara cevap verdikleri sayfasinda da yararli bilgiler bulabilirsiniz:
http://www.televue.com/ask_al/eyepieces/





Gozmercekleri hakkinda baslangic bilgileri veren su baglantilara da bir bakmanizi tavsiye ediyoruz:

http://www.skyandtelescope.com/equipment/basics/Guide_to_Eyepieces.ht ml

http://www.skyandtelescope.com/equipment/basics/3311076.html

http://www.spacegazer.com/eyepiece-basics-g.asp



***** devam edecek ****