:ATM Türk: Amatör Teleskop Yapımı - New pages [tr]

OnStep based Telescope

Curiosis — Thu, 02 Jan 2020 19:37:07 GMT

Summary:

10” f/6 computerized telescope using OnStep
This is a brief account of how we designed and built our home-made 10” f/6 automated Dobsonian telescope, almost exclusively with DIY techniques.

The project can be seen in two phases:
Mechanical design, production and assembly
Automation with OnStep, an open-source telescope control package

OnStep is an open-source telescope controller software package, developed by Howard J. Dutton. It was designed and developed for a multitude of Arduino platforms including Teensy, AtMega, BluePill and more. The code is freely available at https://github.com/hjd1964/OnStep and is actively enriched and supported by Howard J. Dutton and the OnStep community.

Apart from the card and step motors, the remaining optical/mechanical parts have either bought or fabricated for the rest of the telescope. Compared to a commercial telescope, ours might have a marginal advantage in the cost, which may not be significant. On the other hand, increasing the size of the primary mirror may justify the cost. This is especially true for the mirror sizes 16” and up. Implementations of OnStep based controllers are more common for equatorial mounts compared to Alt-azimuth but again for bigger telescopes where heavier loads should be moved with precision, it also makes more sense to use it. We also saw that complexity during design & the manufacturing stages of such telescopes might require a group effort / cooperative work. Also, you may need to know what others’ had done in the past, learn about their elegant solutions to the potential problems on the road and even ‘borrow’ some of their innovative design features which we also did without hesitation.

For the OnStep project, we appreciate the remarkable effort of Howard Dutton and Khalid Baheyeldin as well. They patiently answer never-ending questions of the enthusiastic crowd.

At the beginning of our project, we have searched the web to find different motorized alt-azimuth telescopes to guide and ease our design decisions but except the ones based on commercial products or quite simple ones, they did not look attractive enough. Eventually, we came across some elegant designs for mounting the motors, pulleys, and timing belts with minimum complexity. Even though one can find a very detailed plan for a motorized telescope, we were also expecting to encounter some problems which the makers of these telescopes were not providing enough detail about as if everything were working perfectly as planned, without any performance issues. We will also discuss here such problems of our design & fabrication.

Purchasing, material supply & machining the parts
In the beginning, since we had started with a readily made 10” f/6 primary mirror, and a 2.14” secondary, the telescope would definitely be a Dobsonian. An Alt-Azimuth type of mount, suitable for even bigger mirrors. It could also be possible to make an equatorial mount for which was more suitable for astrophotography, an alt-azimuth mount controlled with OnStep seemed to have more potential for various reasons, including mechanical superiority and feasibility of using larger mirrors in the future, which we are seriously considering. Actually, one of the prototypes of our OnStep controller cards has been successfully used to command a 20” f/4.5 Dobsonian (so far, the largest amateur telescope in Turkey), providing positive feedback for our future work. One of the two 10” f/6 telescopes which we’ve attempted to manufacture had already a commercially bought primary mirror, it is now operational. The second one has all the mechanical parts have been fabricated and assembled, waiting for the polishing/figuring & coating of the primary mirror.

One member of our study group used parametric CAD application to design all mechanical parts of the telescope. He also performed virtual assembly of these parts prior to actual building. This gave us enough confidence about the form, fit and function of most if not all parts. Using CAD for design should be an integral part of a project and even if you can improvise freely to a degree, you can never be sure without CAD applications’ set of tools. We’ve verified our design in early stages, computed center of mass (which was somewhat critical for balance of the scope) and generated all the 2D drawings needed for CNC router, so a minimum level of guesswork and frustration encountered in manufacturing and assembly.

Of course in a project of such complexity, it is not possible to verify everything beforehand and even though CAD reduces your potential mistakes and saves you time, there remains still some unknown points, which you yourself have to find solutions or trial and error based works.

The bill of material of our telescope includes mostly manufactured parts compared to purchased ones. In the mount, we have used 15 mm thick marine grade birch plywood. For the two telescopes we’ve attempted to fabricate simultaneously, we used two sheets of 122 x 250 cm plywood. Enough to make a pair of rocker box, mirror box, and two secondary cages. Since 15 mm thick plywood would be too heavy for the secondary cage rings, we’ve decided to reduce its thickness using a planning machine, after they are cut with a CNC router. Not a big deal for a total of 4 rings but a small sheet of 6 or 9 mm would definitely be easier. To glue and join these parts we had asked the assistance of a professional carpenter since the workshop had an infinite number of clamps and workshop tools we lack. Without them, assembling the parts of rocker & mirror boxes would be very difficult with enough precision.

To fabricate the mirror cell, we visited a metal workshop, where all welding & truing has been done by a professional. Then two mirror cells have been electrostatically powder coated to black at another shop nearby. To ease the removal of the primary mirror, two bolts are unfastened and the cell pivots around two others to access the primary and take it out from the cell for storage or cleaning. The mirror rests on nylon nuts and supported with two pairs of PTFE bearings, separated with 90° each angle to minimize astigmatism. When pointed towards Zenith ~5 kg mass of primary mirror rests over these 4 bearings. A solution probably more expensive/time-consuming to adapt but better than using a sling or simple side supports.

For the ø 25 mm aluminium (1 mm wall thickness) truss-poles, we have adapted a hexapod solution which enables the collimation of the optics. By turning the truss poles clockwise / counter-clockwise, we can align the optical components and bring them to the same path. This feature not only simplified the complexity of the mirror cell but at the same time enables one to perform the collimation of the telescope without any assistance and back & forth traveling between the mirror cell and focuser. The comfort of hexapod collimation alone well worth the extra cost and burden of connectors to be purchased such as male threaded rod bearings or manufactured items like acetal taps to be inserted into the aluminum tubes. All of the six poles have been connected by the ends with bolts to form a collapsible structure, reducing the clutter and ease the assembly. In order to attach truss poles to both the secondary cage and the mirror box, we have initially used M8 bakelite bolts but they did not work as expectedly and couldn’t provide the compressive strength of the truss poles & secondary cage side and then we changed to M8 screws, tighten by Allen keys. In order to assemble the collapsible truss and connect secondary cage to mirror box, a total of six bolts should be tightened. Even though this was not what we had initially planned but until we can find and implement a better tool-free solution, tolerable for us.

For the secondary cage, we’ve decided to implement a wire spider to mount the 2.14” secondary mirror. This design looks complicated at first, however, the simplicity of actual manufacturing and final rigidity justified our decision. Our secondary mirror is approximately aligned in the center of the secondary cage, brought to the correct position relative to the focuser by a simple jig and then minor adjustments required during collimation are performed using truss poles _another advantage of the hexapod structure. So far, we observed the wire spider holds the collimation stiff enough to resist gravitational loads. The tensioning of 4 pairs of ø 0.1 mm steel wires is done by turning the brass sleeve nuts inserted to a same-sized socket cap screw, where a 0.15 mm, hole has been drilled to its head along the 45° axis using electrical discharge machining. Steel wires are simply inserted from these holes and connected to the secondary holder plate, a 45° aluminum plate which also has screws for fixing the wires. Turning the screws make the minor adjustments of the wires so that they can align the secondary holder perfectly and bring it to the center of the optical path. The above-mentioned sleeve nuts are then inserted into ~180 mm long ø 19 mm aluminum tubes, which connect the rings of the secondary cage to each other.

Other items of the secondary cage-like focuser & Rigel unit finder have been simply attached to the cage and a matte black polyamide (Kydex like) material wrapped along the circumference to block stray light and protect the optical surfaces. The secondary cage is not at optimum weight but with different eyepieces and unit finder, the balance of the telescope is quite well and it’s neither head light nor heavy. The focuser we’ve chosen for this telescope is a 2” Crayford focuser and it has a relatively simple design. It does not have a microfocus knob (with 1:10 reducer) for fine focus because we eventually will control the focuser with OnStep in the future and have fine-focusing capability. Also, we did not use a finderscope (RACI) with similar reasoning, star hopping is not required (or practical) for this kind of computerized telescope.

The mirror box, which holds the 40 mm thick Ostohowski made Pyrex mirror on 9 point flotation cell and a NEMA 17 step motor with a 50:1 ratio high precision planetary gearbox. This motor is connected to a 12 mm diameter steel shaft using a 20 mm wide, 255 tooth circular timing belt (AT5) & 25 tooth dual pulleys, which is also connected to dual pulleys turn the mirror box along altitude axis. Inside walls of the mirror box have been painted matte black (BLACK 2.0 by Stuart Semple) to minimize reflections. The mirror box also holds (by a total of eight M8 bolts) the altitude bearings. These bearings are cut from 2x15 mm thick plywood and one of the pairs is covered with stainless steel strips to minimize wear & increase dimensional stability. The dual pulleys (25 teeth) at the sides of the mirror box are hidden under these altitude bearings to protect them from external elements and to obtain a minimalistic view. Moving parts like timing belts, motors or pulleys of the telescope are not visible externally.

The lowest level component, rocker box has a very simple design. It includes two pairs of adjustable idler bearings to balance the weight of the rest of the telescope and the azimuth motor (again a NEMA 17 step motor with 50:1 ratio high precision planetary gearbox) and corresponding timing belt, a circular T5 with 288 teeth, again hidden from plain sight. Since we do not rely on fine-tuned friction for balance of the scope as this is the usual case for most Dobsonians, we have used a 2 mm thick stainless steel ring between the circular plywood part which a timing belt has been glued across its perimeter and used three transfer bearings on the recessed sockets carved under the base plate (plywood) of the rocker box, so that it may rotate without stiction and do not dig into plywood surface in time, under the considerable weight of the whole telescope assembly. This freely rotating structure has a ‘break’, which is the 16 teeth pulley, that is rotating the mirror box with engaging its teeth to this timing belt, in a tangential position. And this pulley/drive mechanism is again invisible unless you disassemble everything and reveal or turn the rocker box upside down. Most of the computerized telescopes have either eclectic drive mechanisms (which is necessarily not a bad thing but not a visually pleasant thing to the eye) or slip/clutch mechanisms, to enable free movement in both axes, which is again, from our point of view, is unnecessarily complicated.
The two 12V batteries and the OnStep controller unit also rests freely on the base of the rocker box. The height of these items are low enough not to hit the mirror box during swivel motion. Cables coming from the step motors are reaching to the controller unit and altitude motor connector must be disconnected during the transportation of the telescope as separate pieces which is mostly the case. While seperating the mirror box from

PCB & electronics
We have designed and manufactured three separate PCBs (V1, V2 & V3) for our implementation of OnStep. Each card has the same dimensions and PCB work & soldering has been completed without any external help. V2 & V3 of the card uses a DRV8825 step motor controller, which provides silent micro-stepping (32) of dual NEMA 17 motors where V3 also includes support for a smart hand controller (SHC), a mechanical keypad, connected with a spiral cord cable to the card, a nice and more robust alternative to transmitting commands to OnStep, using a cellular phone or a tablet/laptop etc. We run the card with dual 7500 mAh 12 V batteries (connected in series) to obtain 24 V. The batteries provide approximately ~8 hours of continuous operation time before motors stall. Two connectors coming out from the plexiglass case with perforated to dissipate heat generated by the components are connected to the motors. The on/off switch and WiFi antenna is also located on the case. The card can also be powered by a 12V DC adapter when the telescope is near an AC outlet which is sometimes possible.

We chose to build our telescope controller hardware based on the Arduino BluePill architecture. One major decision that we made was to design and build our own monolithic controller hardware platform rather than a mix-and-match of generic Arduino modules commonly sold on the market. This approach offers several advantages:

It results in an end-product that is well suited to our specific requirements in the context of telescope operation and observational field work, including power, thermal management, MTBF, mechanical, usability, serviceability.
Cost-effectiveness, since we buy chips, rather than Arduino modules
Suitability for industrialization

The Arduino BluePill architecture is based on the STM32F103 microcontroller by ST Microelectronics. This a ubiquitous and very cost-effective chip, optimizing the bang-for-buck for our needs. Similarly, DRV8825 Stepper motor controllers were chosen to drive the NEMA17 motors mechanically moving the telescope assembly along Altitude and Azimuth axes.

We selected some of the key design parameters as follows:

Input voltage range: 12-30V
Nominal battery voltage (typical operation): 24V
Motor current range: up to 2A per winding
Motor torque range: up to 5 Nm
Motor reduction ratio: 50:1
Telescope GoTo speed: 5 degrees/second max

The electronic PCB design process also took into consideration the removal of excess heat to be generated by the motor driver chips under heavy load.

Problems & re-work
Almost like being prototyping phase for our design & manufacturing of this telescope, we have observed several problems (in other words, opportunities for improvement) some quite easy to address, some difficult or expensive. Once the telescope was operative and we tried to make precision GoTo’s, we’ve noticed backlash problems and tried to understand how critical they were. Backlash in a computerized telescope may not be noticeable unless you try to aim the scope that requires direction change in azimuth/altitude or both. During tracking, however, the backlash had no effect. For the altitude axis, we used bubble levels in order to rotate the mirror box between horizontal and vertical planes. Using an Arduino code (stepper.ino) we have rotated 90 degrees and counted how many full steps required to rotate 90 degrees. Then returning back would require the same number of steps but due to backlash, we’ve observed that we had around 480 full steps (or in 1.3 degrees) missing which was equal to backlash. Several other tests verified these results and we could be sure of this value. In order to find out and reduce the backlash in altitude axis, we have increased the width of the timing belt from 10 mm to 20 mm and also, increased the number of teeth which this belt drives from 16 to 25, which had no effect on reduction since they remain 1:1 in ratios. We also changed the belt profile from T5 to AT5 in order to decrease flexure in the belt. All these changes helped us to get rid of the backlash to a degree and now we measured it ~0.27 degrees.

Operation of the telescope
Compared to a grab and go 8” telescope, our 10” computerized telescope requires some planning for transportation to the observing site. Once you disassemble the truss poles and take the secondary cage away from the telescope, you can also separate the rocker box and the mirror box and and have to deal with four main sub-assemblies to transport. Heaviest of these four is the mirror box, weighing approximately 12 kgs. The 8 kg of rocker box comes second. Secondary cage is quite lightweight and only requires some delicacy since it contains the secondary mirror and thin wires of spider. Collapsible truss poles are also lightweight but it helps to carry them in a tube (plastic / cardboard ø 70 mm in diameter, 80 cm length) to protect the surface finish and minimize the required space. Other small items like batteries, the box holding the OnStep card, cables, eyepieces, unit finder, etc. are practically less problematic to transport. Of course, you may also carry the telescope on a pushcart if you have adequate space in your car / truck or you simply take out the scope from a fixed location (building) to a nearby observation site, like a school, etc. This also simplifies the setup procedure of the telescope and possibly frees you from collimating the optics everytime. Also, you may have the additional comfort of leaving OnStep card & connector cables on the telescope, this also simplifies setup and saves you a couple of minutes. Once the mirror box has been put over the rocker box and collapsible truss poles have attached, you may start collimation and connect to wifi network of OnStep with your cellular phone, On startup OnStep needs to geo-reference itself using 1, 2 or 3 star alignment procedure. Once you perform the alignment, you can track with sideral (%99 of the time) or Lunar / Solar tracking rates or perform GoTo operations directly within Android app or a third party planetarium app like Carte Du Ciel or Stellarium, etc. With the latter path, you may move the telescope by visually selecting targets within planetarium's screen as well as providing coordinates of celestial bodies if you know. Minor GoTo errors can be adjusted by guide operations, where you can use the arrow keys (North / West / East / South) and move at different speeds ranging from very slow to very fast. The slew rate of the telescope during GoTo operations (a changeable parameter in the configuration file) is around 3°/second so it takes roughly 30 seconds to travel from Zenith to horizon and 1 minute from East to West or North to South. Higher slew rates bring the risk of motor stalls and/or hitting the telescope to a nearby obstacle and necessity to making a new star alignment. During manual guiding, the slew rate changes according to your requirements and generally half of these speed is possible.

The focal length of the mirror is exactly 1524 mm so with 2” eyepieces ranging from 40 mm to 7.5 mm (with 2X Barlow lens) magnifications from 38x to 203x can be obtained. The quality of the mirror in this telescope can sustain 35x to 50x per inch of aperture, so theoretically it can work up to 350x to 500x maximum before magnification roll-off and of course atmospheric conditions permit. In order to see how well we can track a target tests we pushed the magnification limit to 662x using a Celestron X-Cel 2.3 mm eyepiece but this was only for the sake of experimentation and the result was not visually appealing at all.

Compared to an ultra-light 10” telescope, our classical Dobsonian design ends up being considerably heavy. Which is not good especially ease of transportation and storage is a priority. But the weight works in favor of us during telescope operation. It is less prone to wind loads (less vibration at the eyepiece) and quicker settle down times if you mistakenly hit the secondary cage or other parts. The total weight of 35 kg’s is too heavy as as single piece to lift even a car to a nearby observing spot 20 - 30 meters away but of course you can make more than one trip from your car to the observing spot to carry the parts of the telescope one by one.

Classical mirror box also helps in resisting the dew and probably protects your mirror against other pollutants. Even without a shroud, mirror is hardly exposed to the elements. This is partly true for the secondary mirror as well. The depth of the cage protects the secondary mirror to a degree. A single ring type minimalistics cage can beat our design choice in weight issues but again classical secondary cage is superior in preventing stray light even without a dedicated baffle extending beyond its end.

Future enhancements
Secondary heater / boundary layer fans / shroud / derotator integration / robo-focus / cosmetics

Photos, videos & files
https://www.youtube.com/watch?v=eSOFmSh7xH

OnStep temelli Teleskop

Curiosis — Thu, 02 Jan 2020 19:35:16 GMT

Summary:

OnStep, Howard J. Dutton tarafından geliştirilen, açık kaynak kodlu bir teleskop kontrol yazılımıdır. Teensy, AtMega, BluePill ve daha fazlasını içeren çok sayıda Arduino platformu için tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Kod https://github.com/hjd1964/OnStep adresinde bulunur ve Howard J. Dutton ve OnStep topluluğu tarafından sürekli olarak güncellenerek zenginleştirilir. OnStep projesi için Howard Dutton ve Khalid Baheyeldin'in olağanüstü çabasını takdir ediyoruz. Aralarında bizlerin de bulunduğu hevesli kalabalığın hiç bitmeyen sorularını büyük bir sabırla cevaplıyorlar.

Teleskobumuzun üzerindeki elektronik bileşenler ve step motorların yanı sıra, optik ya da mekanik parçalar, satın alınmış ya da imal edilmiştir. Hazır, ticari bir teleskopla karşılaştırıldığında, el yapımı teleskopların ufak bir maliyet avantajı olabilir. Ama, tasarım ve imalat aşamalarında, olabildiğince düşük bir maliyetle teleskop yapmak gibi amaçla da hareket etmedik. Diğer yandan, bu türden teleskoplarda birincil ayna çapının arttırılması maliyeti daha cazip hale getirebilir. Bu, özellikle 16 inç ve daha büyük çaptaki aynalar için geçerlidir. OnStep tabanlı kontrol cihazlarının uygulamaları, alt-azimuth kundaklara kıyasla ekvatoral kundaklar için daha yaygındır, alt-azimuth kundaklar, çok daha ağır yüklerin hassas hareketini gerektiren büyük teleskoplarda daha fazla tercih edilmektedir. Ekvatoryal kundakların özellikle de gökyüzü fotografçılığı ve daha ufak çaplı teleskoplardaki yaygınlığının bir nedeni de, kutup ayarı yapıldıktan sonra tek bir motorla takip yapabilmeye olanak sağlamaları olabilir. Çalışmalarımız sırasında, tasarım ve üretim aşamalarındaki karmaşıklığın, grup çalışması ve yakın işbirliği gerektirdiğini gördük. Benzer konularda çalışanların neler yaptıklarını, karşılaştıkları sorunlar için kullandıkları çözümlerini öğrenmeniz çok mümkün olmadı. Ama az sayıda da olsa böyle örnekler gördükçe hiç tereddüt etmeden tasarım özelliklerinden bazılarını “ödünç almakta” bir sakınca da görmedik.

Projemizin başında, bize rehberlik etmek ve tasarım kararlarımızı kolaylaştırmak için farklı motorlu alt-azimuth teleskopları bulmak için web'i taradık, ancak ticari olan veya yeterince çekici görünmeyenler dışında pek bir şey bulamadık. Yine de, motorları, kasnakları ve triger kayışlarını minimum karmaşıklıkla monte etmek için kullanılabilecek birkaç zarif tasarımla karşılaştık. Başlarken, motorlu bir teleskop için çok ayrıntılı bir tasarım yapsak da, öngöremediğimiz bazı sorunlarla karşılaşmayı bekliyorduk. Burada, tasarım ve üretim sırasında karşılaştığımız bu sorunlarından söz etmeye de çalışacağız.

Satın alma, malzeme temini ve parçaların işlenmesi
OnStep ile kontrol edilen bir alt-azimuth kundak, sağlamlık, ağır yükleri daha kolay taşımada üstünlük ve görsel kullanıma daha uygun olma gibi çeşitli nedenlerle daha büyük bir potansiyele sahip görünüyordu.
OnStep kontrol kartlarımızın ilk prototipi (V1), 20 inç f/4.51 Castor teleskobuna (şu anda Türkiye'nin en büyük amatör teleskobu) kumanda etmek için başarıyla kullanıldı ve gelecekte yapmayı düşündüklerimiz için olumlu bir geri-bildirim sağladı. Proje kapsamında yapmayı hedeflediğimiz iki adet 10 inç f/6 teleskoptan ilki, hali hazırda satın alınmış bir birincil aynaya sahip ve şu anda çalışıyor. İkinci teleskopta ise, birincisinde geliştirilmesi gerektiği farkedilen noktalardan yola çıkılarak, iyileştirmeler yapılmakta. Bu teleskobun aynasının cilalanması, biçimlendirilmesi ve kaplanması tamamlandığında kullanılmasına başlanacak.

Grubumuzun bir üyesi teleskobun tüm mekanik parçalarını tasarlamak için parametrik CAD uygulamasını kullandı. Teleskobun sanal ortamdaki montajının yapılması, tüm parçaların değilse de çoğunun biçim, uyum ve işlevi hakkında yeterince güven sağladı. Tasarım için CAD kullanımı, bir projenin ayrılmaz bir parçası olmalıdır ve bir noktaya kadar doğaçlama olabilse de, CAD desteği olmadan yeterince doğru bir tasarım yapmakta olduğunuzdan asla emin olamazsınız. Örneğin daha henüz tasarım sırasında, teleskobun ağırlık merkezi (kundağın yükseklik eksenindeki dengesi, motor, kayış ve kasnaklara olabildiğince az yük binmesi için önemliydi) hesaplayarak doğrulandı ve CNC freze kesimi için gerekli tüm iki boyutlu çizimleri oluşturduk. Böylece imalat ve montajda minimum düzeyde bir karmaşa yaşandı.

Elbette ki böyle bir projede, her şeyi önceden doğrulamak mümkün değildir ve CAD potansiyel hatalarımızı azaltıp zamandan kazandırsa da, yine de tasarım aşamasında öngörmediğiniz çözümler geliştirmek ya da deneme-yanılma ile ilerlemek zorunda kalacağınız aşamalar ortaya çıkabilir.

Teleskobumuzun ürün ağacı, satın alınanlara kıyasla daha çok üretilen parçalar içermektedir. Kundakta dış etkilere kendiliğinden dayanabilmesi ve uzun ömürlü olması için 15 mm kalınlığında deniz tipi huş kontrplak kullandık. Teknik plastikler, kompozit malzemeler ya da metal levhalara göre kontrplak eski moda gibi görünse de, maliyet, sağlamlık/ağırlık oranı, titreşimleri hızlı sönümleme, .. gibi açılardan değerlendirildiğinde gayet amaca uygun bir malzemedir. Boyutsal kararlılığının rakipleri kadar olmaması, çeşitli yöntemlerle aşılabilecek önemsiz bir sorundur. Aynı anda üretmeye çalıştığımız iki teleskop için iki adet 122 x 250 cm kontrplak levha satın almamız gerekti. 15 mm kalınlığındaki kontrplak, ikincil kafes halkaları için çok ağır olacağından, bir CNC freze ile kesildikten sonra bir planya tezgahı kullanarak kalınlığını azaltmaya karar verdik. Toplam 4 halka için büyük bir zorluk olmasa da bu parçaları 6 veya 9 mm kalınlığındaki kontrplak levhadan kesmek daha kolay olacaktı. Parçalarını birbirine yapıştırma aşamasında, içerisinde neredeyse sonsuz sayıda işkence ve elektrikli tezgahlar bulunan profesyonel bir marangoz atölyesinden yardım aldık. Bunlar olmadan, sallanma ve ayna kutularının birbirine tam dik ya da tam paralel olması gereken irili ufaklı parçalarını hassas şekilde bir araya getirmek çok güç olabilirdi. Yine de gerek montaj sırasında, gerekse teleskobu çalıştırıp çeşitli ölçümler yapmaya başladığımızda, büyük kısmı CNC kesim sırasındaki hatalardan kaynaklandığını düşündüğümüz geometrik hatalar ile karşılaştık. Örneğin başucu ekseninde hareketi sağlayan ve üzerinde 288 adet diş bulunan T5 zamanlama kayışının sarıldığı parçanın kusursuz yuvarlak kesilmemesi sonucunda, bu kayışa hareket ileten kasnak ile zamanlama kayışı arasında +/- 200 mikron kadar bir boşluk oluyor ve bu yüzden de kayışın esnekliği, hareket yönü her değiştiğinde, bir boşluk yaratıyordu. Benzer şekilde kundağın birbirine dik olarak yapıştırılan bazı parçalarında 1 mm civarında ve aslında CNC ile kesimde beklemediğimiz kesim hataları fark ettik. Büyük olasılıkla, kullandığımız CNC freze tezgahının yapısından kaynaklanan hatalar, bizim parçaların da kesiminde ölçü hatalarına yol açmıştı. Çözüm olarak bir süre sonra hatasız bir CNC’de bazı parçaları yeniden kestirmeyi düşünüyoruz.

Ayna hücresini imal etmek için, gazaltı kaynak işlemlerinin profesyonelce yapıldığı bir atölyeden yardım aldık. Daha sonra, PLOP uygulamasında bir tanesi 40 diğer 25 mm kalınlığında ve aynı çaptaki iki farklı ayna için tasarlanan iki ayna hücresi, diğer bir işletmede elektrostatik toz boyayla siyah mat renge boyandı. Teleskop aynasına erişimi kolaylaştırmak için, sadece iki civatanın gevşetilmesi yeterlidir. Daha sonra ayna depolamak veya temizlemek için hücreden kolaylıkla dışarıya alınabilir. Ayna 9 adet nylon somun üzerinde kendi ağırlığı ile durur ve astigmatizmayı en aza indirmek için birbirlerinden 90°açıyla ayrılan iki çift PTFE rulman ile kenarlardan desteklenir. Teleskop başucu (Zenith) noktasına yönlendirildiğinde ~ 5 kg birincil ayna kütlesi bu 4 rulmana dayanır. Bu muhtemelen daha pahalı / zaman alıcı bir çözümdür, ancak bir sapan (sling) veya basit yan destekler kullanmaktan daha iyidir.

Ø 25 mm alüminyum (1 mm et kalınlığı) üçgen çatkı çubukları için, optik hizalamayı (collimation) sağlayan bir hexapod çözümü uyarladık. Üçgen çatkı çubuklarını saat yönünde ya da tersine çevirerek, optik hizalamayı yapabiliriz. Bu çevirme işlemi, çubukların boylarını yaklaşık 40 mm lik bir aralık içerisinde değiştirmekte, bu şekilde ikincil ayna ile teleskobun aynası arasındaki hizalama değişmektedir. Bu özellik sadece ayna hücresinin karmaşıklığını kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda bir kişinin teleskobun optik hizalamasını herhangi bir yardım olmadan ve ayna hücresi ile odaklayıcı arasında gidip gelmeden yapabilmesini sağlar. Yalnızca hexapod kolimasyonun rahatlığı, dana gözü rulmanlar veya alüminyum çubukların uçlarına giren teknik plastik (acetal) tapalar bağlantı elemanlarının ilave maliyet ve karmaşıklığına değecektir. Üçgen çatkıyı oluşturan altı adet boru, derli toplu bir komple oluşturmak ve dağınıklığı azaltıp ve kurulumu kolaylaştırmak için uçlarından cıvatalarla birleştirilmiştir. Bu kompleyi hem ikincil kafese hem de ayna kutusuna bağlamak için, başlangıçta M8 bakalit kelebekli cıvataları kullandık, ancak beklendiği gibi çalışmadılar ve gereken basınç dayanımını sağlayamadık ve daha sonra el ile sıkılan bakalit kelebeklerden allen anahtarı ile sıkılan M8 vidalarını kullanmaya başladık.. Katlanabilir üçgen çatkı komplesini monte etmek ve ikincil kafesi ayna kutusuna bağlamak için toplam altı cıvata sıkılmalıdır. Bu başlangıçta planladığımız şey olmasa da, daha iyi bir aletsiz çözüm bulup uygulayana kadar yeterince kullanılabilir oldu.

İkincil kafesde ise, 2.14 inç küçük eksen uzunluğundaki eliptik diagonal aynayı monte etmek için bir tel örümcek uygulamaya karar verdik. Bu tasarım ilk önce karmaşık görünse de yapılışının basitliği ve sağladığı katılık, kararımızı isabetli olduğumuzu ortaya çıkardı. Diagonal aynamız yaklaşık olarak ikincil kafesin ortasına gelecek şekilde konumlandırılır, basit bir fikstür kullanarak odaklayıcıya göre doğru pozisyona getirilir ve daha sonra optik hizalama sırasında gereken küçük ayarlamalar, sadece hexapod şeklinde çalışan üçgen çatkı çubukları kullanılarak yapılır. Şimdiye kadar tel örümceğin ikincil aynayı ve tutucusunu, yerçekimi yüklerine dayanacak kadar sağlam tuttuğunu gözlemledik. 4 çift ø 0.5 mm çelik telin gerdirilmesi, aynı boyuttaki bir soket kapak vidasına takılan pirinç manşon somunlarının, tel erezyon işlemesi kullanılarak 45° ekseni boyunca 0.15 mm çapında bir delik açıldığı yerlerde döndürülerek yapılır. Çelik teller bu deliklerden basit bir şekilde geçirilir ve ikincil ayna tutucu levhasına, telleri sabitlemek için vidaları olan 45° alüminyum bir plakaya bağlanır. Vidaları döndürmek, tellerin küçük ayarlarını yaparak ikincil tutucuyu mükemmel şekilde hizalayıp optik yolun ortasına getirmelerini sağlar. Yukarıda bahsedilen manşon somunları daha sonra ~ 180 mm uzunluğunda ø 19 mm alüminyum boruların içinden geçerek ikincil kafesin halkalarını birbirine bağlar. Tel örümceğin ilginç bir faydası da yıldızların etrafında oluşan kırılım mahmuzlarını (diffraction spikes) yumuşatarak oldukça belirsiz hale getirir.

Odaklayıcı ve birim bulucu gibi diğer parçalar, kafese monte edildikten sonra istenmeyen ışığı engellemek ve optik yüzeyleri korumak için kafesin çevresi boyunca mat siyah polyamid (Kydex benzeri) bir levha sarılmıştır.. İkincil kafes bu şekilde başlangıçta öngörülen ağırlığa oldukça yaklaşmış, farklı göz mercekleri ve birim bulucu ile, teleskobun dengesi sağlanabilmiştir. Teleskop için seçtiğimiz odaklayıcı 2 inç Crayford odaklayıcı ve oldukça basit bir tasarıma sahiptir. Hassas odaklama için gereken bir mikro-odaklama yeteneği yoktur (1:10 redüktörlü) çünkü gelecekte odaklayıcıyı OnStep ile kontrol edeceğiz ve hassas bu özelliğe sahip olacağız. Ayrıca, benzer düşünceden hareketle, bir bulucu teleskop (RACI) kullanmadık, bu tür bir bilgisayarlı teleskop için bilinen yıldızlardan diğerlerine sıçrayarak gitmek gerekli (veya pratik) değil.

Ostohowski tarafından yapılmış 40 mm kalınlığındaki Pyrex ayna, 9 noktalı ayna hücresine yerleştirildikten sonra hücre ayna kutusuna yerleştirildi. Yüksek hassasiyetli 50:1 planet redüktörlü NEMA 17 step motor kullanarak, 20 mm genişliğinde, 255 dişli dairesel AT5 zamanlama kayışı 25 dişli çift kasnak ile, ø 12 mm, 425 mm uzunluğunda civa çeliğinden bir şafta UFL12 yataklar kullanılarak bağlandı. Kayışların parlak olan arka yüzeyleri, ahşap yüzeye yapıştırılmadan önce hafifçe zımparalanarak, daha kuvvetli yapışması sağlandı. Ayna kutusunun dış kenarlardaki iki adet kasnak ile, yükseklik ekseni boyunca 90° kadar dönebilmesi sağlandı. Ayna kutusunun iç duvarları yansımaları en aza indirgemek için mat siyah (BLACK 2.0) ile boyandı. Ayna kutusu ayrıca (toplam sekiz adet M8 cıvatayla) yükseklik yataklarını tutar. Yarım daire formundaki bu çemberler 2x15 mm kalınlığındaki kontrplaktan kesilmiş ve çiftlerden biri aşınmayı en aza indirmek ve esneme ihtimalini azaltmak için 301 kalite paslanmaz çelikten 14 mm eninde şeritler ile kaplanmıştır. Ayna kutusunun kenarlarındaki çift kasnak, dış elemanlardan korumak ve minimalist bir görünüm elde etmek için bu yükseklik çemberlerinin altına gizlenmiştir. Triger kayışları, motorlar veya teleskobun kasnakları gibi hareketli parçalar dışarıdan görünmez. Karanlık bir gözlem alanında, çok sayıda meraklı ile teleskobu kullanırken, zaman zaman hızlı şekilde dönen parçaların çeşitli kazalara yol açmaması için bu özelliklerin önemli olduğunu düşünüyoruz.

En alt seviyedeki bileşen olan, sallanma kutusu (rocker box) çok basit bir tasarıma sahiptir. teleskobun ve başucu eksen motorun geri kalanının ağırlığını dengelemek için iki çift ayarlanabilir avara yatak içerir (yine 50: 1 oranlarında yüksek hassasiyetli planet dişli kutusuna sahip bir NEMA 17 step motor) ve karşılık gelen triger kayışı, 288 dişli dairesel bir T5, yine ilk bakışta görülmeyecek şekilde yerleştirilmiştir.
Başucu eksen hareketinin düzgünlüğünü sağlamak için sallanma kutusunun altına vidalanmış; dış çapı ø 360 mm, iç çapı ø 280 mm olan 2 mm kalınlığında paslanmaz çelikten bir halka parçası vardır. Her ikisi de kontrplak parçalar olan sallanma kutusu ve zemin tahtası, eş merkezli ve boşluksuz dönmelerini sağlayabilmek için taban merkezlerinde açılan ø 14 mm deliklere, et kalınlığı 1 mm olan içi teflon kaplı birer yatak (yüzük) yerleştirilmiştir. Buradan, ø 28 mm çapında 3 mm kalınlığında bir tabanın merkezinden, 12mm çapında 57 mm uzunluğunda, pirinç malzemeden imal edilmiş başucu eksen mili geçer ve sallanma kutusunun ortasında, her iki parçayı iki adet M12 somun ile birbirlerine bağlar.

Zemin tahtası (ground board) kontrplak yüzeyine oyulmuş girintili yuvalar üzerinde üç adet transfer bilyasını (ø 15.8 mm) yataklama elemanı olarak kullandık. Böylece tüm teleskop düzeneğinin önemli ağırlığı altında, sert bir şekilde desteklenerek dönebilir ve zamanla kontrplak yüzeyi kazıyarak iz yapamaz. Bu kendi ekseni etrafında 360° dönebilen yapı, ayna kutusunu 16 dişli bir kasnak ile hareket ileterek döndüren ve başucu eksen motoruna güç vermedikçe bu ekseni kilitleyen bir özelliğe sahiptir.

Kasnak / tahrik mekanizmaları, her şeyi sökmeden ve sallanma kutusunu ters çevirip açmadığınız sürece görünmez. Araştırmalarımız sırasında rastladığımız motorlu amatör teleskopların bazılarında el ile kullanımı (push-to) mümkün kılmak için kayma / kavrama mekanizmaları bulunmakta ve biz bunu iyi bir çözüm olarak göremedik ve dolayısıyla da kullanmadık.

İki adet 12 V akü ve OnStep kontrol ünitesi ayrıca sallanan kutunun tabanına serbestçe duracak şekilde konulur. Bunların yüksekliği, dönme hareketi sırasında ayna kutusuna çarpmayacak şekildedir. Step motorlardan gelen kablolar kontrol ünitesine ulaşıyor ve teleskobun parçalar halinde taşınması isteniyorsa, en azından yükseklik ekseni motor kablosu bağlantısının OnStep kartı ile bağlantısının ayrılması gerekmektedir. Motorlardan OnStep kartına gelen kablo bağlantıları, bazı tasarımlarda olduğu gibi teleskobun hareketi sırasında dolanarak burulma sakıncası oluşturmamaktadır. Bununla birlikte özellikle karanlıkta kabloları daha da kolay söküp takabilmek için, geliştirilebilecek noktalar bulunduğunu düşünüyoruz.

Baskılı devre ve elektronikler
OnStep'in uygulanması için üç ayrı PCB (V1, V2 ve V3) tasarladık ve ürettik. Her kart aynı boyutlara sahip ve PCB yapımı ve bir kısmı mikroskop altında yapılan lehimleme herhangi bir dış yardım olmadan tamamlanmıştır. Kartın V2 ve V3 sürümlerinde sessiz mikro adımlı (32) çift NEMA 17 motor sağlayan bir DRV8825 adımlı motor kontrol cihazı kullanıyor. V3, V2den farklı olarak karta WiFi / Bluetooth dışında da bir erişim yöntemi sağlıyor: OnStep kartına, cep telefonu / tablet / dizüstü bilgisayar vbg. kullanarak bağlanıp haberleşmek için SHC (Smart Hand Controller) güzel ve daha sağlam bir alternatif.

Kartı, 24V olarak sürebilmek için iki adet 7500 mAh 12V aküyü birbirlerine seri bağlayarak çalıştırıyoruz. Aküler, yaklaşık ~ 8 saat kesintisiz çalışma süresi sağlar. Bileşenler tarafından üretilen ısıyı dağıtmak için delikli pleksiglas kasadan çıkan iki konnektör, motorlara bağlanır. Açma / kapama düğmesi ve WiFi anteni de kasanın üzerindedir. Teleskop, bazen mümkün olabileceği durumlarda bir elektrik prizine yakın olduğunda kart ayrıca bir 12V DC adaptör ile de çalıştırılabilir.

Teleskop denetleyici donanımınızı Arduino BluePill mimarisine dayanarak oluşturmayı seçtik. Aldığımız önemli kararlardan biri, piyasada satılan genel Arduino modüllerinin bir araya getirilmesi ve eşleştirilmesi yerine kendi monolitik denetleyici donanım platformumuzu tasarlamak ve inşa etmekti. Bu yaklaşım birkaç avantaj sunar:

Güç, termal yönetim, MTBF, mekanik, kullanılabilirlik, servis kolaylığı da dahil olmak üzere teleskop operasyonu ve gözlemsel saha çalışması bağlamında özel gereksinimlerimize uygun bir ürün ortaya çıkar.
Daha büyük Arduino modülleri yerine daha ufak yongalar satın almaktan kaynaklanan maliyet avantajı
Sanayileşme için uygunluk

Arduino BluePill mimarisi, ST Microelectronics tarafından üretilen STM32F103 mikrodenetleyicisine dayanmaktadır. Bu her yerde ve çok uygun maliyetli bir yonga, ihtiyaçlarımız için paranın karşılığını optimize ediyor. Benzer şekilde, DRV8825 Step motor kontrolörleri, teleskop aksamını mekanik olarak yükseklik ve başucu eksenleri boyunca hareket ettiren NEMA17 motorlarını sürmek için seçildi.

Temel tasarım parametrelerinden bazılarını aşağıdaki gibi seçtik:

Giriş voltajı aralığı: 12-30V
Nominal akü voltajı (tipik çalışma): 24V
Motor akımı aralığı: sarım başına 2A 'e kadar
Motor torku aralığı: 5 Nm 'ye kadar
Motor redüksiyon oranı: 50: 1
Teleskop GoTo hızı: 5 derece / saniye maksimum

Elektronik PCB tasarım işlemi, motor sürücüleri tarafından ağır yük altında üretilecek aşırı ısının giderilmesini de göz önüne aldı.

Sorunlar ve tekrar yapımlar

İdeal olarak üretim ağırlıklı bir proje olacağını umduğumuz teleskop yapımı sırasında çıkan bazı sorunlar (iyileştirme fırsatları) projeyi zaman zaman da olsa bir ArGe çalışmasına benzer hale getirdi. Bize zaman kaybettirmesi yanında ilave para da harcatan bu sorunların çözümü için epeyce uğraştık. Bulup uyguladığımız çözümler, o sorun için olabileceklerin yalnızca bir tanesi idi. Bu şekilde düşündüğümüzde ise, kusursuz bir tasarıma ulaşma çabası içinde dönüp dolaşıp, tasarımın sürekli değiştirilmesi tehlikesi de var.

Teleskop çalışır durumdayken ve GoTo’yu olabildiğince hassas hale getirmeye çalıştık, her iki eksende de dişli boşluğu sorunları fark ettik ve ne kadar kritik olduklarını anlamaya çalıştık. Bilgisayarlı bir teleskoptaki boşluk, başucu/yükseklik veya her ikisinde de yön değişikliği gerektiren komutlar vermediğiniz sürece farkedilmeyebilir. Ayrıca, takip sırasında da, dişli boşluklarının bir etkisi yoktur. Yükseklik ekseni için, ayna kutusunu yatay ve dikey düzlemler arasında tam olarak konumlandırabilmek için için su terazileri kullandık. Kendi yazdığımız bir Arduino kodu (stepper.ino) kullanarak 90 derece döndürmek için kaç tam adımın gerekli olduğunu saydık. Başlangıç konumuna geri dönmek aynı sayıda adımı gerektirecekti, ancak dişli boşluğu nedeniyle, yaklaşık 480 tam adım (ya da 1.3 derece) eksik olduğunu gözlemledik. Diğer bazı testler bu sonuçları doğruladı ve biz bu değerden emin olabildik. Yükseklik eksenindeki dişli boşluğunu bulmak ve azaltmak için, triger kayış genişliğini 10 mm'den 20 mm'ye çıkardık ve ayrıca bu kayışın sürdüğü diş sayısını 16'dan 25'e çıkardık; oranlarda 1: 1 kaldıkları için azalma. Kayıştaki eğilmeyi azaltmak için kayış profilini T5'ten AT5'e değiştirdik. Tüm bu değişimler, boşluktan bir dereceye kadar kurtulmamıza yardımcı oldu.

Teleskobun kullanılması
Taşınıp kullanılması pratik 6 inç bir teleskop ile karşılaştırıldığında,ı teleskobun, gözlem alanına taşınması için planlama yapılması gerekir. Üçgen çatkı çubuklarını söküp ikincil kafesi teleskoptan ayırdığınızda, sallanma ve ayna kutuları birbirinden ayırabilir ve taşımak için dört alt komple ile ilgilenmeniz gerekir. Bu dörtlüden en ağır olanı 12 kg ağırlığındaki ayna kutusudur. 8 kg ağırlığı ile salıncak kutusu ikinci sırada gelir. İkincil kafes oldukça hafiftir ve ikincil aynayı ve örümceğin ince tellerini içerdiği için sadece biraz özen gösterilmesi gerektirir. Katlanabilir üçgen çatkı komplesi de hafiftir ancak çubukların siyah yüzey kaplamasını korumak ve taşımayı kolaylaştırmak için bir tüpte (plastik / karton ø 70 mm çapında, 80 cm uzunluğunda) taşınması daha kolay olabilir. Aküler, OnStep kartının devre kutusu, kablolar, göz mercekleri, ünite bulucu, vbg. diğer küçük parçalar nakliye için pratik olarak daha az sorunludur. Elbette, aracınızda yeterli alanınız varsa teleskobu bir tekerlekli araba üzerinde de taşıyabilir ya da kapsamı sabit bir konumdan (bina) yakındaki bir gözlem yerine, okul gibi, vb. teleskobun kurulum prosedürünü basitleştirir ve muhtemelen sizi her seferinde optik hizalama yapmaktan kurtarır. Ayrıca, OnStep kartı ve bağlantı kablolarını teleskopta bırakabilme seçeneğiniz de olabilir, bu da kurulumu kolaylaştırır ve 5 - 10 dakika zaman kazandırır. Ayna kutusu rocker kutusu üzerine yerleştirildikten ve katlanabilir üçgen çatkı komplesi bağlandıktan sonra, cep telefonunuzla teleskoba komut göndermeye başlayabilmek için OnStep'in WiFi ağına bağlanabilirsiniz.

Tecrübeler göstermiştir ki, bir teleskobun kurulum ve ayarlanmasında ne kadar az iş olursa, dışarı çıkarıp gözlem aleti olarak kullanım süresi de aynı şekilde artmaktadır. Aynı şekilde zor taşınan, kurulan ve ayarlanan teleskoplar da gözlem zamanını hatta isteğini önemli ölçüde azaltmaktadır. U nedenle kolay taşıma ve kullanım, amatör bir teleskopta çok öncelikli tasarım kriterleri arasında sayılabilir.

Başlangıçta OnStep'in 1, 2 veya 3 yıldız kullanılarak bulunduğu konum ile gökyüzünü referanslaması gerekir. Aralarında yeterince açı farkı bulunan 2 ya da 3 yıldızı uygulamaya tanıtıp hizalamayı yaptıktan sonra, sidereal (zamanın% 99'u) veya Lunar / Solar izleme oranlarını izleyebilir veya doğrudan Android uygulaması veya Carte Du Ciel veya Stellarium benzeri bir planetaryum uygulaması ile GoTo işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz. Teleskobu, planetaryumun ekranındaki hedefleri seçerek veya bildiğiniz takdirde gök cisimlerinin koordinatlarını sağlayarak ya da listedeki çok sayıdaki hazır hedeflerden bir tanesini seçerek hareket ettirebilirsiniz. Küçük GoTo hataları, ok tuşlarını (Kuzey / Güney / Doğu / Batı) kullanabileceğiniz ve çok yavaş ila çok hızlı arasında değişen farklı hızlarda hareket edebileceğiniz kılavuz işlemleri ile ayarlanabilir. GoTo operasyonları sırasında teleskobun dönüş hızı (konfigürasyon dosyasındaki değişken bir parametre) yaklaşık 3° / saniye civarındadır, bu nedenle Zenit'ten ufka 30 saniye, Doğu'dan Batıya veya Kuzeyden Güney'e yaklaşık 1 dakika sürer. Daha yüksek dönüş hızları, motorun bayılması ve / veya teleskobun yakındaki bir engele çarpması ve yeni bir yıldız hizalaması yapılması ek yükünü getirmektedir. Manuel kılavuzlama sırasında, dönüş hızı gereksinimlerine göre değişir ve genellikle bu hızın yarısı mümkündür.

Aynanın odak uzunluğu tam olarak 1524 mm dir, bu nedenle 40 mm ila 7.5 mm arasında değişen 2 inç göz mercekleri ile (2X Barlow lensli) 38x ila 203x arasında büyütmeler elde edilebilir. Bu teleskoptaki aynanın kalitesi inç başına 35x ila 50x diyafram açıklığını koruyabilir, bu nedenle teorik olarak büyütme işleminden önce ve tabii ki atmosferik koşullar izin vermeden önce maksimum 350x ila 500x çalışabilir. Hedef testleri ne kadar iyi izleyebildiğimizi görmek için, Celestron X-Cel 2.3 mm mercek kullanarak büyütme sınırını 662x'e çıkardık, ancak bu sadece deney yapmak içindi ve sonuç görsel olarak çekici değildi.

Ultra-hafif 10 inç bir teleskoba kıyasla klasik Dobsonian tasarımımız oldukça ağırdır. "Hafif, katı ve ucuz. Herhangi ikisini seçin!" sözü kesinlikle doğrudur. Katı, hafif ve ucuz bir teleskop yapabilmek ne yazık ki mümkün görünmemektedir.

Amatör teleskop için sabit bir yer olmadığı durumlarda, taşıma ve depolama kolaylığı göz önüne alınması gereken bir önceliktir. Ancak teleskobun alandaki kullanımı sırasında ise, ağırlık bizim lehimize çalışır. Rüzgar yüklerine daha az eğilimlidir (göz merceğinde daha az titreşim) ve ikincil kafese veya diğer parçalara yanlışlıkla çarptıysanız daha kısa sönümlenme süreleri. 35 kg civarında bir ağırlığı aracınızdan 20 - 30 metre yakınlardaki bir gözlem noktasına tek parça kadar olarak taşımak yerine, 3-4 sefer yaparak parçalar halinde taşımak daha uygun olacaktır.

Klasik ayna kutusu ayrıca çiğ oluşumuna karşı direnç sağlar ve aynanızı diğer kirleticilere karşı korur. Örtü olmasa bile ayna olumsuz hava koşullarına ve neme maruz kalır. Bu, ikincil ayna için de geçerlidir. Kafesin derinliği ikincil aynayı bir dereceye kadar korur. Tek halka tipi minimalist bir ikincil kafes, ağırlık ve imalat kolaylığı açısından değerlendirildiğinde, bizim tasarım tercihimizi yenebilir, ancak yine de klasik ikincil kafes, özel bir ilave örtücü parça olmadan bile aynaya gelebilecek doğrudan ışıkların önlenmesinde daha üstündür.

İlerideki geliştirmeler
İkincil ayna ısıtıcısı / ısıl sınır tabaka dağıtıcı fanlar / ışık örtücü / dönme engelleyici / robo-focus / görsellik konuları / ticari potansiyel

Fotograflar, videolar ve dosyalar
https://www.youtube.com/watch?v=eSOFmSh7xHU

OnStep Turkce

Curiosis — Thu, 02 Jan 2020 19:22:10 GMT

Summary:

OnStep

Curiosis — Thu, 02 Jan 2020 19:16:13 GMT

Summary:

== OnStep ile 10 inç f/6 teleskop ==

OnStep, Howard J. Dutton tarafından geliştirilen, açık kaynak kodlu bir teleskop kontrol yazılımıdır. Teensy, AtMega, BluePill ve daha fazlasını içeren çok sayıda Arduino platformu için tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Kod https://github.com/hjd1964/OnStep adresinde bulunur ve Howard J. Dutton ve OnStep topluluğu tarafından sürekli olarak güncellenerek zenginleştirilir. OnStep projesi için Howard Dutton ve Khalid Baheyeldin'in olağanüstü çabasını takdir ediyoruz. Aralarında bizlerin de bulunduğu hevesli kalabalığın hiç bitmeyen sorularını büyük bir sabırla cevaplıyorlar.

Teleskobumuzun üzerindeki elektronik bileşenler ve step motorların yanı sıra, optik ya da mekanik parçalar, satın alınmış ya da imal edilmiştir. Hazır, ticari bir teleskopla karşılaştırıldığında, el yapımı teleskopların ufak bir maliyet avantajı olabilir. Ama, tasarım ve imalat aşamalarında, olabildiğince düşük bir maliyetle teleskop yapmak gibi amaçla da hareket etmedik. Diğer yandan, bu türden teleskoplarda birincil ayna çapının arttırılması maliyeti daha cazip hale getirebilir. Bu, özellikle 16 inç ve daha büyük çaptaki aynalar için geçerlidir. OnStep tabanlı kontrol cihazlarının uygulamaları, alt-azimuth kundaklara kıyasla ekvatoral kundaklar için daha yaygındır, alt-azimuth kundaklar, çok daha ağır yüklerin hassas hareketini gerektiren büyük teleskoplarda daha fazla tercih edilmektedir. Ekvatoryal kundakların özellikle de gökyüzü fotografçılığı ve daha ufak çaplı teleskoplardaki yaygınlığının bir nedeni de, kutup ayarı yapıldıktan sonra tek bir motorla takip yapabilmeye olanak sağlamaları olabilir. Çalışmalarımız sırasında, tasarım ve üretim aşamalarındaki karmaşıklığın, grup çalışması ve yakın işbirliği gerektirdiğini gördük. Benzer konularda çalışanların neler yaptıklarını, karşılaştıkları sorunlar için kullandıkları çözümlerini öğrenmeniz çok mümkün olmadı. Ama az sayıda da olsa böyle örnekler gördükçe hiç tereddüt etmeden tasarım özelliklerinden bazılarını “ödünç almakta” bir sakınca da görmedik.

Projemizin başında, bize rehberlik etmek ve tasarım kararlarımızı kolaylaştırmak için farklı motorlu alt-azimuth teleskopları bulmak için web'i taradık, ancak ticari olan veya yeterince çekici görünmeyenler dışında pek bir şey bulamadık. Yine de, motorları, kasnakları ve triger kayışlarını minimum karmaşıklıkla monte etmek için kullanılabilecek birkaç zarif tasarımla karşılaştık. Başlarken, motorlu bir teleskop için çok ayrıntılı bir tasarım yapsak da, öngöremediğimiz bazı sorunlarla karşılaşmayı bekliyorduk. Burada, tasarım ve üretim sırasında karşılaştığımız bu sorunlarından söz etmeye de çalışacağız.

Satın alma, malzeme temini ve parçaların işlenmesi
OnStep ile kontrol edilen bir alt-azimuth kundak, sağlamlık, ağır yükleri daha kolay taşımada üstünlük ve görsel kullanıma daha uygun olma gibi çeşitli nedenlerle daha büyük bir potansiyele sahip görünüyordu.
OnStep kontrol kartlarımızın ilk prototipi (V1), 20 inç f/4.51 Castor teleskobuna (şu anda Türkiye'nin en büyük amatör teleskobu) kumanda etmek için başarıyla kullanıldı ve gelecekte yapmayı düşündüklerimiz için olumlu bir geri-bildirim sağladı. Proje kapsamında yapmayı hedeflediğimiz iki adet 10 inç f/6 teleskoptan ilki, hali hazırda satın alınmış bir birincil aynaya sahip ve şu anda çalışıyor. İkinci teleskopta ise, birincisinde geliştirilmesi gerektiği farkedilen noktalardan yola çıkılarak, iyileştirmeler yapılmakta. Bu teleskobun aynasının cilalanması, biçimlendirilmesi ve kaplanması tamamlandığında kullanılmasına başlanacak.

Grubumuzun bir üyesi teleskobun tüm mekanik parçalarını tasarlamak için parametrik CAD uygulamasını kullandı. Teleskobun sanal ortamdaki montajının yapılması, tüm parçaların değilse de çoğunun biçim, uyum ve işlevi hakkında yeterince güven sağladı. Tasarım için CAD kullanımı, bir projenin ayrılmaz bir parçası olmalıdır ve bir noktaya kadar doğaçlama olabilse de, CAD desteği olmadan yeterince doğru bir tasarım yapmakta olduğunuzdan asla emin olamazsınız. Örneğin daha henüz tasarım sırasında, teleskobun ağırlık merkezi (kundağın yükseklik eksenindeki dengesi, motor, kayış ve kasnaklara olabildiğince az yük binmesi için önemliydi) hesaplayarak doğrulandı ve CNC freze kesimi için gerekli tüm iki boyutlu çizimleri oluşturduk. Böylece imalat ve montajda minimum düzeyde bir karmaşa yaşandı.

Elbette ki böyle bir projede, her şeyi önceden doğrulamak mümkün değildir ve CAD potansiyel hatalarımızı azaltıp zamandan kazandırsa da, yine de tasarım aşamasında öngörmediğiniz çözümler geliştirmek ya da deneme-yanılma ile ilerlemek zorunda kalacağınız aşamalar ortaya çıkabilir.

Teleskobumuzun ürün ağacı, satın alınanlara kıyasla daha çok üretilen parçalar içermektedir. Kundakta dış etkilere kendiliğinden dayanabilmesi ve uzun ömürlü olması için 15 mm kalınlığında deniz tipi huş kontrplak kullandık. Teknik plastikler, kompozit malzemeler ya da metal levhalara göre kontrplak eski moda gibi görünse de, maliyet, sağlamlık/ağırlık oranı, titreşimleri hızlı sönümleme, .. gibi açılardan değerlendirildiğinde gayet amaca uygun bir malzemedir. Boyutsal kararlılığının rakipleri kadar olmaması, çeşitli yöntemlerle aşılabilecek önemsiz bir sorundur. Aynı anda üretmeye çalıştığımız iki teleskop için iki adet 122 x 250 cm kontrplak levha satın almamız gerekti. 15 mm kalınlığındaki kontrplak, ikincil kafes halkaları için çok ağır olacağından, bir CNC freze ile kesildikten sonra bir planya tezgahı kullanarak kalınlığını azaltmaya karar verdik. Toplam 4 halka için büyük bir zorluk olmasa da bu parçaları 6 veya 9 mm kalınlığındaki kontrplak levhadan kesmek daha kolay olacaktı. Parçalarını birbirine yapıştırma aşamasında, içerisinde neredeyse sonsuz sayıda işkence ve elektrikli tezgahlar bulunan profesyonel bir marangoz atölyesinden yardım aldık. Bunlar olmadan, sallanma ve ayna kutularının birbirine tam dik ya da tam paralel olması gereken irili ufaklı parçalarını hassas şekilde bir araya getirmek çok güç olabilirdi. Yine de gerek montaj sırasında, gerekse teleskobu çalıştırıp çeşitli ölçümler yapmaya başladığımızda, büyük kısmı CNC kesim sırasındaki hatalardan kaynaklandığını düşündüğümüz geometrik hatalar ile karşılaştık. Örneğin başucu ekseninde hareketi sağlayan ve üzerinde 288 adet diş bulunan T5 zamanlama kayışının sarıldığı parçanın kusursuz yuvarlak kesilmemesi sonucunda, bu kayışa hareket ileten kasnak ile zamanlama kayışı arasında +/- 200 mikron kadar bir boşluk oluyor ve bu yüzden de kayışın esnekliği, hareket yönü her değiştiğinde, bir boşluk yaratıyordu. Benzer şekilde kundağın birbirine dik olarak yapıştırılan bazı parçalarında 1 mm civarında ve aslında CNC ile kesimde beklemediğimiz kesim hataları fark ettik. Büyük olasılıkla, kullandığımız CNC freze tezgahının yapısından kaynaklanan hatalar, bizim parçaların da kesiminde ölçü hatalarına yol açmıştı. Çözüm olarak bir süre sonra hatasız bir CNC’de bazı parçaları yeniden kestirmeyi düşünüyoruz.

Ayna hücresini imal etmek için, gazaltı kaynak işlemlerinin profesyonelce yapıldığı bir atölyeden yardım aldık. Daha sonra, PLOP uygulamasında bir tanesi 40 diğer 25 mm kalınlığında ve aynı çaptaki iki farklı ayna için tasarlanan iki ayna hücresi, diğer bir işletmede elektrostatik toz boyayla siyah mat renge boyandı. Teleskop aynasına erişimi kolaylaştırmak için, sadece iki civatanın gevşetilmesi yeterlidir. Daha sonra ayna depolamak veya temizlemek için hücreden kolaylıkla dışarıya alınabilir. Ayna 9 adet nylon somun üzerinde kendi ağırlığı ile durur ve astigmatizmayı en aza indirmek için birbirlerinden 90°açıyla ayrılan iki çift PTFE rulman ile kenarlardan desteklenir. Teleskop başucu (Zenith) noktasına yönlendirildiğinde ~ 5 kg birincil ayna kütlesi bu 4 rulmana dayanır. Bu muhtemelen daha pahalı / zaman alıcı bir çözümdür, ancak bir sapan (sling) veya basit yan destekler kullanmaktan daha iyidir.

Ø 25 mm alüminyum (1 mm et kalınlığı) üçgen çatkı çubukları için, optik hizalamayı (collimation) sağlayan bir hexapod çözümü uyarladık. Üçgen çatkı çubuklarını saat yönünde ya da tersine çevirerek, optik hizalamayı yapabiliriz. Bu çevirme işlemi, çubukların boylarını yaklaşık 40 mm lik bir aralık içerisinde değiştirmekte, bu şekilde ikincil ayna ile teleskobun aynası arasındaki hizalama değişmektedir. Bu özellik sadece ayna hücresinin karmaşıklığını kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda bir kişinin teleskobun optik hizalamasını herhangi bir yardım olmadan ve ayna hücresi ile odaklayıcı arasında gidip gelmeden yapabilmesini sağlar. Yalnızca hexapod kolimasyonun rahatlığı, dana gözü rulmanlar veya alüminyum çubukların uçlarına giren teknik plastik (acetal) tapalar bağlantı elemanlarının ilave maliyet ve karmaşıklığına değecektir. Üçgen çatkıyı oluşturan altı adet boru, derli toplu bir komple oluşturmak ve dağınıklığı azaltıp ve kurulumu kolaylaştırmak için uçlarından cıvatalarla birleştirilmiştir. Bu kompleyi hem ikincil kafese hem de ayna kutusuna bağlamak için, başlangıçta M8 bakalit kelebekli cıvataları kullandık, ancak beklendiği gibi çalışmadılar ve gereken basınç dayanımını sağlayamadık ve daha sonra el ile sıkılan bakalit kelebeklerden allen anahtarı ile sıkılan M8 vidalarını kullanmaya başladık.. Katlanabilir üçgen çatkı komplesini monte etmek ve ikincil kafesi ayna kutusuna bağlamak için toplam altı cıvata sıkılmalıdır. Bu başlangıçta planladığımız şey olmasa da, daha iyi bir aletsiz çözüm bulup uygulayana kadar yeterince kullanılabilir oldu.

İkincil kafesde ise, 2.14 inç küçük eksen uzunluğundaki eliptik diagonal aynayı monte etmek için bir tel örümcek uygulamaya karar verdik. Bu tasarım ilk önce karmaşık görünse de yapılışının basitliği ve sağladığı katılık, kararımızı isabetli olduğumuzu ortaya çıkardı. Diagonal aynamız yaklaşık olarak ikincil kafesin ortasına gelecek şekilde konumlandırılır, basit bir fikstür kullanarak odaklayıcıya göre doğru pozisyona getirilir ve daha sonra optik hizalama sırasında gereken küçük ayarlamalar, sadece hexapod şeklinde çalışan üçgen çatkı çubukları kullanılarak yapılır. Şimdiye kadar tel örümceğin ikincil aynayı ve tutucusunu, yerçekimi yüklerine dayanacak kadar sağlam tuttuğunu gözlemledik. 4 çift ø 0.5 mm çelik telin gerdirilmesi, aynı boyuttaki bir soket kapak vidasına takılan pirinç manşon somunlarının, tel erezyon işlemesi kullanılarak 45° ekseni boyunca 0.15 mm çapında bir delik açıldığı yerlerde döndürülerek yapılır. Çelik teller bu deliklerden basit bir şekilde geçirilir ve ikincil ayna tutucu levhasına, telleri sabitlemek için vidaları olan 45° alüminyum bir plakaya bağlanır. Vidaları döndürmek, tellerin küçük ayarlarını yaparak ikincil tutucuyu mükemmel şekilde hizalayıp optik yolun ortasına getirmelerini sağlar. Yukarıda bahsedilen manşon somunları daha sonra ~ 180 mm uzunluğunda ø 19 mm alüminyum boruların içinden geçerek ikincil kafesin halkalarını birbirine bağlar. Tel örümceğin ilginç bir faydası da yıldızların etrafında oluşan kırılım mahmuzlarını (diffraction spikes) yumuşatarak oldukça belirsiz hale getirir.

Odaklayıcı ve birim bulucu gibi diğer parçalar, kafese monte edildikten sonra istenmeyen ışığı engellemek ve optik yüzeyleri korumak için kafesin çevresi boyunca mat siyah polyamid (Kydex benzeri) bir levha sarılmıştır.. İkincil kafes bu şekilde başlangıçta öngörülen ağırlığa oldukça yaklaşmış, farklı göz mercekleri ve birim bulucu ile, teleskobun dengesi sağlanabilmiştir. Teleskop için seçtiğimiz odaklayıcı 2 inç Crayford odaklayıcı ve oldukça basit bir tasarıma sahiptir. Hassas odaklama için gereken bir mikro-odaklama yeteneği yoktur (1:10 redüktörlü) çünkü gelecekte odaklayıcıyı OnStep ile kontrol edeceğiz ve hassas bu özelliğe sahip olacağız. Ayrıca, benzer düşünceden hareketle, bir bulucu teleskop (RACI) kullanmadık, bu tür bir bilgisayarlı teleskop için bilinen yıldızlardan diğerlerine sıçrayarak gitmek gerekli (veya pratik) değil.

Ostohowski tarafından yapılmış 40 mm kalınlığındaki Pyrex ayna, 9 noktalı ayna hücresine yerleştirildikten sonra hücre ayna kutusuna yerleştirildi. Yüksek hassasiyetli 50:1 planet redüktörlü NEMA 17 step motor kullanarak, 20 mm genişliğinde, 255 dişli dairesel AT5 zamanlama kayışı 25 dişli çift kasnak ile, ø 12 mm, 425 mm uzunluğunda civa çeliğinden bir şafta UFL12 yataklar kullanılarak bağlandı. Kayışların parlak olan arka yüzeyleri, ahşap yüzeye yapıştırılmadan önce hafifçe zımparalanarak, daha kuvvetli yapışması sağlandı. Ayna kutusunun dış kenarlardaki iki adet kasnak ile, yükseklik ekseni boyunca 90° kadar dönebilmesi sağlandı. Ayna kutusunun iç duvarları yansımaları en aza indirgemek için mat siyah (BLACK 2.0) ile boyandı. Ayna kutusu ayrıca (toplam sekiz adet M8 cıvatayla) yükseklik yataklarını tutar. Yarım daire formundaki bu çemberler 2x15 mm kalınlığındaki kontrplaktan kesilmiş ve çiftlerden biri aşınmayı en aza indirmek ve esneme ihtimalini azaltmak için 301 kalite paslanmaz çelikten 14 mm eninde şeritler ile kaplanmıştır. Ayna kutusunun kenarlarındaki çift kasnak, dış elemanlardan korumak ve minimalist bir görünüm elde etmek için bu yükseklik çemberlerinin altına gizlenmiştir. Triger kayışları, motorlar veya teleskobun kasnakları gibi hareketli parçalar dışarıdan görünmez. Karanlık bir gözlem alanında, çok sayıda meraklı ile teleskobu kullanırken, zaman zaman hızlı şekilde dönen parçaların çeşitli kazalara yol açmaması için bu özelliklerin önemli olduğunu düşünüyoruz.

En alt seviyedeki bileşen olan, sallanma kutusu (rocker box) çok basit bir tasarıma sahiptir. teleskobun ve başucu eksen motorun geri kalanının ağırlığını dengelemek için iki çift ayarlanabilir avara yatak içerir (yine 50: 1 oranlarında yüksek hassasiyetli planet dişli kutusuna sahip bir NEMA 17 step motor) ve karşılık gelen triger kayışı, 288 dişli dairesel bir T5, yine ilk bakışta görülmeyecek şekilde yerleştirilmiştir.
Başucu eksen hareketinin düzgünlüğünü sağlamak için sallanma kutusunun altına vidalanmış; dış çapı ø 360 mm, iç çapı ø 280 mm olan 2 mm kalınlığında paslanmaz çelikten bir halka parçası vardır. Her ikisi de kontrplak parçalar olan sallanma kutusu ve zemin tahtası, eş merkezli ve boşluksuz dönmelerini sağlayabilmek için taban merkezlerinde açılan ø 14 mm deliklere, et kalınlığı 1 mm olan içi teflon kaplı birer yatak (yüzük) yerleştirilmiştir. Buradan, ø 28 mm çapında 3 mm kalınlığında bir tabanın merkezinden, 12mm çapında 57 mm uzunluğunda, pirinç malzemeden imal edilmiş başucu eksen mili geçer ve sallanma kutusunun ortasında, her iki parçayı iki adet M12 somun ile birbirlerine bağlar.

Zemin tahtası (ground board) kontrplak yüzeyine oyulmuş girintili yuvalar üzerinde üç adet transfer bilyasını (ø 15.8 mm) yataklama elemanı olarak kullandık. Böylece tüm teleskop düzeneğinin önemli ağırlığı altında, sert bir şekilde desteklenerek dönebilir ve zamanla kontrplak yüzeyi kazıyarak iz yapamaz. Bu kendi ekseni etrafında 360° dönebilen yapı, ayna kutusunu 16 dişli bir kasnak ile hareket ileterek döndüren ve başucu eksen motoruna güç vermedikçe bu ekseni kilitleyen bir özelliğe sahiptir.

Kasnak / tahrik mekanizmaları, her şeyi sökmeden ve sallanma kutusunu ters çevirip açmadığınız sürece görünmez. Araştırmalarımız sırasında rastladığımız motorlu amatör teleskopların bazılarında el ile kullanımı (push-to) mümkün kılmak için kayma / kavrama mekanizmaları bulunmakta ve biz bunu iyi bir çözüm olarak göremedik ve dolayısıyla da kullanmadık.

İki adet 12 V akü ve OnStep kontrol ünitesi ayrıca sallanan kutunun tabanına serbestçe duracak şekilde konulur. Bunların yüksekliği, dönme hareketi sırasında ayna kutusuna çarpmayacak şekildedir. Step motorlardan gelen kablolar kontrol ünitesine ulaşıyor ve teleskobun parçalar halinde taşınması isteniyorsa, en azından yükseklik ekseni motor kablosu bağlantısının OnStep kartı ile bağlantısının ayrılması gerekmektedir. Motorlardan OnStep kartına gelen kablo bağlantıları, bazı tasarımlarda olduğu gibi teleskobun hareketi sırasında dolanarak burulma sakıncası oluşturmamaktadır. Bununla birlikte özellikle karanlıkta kabloları daha da kolay söküp takabilmek için, geliştirilebilecek noktalar bulunduğunu düşünüyoruz.

Baskılı devre ve elektronikler
OnStep'in uygulanması için üç ayrı PCB (V1, V2 ve V3) tasarladık ve ürettik. Her kart aynı boyutlara sahip ve PCB yapımı ve bir kısmı mikroskop altında yapılan lehimleme herhangi bir dış yardım olmadan tamamlanmıştır. Kartın V2 ve V3 sürümlerinde sessiz mikro adımlı (32) çift NEMA 17 motor sağlayan bir DRV8825 adımlı motor kontrol cihazı kullanıyor. V3, V2den farklı olarak karta WiFi / Bluetooth dışında da bir erişim yöntemi sağlıyor: OnStep kartına, cep telefonu / tablet / dizüstü bilgisayar vbg. kullanarak bağlanıp haberleşmek için SHC (Smart Hand Controller) güzel ve daha sağlam bir alternatif.

Kartı, 24V olarak sürebilmek için iki adet 7500 mAh 12V aküyü birbirlerine seri bağlayarak çalıştırıyoruz. Aküler, yaklaşık ~ 8 saat kesintisiz çalışma süresi sağlar. Bileşenler tarafından üretilen ısıyı dağıtmak için delikli pleksiglas kasadan çıkan iki konnektör, motorlara bağlanır. Açma / kapama düğmesi ve WiFi anteni de kasanın üzerindedir. Teleskop, bazen mümkün olabileceği durumlarda bir elektrik prizine yakın olduğunda kart ayrıca bir 12V DC adaptör ile de çalıştırılabilir.

Teleskop denetleyici donanımınızı Arduino BluePill mimarisine dayanarak oluşturmayı seçtik. Aldığımız önemli kararlardan biri, piyasada satılan genel Arduino modüllerinin bir araya getirilmesi ve eşleştirilmesi yerine kendi monolitik denetleyici donanım platformumuzu tasarlamak ve inşa etmekti. Bu yaklaşım birkaç avantaj sunar:

Güç, termal yönetim, MTBF, mekanik, kullanılabilirlik, servis kolaylığı da dahil olmak üzere teleskop operasyonu ve gözlemsel saha çalışması bağlamında özel gereksinimlerimize uygun bir ürün ortaya çıkar.
Daha büyük Arduino modülleri yerine daha ufak yongalar satın almaktan kaynaklanan maliyet avantajı
Sanayileşme için uygunluk

Arduino BluePill mimarisi, ST Microelectronics tarafından üretilen STM32F103 mikrodenetleyicisine dayanmaktadır. Bu her yerde ve çok uygun maliyetli bir yonga, ihtiyaçlarımız için paranın karşılığını optimize ediyor. Benzer şekilde, DRV8825 Step motor kontrolörleri, teleskop aksamını mekanik olarak yükseklik ve başucu eksenleri boyunca hareket ettiren NEMA17 motorlarını sürmek için seçildi.

Temel tasarım parametrelerinden bazılarını aşağıdaki gibi seçtik:

Giriş voltajı aralığı: 12-30V
Nominal akü voltajı (tipik çalışma): 24V
Motor akımı aralığı: sarım başına 2A 'e kadar
Motor torku aralığı: 5 Nm 'ye kadar
Motor redüksiyon oranı: 50: 1
Teleskop GoTo hızı: 5 derece / saniye maksimum

Elektronik PCB tasarım işlemi, motor sürücüleri tarafından ağır yük altında üretilecek aşırı ısının giderilmesini de göz önüne aldı.

Sorunlar ve tekrar yapımlar

İdeal olarak üretim ağırlıklı bir proje olacağını umduğumuz teleskop yapımı sırasında çıkan bazı sorunlar (iyileştirme fırsatları) projeyi zaman zaman da olsa bir ArGe çalışmasına benzer hale getirdi. Bize zaman kaybettirmesi yanında ilave para da harcatan bu sorunların çözümü için epeyce uğraştık. Bulup uyguladığımız çözümler, o sorun için olabileceklerin yalnızca bir tanesi idi. Bu şekilde düşündüğümüzde ise, kusursuz bir tasarıma ulaşma çabası içinde dönüp dolaşıp, tasarımın sürekli değiştirilmesi tehlikesi de var.

Teleskop çalışır durumdayken ve GoTo’yu olabildiğince hassas hale getirmeye çalıştık, her iki eksende de dişli boşluğu sorunları fark ettik ve ne kadar kritik olduklarını anlamaya çalıştık. Bilgisayarlı bir teleskoptaki boşluk, başucu/yükseklik veya her ikisinde de yön değişikliği gerektiren komutlar vermediğiniz sürece farkedilmeyebilir. Ayrıca, takip sırasında da, dişli boşluklarının bir etkisi yoktur. Yükseklik ekseni için, ayna kutusunu yatay ve dikey düzlemler arasında tam olarak konumlandırabilmek için için su terazileri kullandık. Kendi yazdığımız bir Arduino kodu (stepper.ino) kullanarak 90 derece döndürmek için kaç tam adımın gerekli olduğunu saydık. Başlangıç konumuna geri dönmek aynı sayıda adımı gerektirecekti, ancak dişli boşluğu nedeniyle, yaklaşık 480 tam adım (ya da 1.3 derece) eksik olduğunu gözlemledik. Diğer bazı testler bu sonuçları doğruladı ve biz bu değerden emin olabildik. Yükseklik eksenindeki dişli boşluğunu bulmak ve azaltmak için, triger kayış genişliğini 10 mm'den 20 mm'ye çıkardık ve ayrıca bu kayışın sürdüğü diş sayısını 16'dan 25'e çıkardık; oranlarda 1: 1 kaldıkları için azalma. Kayıştaki eğilmeyi azaltmak için kayış profilini T5'ten AT5'e değiştirdik. Tüm bu değişimler, boşluktan bir dereceye kadar kurtulmamıza yardımcı oldu.

Teleskobun kullanılması
Taşınıp kullanılması pratik 6 inç bir teleskop ile karşılaştırıldığında,ı teleskobun, gözlem alanına taşınması için planlama yapılması gerekir. Üçgen çatkı çubuklarını söküp ikincil kafesi teleskoptan ayırdığınızda, sallanma ve ayna kutuları birbirinden ayırabilir ve taşımak için dört alt komple ile ilgilenmeniz gerekir. Bu dörtlüden en ağır olanı 12 kg ağırlığındaki ayna kutusudur. 8 kg ağırlığı ile salıncak kutusu ikinci sırada gelir. İkincil kafes oldukça hafiftir ve ikincil aynayı ve örümceğin ince tellerini içerdiği için sadece biraz özen gösterilmesi gerektirir. Katlanabilir üçgen çatkı komplesi de hafiftir ancak çubukların siyah yüzey kaplamasını korumak ve taşımayı kolaylaştırmak için bir tüpte (plastik / karton ø 70 mm çapında, 80 cm uzunluğunda) taşınması daha kolay olabilir. Aküler, OnStep kartının devre kutusu, kablolar, göz mercekleri, ünite bulucu, vbg. diğer küçük parçalar nakliye için pratik olarak daha az sorunludur. Elbette, aracınızda yeterli alanınız varsa teleskobu bir tekerlekli araba üzerinde de taşıyabilir ya da kapsamı sabit bir konumdan (bina) yakındaki bir gözlem yerine, okul gibi, vb. teleskobun kurulum prosedürünü basitleştirir ve muhtemelen sizi her seferinde optik hizalama yapmaktan kurtarır. Ayrıca, OnStep kartı ve bağlantı kablolarını teleskopta bırakabilme seçeneğiniz de olabilir, bu da kurulumu kolaylaştırır ve 5 - 10 dakika zaman kazandırır. Ayna kutusu rocker kutusu üzerine yerleştirildikten ve katlanabilir üçgen çatkı komplesi bağlandıktan sonra, cep telefonunuzla teleskoba komut göndermeye başlayabilmek için OnStep'in WiFi ağına bağlanabilirsiniz.

Tecrübeler göstermiştir ki, bir teleskobun kurulum ve ayarlanmasında ne kadar az iş olursa, dışarı çıkarıp gözlem aleti olarak kullanım süresi de aynı şekilde artmaktadır. Aynı şekilde zor taşınan, kurulan ve ayarlanan teleskoplar da gözlem zamanını hatta isteğini önemli ölçüde azaltmaktadır. U nedenle kolay taşıma ve kullanım, amatör bir teleskopta çok öncelikli tasarım kriterleri arasında sayılabilir.

Başlangıçta OnStep'in 1, 2 veya 3 yıldız kullanılarak bulunduğu konum ile gökyüzünü referanslaması gerekir. Aralarında yeterince açı farkı bulunan 2 ya da 3 yıldızı uygulamaya tanıtıp hizalamayı yaptıktan sonra, sidereal (zamanın% 99'u) veya Lunar / Solar izleme oranlarını izleyebilir veya doğrudan Android uygulaması veya Carte Du Ciel veya Stellarium benzeri bir planetaryum uygulaması ile GoTo işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz. Teleskobu, planetaryumun ekranındaki hedefleri seçerek veya bildiğiniz takdirde gök cisimlerinin koordinatlarını sağlayarak ya da listedeki çok sayıdaki hazır hedeflerden bir tanesini seçerek hareket ettirebilirsiniz. Küçük GoTo hataları, ok tuşlarını (Kuzey / Güney / Doğu / Batı) kullanabileceğiniz ve çok yavaş ila çok hızlı arasında değişen farklı hızlarda hareket edebileceğiniz kılavuz işlemleri ile ayarlanabilir. GoTo operasyonları sırasında teleskobun dönüş hızı (konfigürasyon dosyasındaki değişken bir parametre) yaklaşık 3° / saniye civarındadır, bu nedenle Zenit'ten ufka 30 saniye, Doğu'dan Batıya veya Kuzeyden Güney'e yaklaşık 1 dakika sürer. Daha yüksek dönüş hızları, motorun bayılması ve / veya teleskobun yakındaki bir engele çarpması ve yeni bir yıldız hizalaması yapılması ek yükünü getirmektedir. Manuel kılavuzlama sırasında, dönüş hızı gereksinimlerine göre değişir ve genellikle bu hızın yarısı mümkündür.

Aynanın odak uzunluğu tam olarak 1524 mm dir, bu nedenle 40 mm ila 7.5 mm arasında değişen 2 inç göz mercekleri ile (2X Barlow lensli) 38x ila 203x arasında büyütmeler elde edilebilir. Bu teleskoptaki aynanın kalitesi inç başına 35x ila 50x diyafram açıklığını koruyabilir, bu nedenle teorik olarak büyütme işleminden önce ve tabii ki atmosferik koşullar izin vermeden önce maksimum 350x ila 500x çalışabilir. Hedef testleri ne kadar iyi izleyebildiğimizi görmek için, Celestron X-Cel 2.3 mm mercek kullanarak büyütme sınırını 662x'e çıkardık, ancak bu sadece deney yapmak içindi ve sonuç görsel olarak çekici değildi.

Ultra-hafif 10 inç bir teleskoba kıyasla klasik Dobsonian tasarımımız oldukça ağırdır. "Hafif, katı ve ucuz. Herhangi ikisini seçin!" sözü kesinlikle doğrudur. Katı, hafif ve ucuz bir teleskop yapabilmek ne yazık ki mümkün görünmemektedir.

Amatör teleskop için sabit bir yer olmadığı durumlarda, taşıma ve depolama kolaylığı göz önüne alınması gereken bir önceliktir. Ancak teleskobun alandaki kullanımı sırasında ise, ağırlık bizim lehimize çalışır. Rüzgar yüklerine daha az eğilimlidir (göz merceğinde daha az titreşim) ve ikincil kafese veya diğer parçalara yanlışlıkla çarptıysanız daha kısa sönümlenme süreleri. 35 kg civarında bir ağırlığı aracınızdan 20 - 30 metre yakınlardaki bir gözlem noktasına tek parça kadar olarak taşımak yerine, 3-4 sefer yaparak parçalar halinde taşımak daha uygun olacaktır.

Klasik ayna kutusu ayrıca çiğ oluşumuna karşı direnç sağlar ve aynanızı diğer kirleticilere karşı korur. Örtü olmasa bile ayna olumsuz hava koşullarına ve neme maruz kalır. Bu, ikincil ayna için de geçerlidir. Kafesin derinliği ikincil aynayı bir dereceye kadar korur. Tek halka tipi minimalist bir ikincil kafes, ağırlık ve imalat kolaylığı açısından değerlendirildiğinde, bizim tasarım tercihimizi yenebilir, ancak yine de klasik ikincil kafes, özel bir ilave örtücü parça olmadan bile aynaya gelebilecek doğrudan ışıkların önlenmesinde daha üstündür.

İlerideki geliştirmeler
İkincil ayna ısıtıcısı / ısıl sınır tabaka dağıtıcı fanlar / ışık örtücü / dönme engelleyici / robo-focus / görsellik konuları / ticari potansiyel

Fotograflar, videolar ve dosyalar
https://www.youtube.com/watch?v=eSOFmSh7xHU

Uğur İkizler teleskop yapım setleri

Mdaud — Sun, 10 Dec 2017 17:46:58 GMT

Summary:

[http://ikizler.org/index.php?cat=18 Uğur İkizler teleskop yapım setlerine bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz]

Dobsonian Kundak Kiti

Curiosis — Wed, 09 Mar 2011 11:48:28 GMT

Summary:

Dobson kundak kitleri 8", 10" ve 12.5 çapında aynalar için üç ayrı grupta hazırlanmıştır. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Dobson_kit_thumb.jpg|thumb|left|300px| Dobson kundak kiti]]
|}

 

'''8" Dobsonian kundak kiti içindekiler''' 
6 ve 15 mm kontrplaktan kesilmiş parçalar 
1.25" helisel Crayford odaklayıcı 
1.83" eliptik ayna 
Laminat ve Teflon yüzeyler 
1.25" 9 mm 20 mm süper Plössl göz mercekleri 
1X Rigel bulucu 
İkincil ayna tucususu ve örümcek parçaları 
Aluminyum boru profiller 
Tüm bağlantı elemanları 
 

'''10" Dobsonian kundak kiti içindekiler''' 
6 ve 15 mm kontrplaktan kesilmiş parçalar 
2" helisel Crayford odaklayıcı 
2.14" eliptik ayna 
Laminat ve Teflon yüzeyler 
1.25" 9 mm 20 mm süper Plössl göz mercekleri 
1X Rigel bulucu 
İkincil ayna tucususu ve örümcek parçaları 
Aluminyum boru profiller 
Tüm bağlantı elemanları 

 

'''12.5" Dobsonian kundak kiti içindekiler''' 
6 ve 15 mm kontrplaktan kesilmiş parçalar 
2" helisel Crayford odaklayıcı 
2.7" eliptik ayna 
Laminat ve Teflon yüzeyler 
1.25" 9 mm 20 mm süper Plössl göz mercekleri 
1X Rigel bulucu 
İkincil ayna tucususu ve örümcek parçaları 
Aluminyum boru profiller 
Tüm bağlantı elemanları 
 

 
[http://www.atmturk.org/index.php/Ayna_Yap%C4%B1m_Kitleri geri]

Cilalama Kiti

Curiosis — Wed, 09 Mar 2011 10:28:09 GMT

Summary:

Cilalama kitleri içinde şu malzemeler bulunmaktadır: 

'''6" ayna için cilalama kiti '''
RTV2 6" silikon lap kalıbı 
100 gr Seryum Oksit 
150 gr optik reçine 
Ronchi Test cihazı 
100 / 133 LPI Ronchi ekranı 
Kit fiyatı 30 TL 

'''8" ayna için cilalama kiti '''
RTV2 8" silikon lap kalıbı 
180 gr Seryum Oksit 
350 gr optik reçine 
Ronchi Test cihazı 
100 / 133 LPI Ronchi ekranı 
Kit fiyatı 50 TL 

'''10" ayna için cilalama kiti '''
RTV2 10" silikon lap kalıbı 
250 gr Seryum Oksit 
500 gr optik reçine 
Ronchi Test cihazı 
100 / 133 LPI Ronchi ekranı 
kit fiyatı 80 TL 

'''12.5" ayna için cilalama kiti '''
RTV2 12.5" silikon lap kalıbı 
400 gr Seryum Oksit 
1000 gr optik reçine 
Ronchi Test cihazı 
100 / 133 LPI Ronchi ekranı 
Kit fiyatı 130 TL 
 

Cilalama işlemi öncesinde, hedeflediğiniz sagittaya yakın ve çiziksiz bir cam ile işe başlamalısınız.İlk olarak yüksek kaliteli bir cilalama lapı yapmalısınız. Dayanıklılığı, aşındırma aletine göre daha düşük olan cilalama lapını kit içindeki optik reçineyi ve lap kalıbını kullanarak elinizden gelenin en iyisi olacak şekilde dökmelisiniz: 
 
Kenardakiler hariç, lap karelerinin büyüklükleri eşit olmalı, aralarındaki kanalların genişlik ve derinlikleri aynı olmalı, lap üzerinde kırılmış yta da eksik kare(ler) olmamalı. 
Lap gövdesi olarak, aşındırma aletini kulanmak yerine, alçı ve ya mermerden yapılmış bir gövde kullanırsanız, herhangi bir sebeple ince aşındırmaya dönmeniz gerekitği durumlarda, aşındırma aletiniz kullanıma hazır durumda bulunacaktır. 
 
Lap yapımı sonrasında elinizdeki Seryum Oksit'in bir bölümünü saf ılık su içinde eriterek boya kıvamında bir bulamaç hazırlamalı ve kalıptan çıkardığınız lapın üzerine bu bulamaçtan sürdükten sonra yine içbükey yüzüne aynı bulamaçtan sürülmüş aynanızın üstüne gelecek şekilde lapı koyarak kapağı sıkıca kapanan ve hava geçirimsiz bir kabın içinde sıcak bastırma olarak adlandırılan süreç boyunca bekletmelisiniz. Bu süre içinde optik reçine iyice soğuyacak, lap ile aynanız aynı sıcaklığa gelecektir. Hava geçirimsiz kutu, ayna ile lap arasındaki Sertum Oksit bulamacının buharlaşma sonucu kuruyarak, lapın aynaya yapışmasını engelleyecektir. Buna dikkat edilmezse, lapınız aynanıza yapışır ve birbirinden ayrımak için upraşmanız gerekir. Cilalama yapmadığınız tüm zamanlar boyunca, lap ile aynanız üst üste, ayna altta olacak şekilde, sıkıca hava geçirmeden kapanan bir kapağı olan birkap içinde, düz bir yüzeyde saklanmalıdır. Ayrıca bu kutuyu cilalama yaptığınız orytamın sıcaklığından daha sopuk ya da dah sıcak bir yerde saklamamalısınız. Eğer uzun bir süre cilalama yapmayacaksanız, kutuyu soğuk bir ortamda saklamakta yarar vardır. Ancak cilalama yapmadan epey bir süre önce kutunun içindekiler oda sıcaklığına ulaşabilecek şekilde, sıcak ortama getirilmelidir. Soğuk bir ayna ve lap ie cilalamaya başlanması, ayna yüzeyini bozacak ve lap karelerinin bazılarının kenarlarının parçalanarak kırılması ile sonuçlanacaktır. 
 
Başarılı ve kısa sürede tamamlanacak bir cilalama için şunlara dikkat etmenizde yarar vardır: 
 
. Lap ile ayna birbirlerine TAM uymalıdır. Bunun en önemli göstergesi, birbirleri üzerinde hareket ederken, zıplama ve takılmaların olmadığı, sürekli bir direnç gösteren hareket biçimidir. Cilalama ilerledikçe, reçine ısınarak aynayı daha büyük bir sürtünme kuvveti ile tutmaya başlayacaktır. Bu karşı direnci azaltmaya çalışmak yanlıştır. Lapın soğumasına yol açacak şekilde cilalamaya ara vermek, sürtünmeyi yenmek için gerekmediği halde cilalama bulamacı eklemek, lapın ayna üzerinde kaymasına, bu da cilalama sürecinin uzamasına yol açar. Lap çok zor hareket ediyorsa, fazladan cilalama bulamacı eklemek yerine atomizerle çok azmiktarlarda saf su sıkılmalıdır. Kaba ve ince aşındırma aşamalarından farklı olarak cilalama sırasında uygulayacağınız büyük itme kuvvetleri etkisiyle yerinden kıpırdamayacağı bir çalışma tezgahı hazırlamalısınız. Ayna ve lap, 120 derece açı ile yerleştirilmiş 3 lastik takoz arasına konulabilir. Ayrıca çalştığınız yüzeyin esnemeyecek kadar kalın ve dayanıklı olduğundan emin olmalısınız. Görünüşte her ne kadar 'düz' olsa da, optik ölçekler söz konusu olduğunda tüm yüzeyler, aynanın üzerinde esneyerek astigmatizma kusuru geliştirebileceği türdendir. Bunu engellemek için, yüzeyin altına 5 - 10 kat gazete, eski bir yer halısı ya da kaymaz örtü serilmelidir. Bu şekilde aynanın tepe ve çukur noktaları ile zemindeki tepe ve çukurluklar arasında sönümleyici bir tampon oluşturulur. 
 
. Ayna üstte ve cilalama lapı üstte konumlarında eşit olarak çalışılabilir. Fakat bu sırada en çok dikkat edilecek şey, cilalama hareketlerini yaparken, çalışılan zemin etrafında dönerek çalışımak ve bu sırada da en az 12 ayrı konumda durmaktır. Diğer bir değişle, çalıştığınız tezgahın etrafında 30 derecelik artımlarla dönerek tam turlar atmalıyız. Daha az sayıda noktada durduğumuzda, ayna yüzeyinde bunun olumsuz etkilerini sonraki aşamalarda görebiliriz. Yumuşak cilalanmış yüzeyler için rastlantısallık çok önemlidir ve lap ayna üzerinde sürekli olarak aynı yolları takip ederek hareket ettirilmemelidir. Yaptığımız cilalama hareketinde zaman zaman ufak değişiklikler yapmalıyız. Örneğin dışarı taşma miktarını zaman zaman küçük miktarlarda da olsa değiştirmeliyiz. Ya da merkezler arası normal hareket yapıyorsak, ayna ve lapın merkezleri sürekli olarak üst üste gelmemeli. Aralarında 2 ya da 3 cm kadar farklarla değişen kaymalar olmalı. Sürekli aynı şekilde tekrarlanan cilalama hareketleri, ayna yüzeyinde bölgelenmelere yol açarlar. 
 
. Ayna veya lap hareket ettirilirken, sürekli ve zaman içinde çok değişmeyen bir kuvvet kullanılmalıdır. Hareketleri hızlı yapmaya gerek yoktur. Hatta yavaş hareketlerle ve uzun sürelerle yapılan cilalama hareketleri daha iyi sonuçlar vermektedir. 
 
[http://www.atmturk.org/index.php/Ayna_Yap%C4%B1m_Kitleri geri]

Foucault Test Analysis 2.0B ile Hata Analizi

Curiosis — Tue, 05 Oct 2010 06:48:12 GMT

Summary:

Foucault testi, parabolik aynaların gerek yapım aşamasında gerek bitmiş halinde derecelendirme için kullanılan bir test fakat Foucault testi Ronchi testine göre daha hassas olduğu ve karmaşık hesaplamalar içerdiği için uygulanması ve değerlendirmesi daha zordur. Bilgisayar yardımı ile bunların üstesinden gelmek ise çok daha kolay. Internette birçok Foucault testi analiz programı var ve bunların içinden [http://webcounter.goweb.de/17599LINK-3&http://www.foucault-test-analysis.de/Download/fouc20b.zip Foucault Test Analysis 2.0B] hem sadeliğiyle hem de kullanım kolaylığı ile dikkat çeken ücretsiz bir yazılım. Foucault Test Analysis 2.0B, maske hazırlamak ve bıçak kenarı okumalarını analiz etmek için gerekli hesaplamaları yaparak işleri epey kolaylaştırıyor. 

''' Programın Kullanımı ''' 
Foucault Test Analysis 2.0B açıldığında karşımıza temel parametreleri girdiğimiz “mirror setup” geliyor. 

[[Resim:ENEST1.jpg]]

 
Ölçümünü yapacağımız ayna ile ilgili tüm parametreleri buradan giriyoruz.(Önemli kısımlar çember içerisinde) 

[[Resim:ENEST2.jpg]] 

• ''Optical Diameter:'' Aynanın pahlanmış kısmını hariç tutarak ışığı yansıtan net çapını giriyoruz. Örneğin 203 mm çapında bir aynada kenar pahı 2 mm lik bir bölgeyi kapsıyorsa, optik çap 199 mm olacaktır {199=203-(2x2)} 

•'' Radius of Curvature:'' Aynanın eğrilik yarıçapını, diğer bir değişle odak uzaklığının iki katını da bu kutucuğa giriyoruz. Burada dikkat edilmesi gereken şey eğrilik yarıçapı ile aynanın odak uzaklığını karıştırmamak. 

• ''Conic Constant:'' Ölçümü yapılan ayna parabolik ise "-1"i değiştirmeye gerek yok.Eğer ki ayna Cassegrain birincil aynası ise o zaman gereken konik sabiti değeri girilmelidir. 

• ''Measurements Units:'' Metrik sistem kullandığımız için milimetre olarak kalmalı.Eğer inch ile ölçüm yapıyorsak o zaman inch seçilmeli. 

• ''Light Source:'' Bu oldukça önemli. Test aletimizde ışık kaynağı eğer bıçak kenarı ile beraber hareket ediyorsa "moving" olarak kalmalı, ışık kaynağı test aletine sabit ve sadece bıçak kenarı hareket ediyorsa "fixed" seçeneği işaretlenmeli. 

• ''Wavelenght of Light:'' Kullandığımız ışığın dalgaboyu Foucault testi için önemli değil fakat program Ronchi simülasyonu da gösterdiği için gerekebilir. 

• ''Test Type/Mask:'' Gölgelerin ölçümünü alırken eğer Couder maskesi kullanacaksak Couder'i, çentikli şerit kullanacaksak Pin Stick seçeneğini işaretliyoruz. Çentikli şerit hazırlaması ve ölçüm okuma bakımından Couder maskesine göre daha kolay olduğu için ben Pin Stick olarak kullanıyorum. 

• ''Number of Zones:'' Ayna üzerinde ölçüm alacağımız bölge sayısını giriyoruz.Daha fazla bölge kullanmak sonucu hassaslaştırırken testin yapılmasını da bir o kadar zorlaştıracaktır.Onun için küçük aynalarda 3 bölge en idealidir.Kenar, %70 ve merkez.6" ve 8" için 3 bölge yeterli iken 10" için 4 bölge kullanmak hem gerekli hassaslığı sağlayacak hem de ölçüm almak zor olmayacaktır. 

• ''New Mirror Log Entry:'' Kırmızıyla işaretli "New Mirror Log Entry" test sonucunda elde ettiğimiz ölçümleri girdiğimiz yer. 

Bölge sayısına da girdikten sonra "Calculate optimal mask zones" butonuna tıklayarak optimum maske değerlerini hesaplatıyoruz.Bu değerleri maskeyi hazırlarken kullanacağımız için not almakta fayda var.Programın benim için verdiği maske değerleri de resimde de göründüğü gibi merkez bölgesi için 25mm, %70 bölgesi için 45 mm ve kenar bölgesi için 65 mm. 

Son olarak da kaydet seçeneğini kullanarak aynaya ait dosyayı kaydediyoruz. Daha sonra tüm işlemleri bu dosya üzerinde yapacağız.
 
'''Maske Hazırlama''' 
Programın bize verdiği maske ölçülerini kullanarak çentikli şerit maske hazırlıyoruz.Bunun için karton bir şerit ve siyah bant yeterli.Ayna çapının uzunluğunda kestiğimiz karton şeritin tam ortasını işaretliyoruz.Bu noktayı merkez olarak alıp sağından ve solundan programın verdiği değerler kadar işaretliyoruz ve buralara siyah bantla çentikler yapıştırıyoruz. Hazır olan maskeyi de tam merkezlenmiş bir şekilde aynaya sabitliyoruz. Aşağıda 10" bir ayna 4 bölgeli maske ile ölçüme hazır halde. 

[[Resim:ENEST3.jpg]]
 

'''Test Aleti''' 
Foucault testi için en önemli hususlardan biri de test aleti.Test aleti ne kadar sağlamsa yani titremeyen, kararlı, hassas ise testi yapmak, gölgeleri görebilmek ve ölçümü alabilmek o kadar kolay olacaktır. Testin üzerinde yapıldığı masa ya da platform olabilidiğince titreşim yapmayan sert bir zemin olmalı. Test aletinin altında defter kitap kaymaz vb malzeme olması test aletinin çok küçük ölçekte olsa da titremesine yol açabileceği için sağlıklı ölçüm almayı zorlaştırır. 
 
[[Resim:ENEST4.jpg]]
 
Test aletinin üzerinde yer alan ışık kaynağı da büyük bir öneme sahip.Işık yarıktan çıkmalı ve ışık kaynağı ince bir çizgi şeklinde olmalı.Işık ince bir şekilde çıkacağı için ayrıca parlak olmalı. Bu, gölgelerin aydınlık bölgelerden daha iyi ayrılmasını sağlıyor yani kontrastı arttırıyor. 

Bunlara ek olarak ışık kaynağı ile bıçak kenarının görüntüyü kestiği yer düşey olarak aynı hizada olursa test aletinin ölçüm sırasındaki ileri geri hareketinde gölgelerin merkezden kaymasının önüne geçmiş oluruz.Bunun için de bıçağın altta kalan kısmı ışık kaynağının yarısını kesmesi yeterli.Kalan yarısına da siyah bant yapıştırarak çizgi şeklinde bir ışık elde edilebilir. 

[[Resim:ENEST5.jpg]]

 
'''Gölgeler ve ölçüm alma''' 
Ölçüm yaparken önce iç bölgelerden başlıyoruz.Ilk çentikle ilk gölgenin çakıştığı yerde mikrometreyi okuyup not ediyoruz.Bu işlemi sırasıyla tüm bölgeler için uyguluyoruz. 
Alttaki ilk resimde gölge 3. çentikte görünüyor fakat merkezdeki aydınlık ve karanlık bölgeleri ayıran düz çizgi merkez çentik ile çakışmadığı için alınacak ölçüm hatalı olacaktır.Bu sıklıkla karşılaşılabilecek bir hata, doğru ölçüm almak için buna dikkat etmek gerekli. Ayrıca bu bahsettiğimiz çizgi S şeklinde bir kıvrılma yapıyorsa aynada astigmatizma olduğunun da bir habercisidir. 
3. resimde ise gölgeler simetrik ve gölge 3. çentikle 2. çentik arasında.Gölge tam 2. çentik üzerindeyken 2. bölge için, 3. çentik üzerindeyken de 3. bölge için ayrı ayrı mikrometreyi okumamız gerekiyor.
 
[[Resim:ENEST6.jpg]] 
 
[[Resim:ENEST7.jpg]] 
 
[[Resim:ENEST8.jpg]] 

'''Hata Analizi''' 
Foucault testi sonucunda aldığımız ölçümleri uygulamaya girerek aynamızın durumu hakkında hem sayısal hem de grafik olarak olarak bilgi sahibi olabiliriz. 
 
Benim ölçümlerim; 
1.bölge için ; 0.59 mm ... (merkez bölgesi) 
2.bölge için ; 0.88 mm ... (%70 bölgesi) 
3.bölge için ; 1.71 mm ... (kenar bölgesi) 
 
Aldığımız ölçümleri bilgisayara girmek için kayıt dosyasını açtığımızda sol taraftaki "New Mirror Log Entry" ye tıklayıp veri giriş penceresini açıyoruz ve bölgelerin altına aldığımız ölçümleri giriyoruz. 

[[Resim:ENEST9.jpg]] 

OK e tıkladıktan sonra karşımıza ilk olarak "wave error profile" geliyor: 
[[Resim:ENEST10.jpg]] 

Relative transverse aberration: 
[[Resim:ENEST11.jpg]] 

Millies LaCroix Plot: 
[[Resim:ENEST12.jpg]] 
 
Millies LaCroix Plot seçeneğinin hemen yanındaki sağa ve sola bakan oklara tıklayarak aynanın yüzey profilini yukarı-aşağı istediğimiz şekilde hareket ettirerek daha rahat yorumlayabiliyoruz. 

Grafiğin hemen altında da aynanın sayısal değerleri yeralıyor.Eğer bu aynayı yorumlayacak olursak ; 
• 1/9.7 lik dalga cephesi hatası iyi bir değer.Grafiğe baktığımızda da aynanın yüzey profilinin tamamen zarfın içinde olduğunu görüyoruz. 
• Merkez ile %40 bölgesi arasının fazla düzeltilmiş (over-corrected) olduğunu söyleyebiliriz. 
• %40 ile %85 bölgesi arasında da az düzeltme (under-corrected) var 
• %85'ten sonraki bölgede de yine fazla düzeltme (over-corrected) görülüyor.Buna bir miktar kenar dönüklüğüde diyebiliriz. Eğer kenarda aynanın yüzey profili zarfın dışına çıkmış olsaydı, zararlı bir kenar dönüklüğü olabilirdi. 

Programın 2 güzel özelliği daha var.Birincisi grafiğin hemen altında yeralan "screenshot" butonu ile grafikleri .jpeg dosyası olarak kaydedebiliyoruz. internet ortamında aynanın ölçümlerini paylaşabilmek için güzel bir özellik. 

İkincisi ise eğer aynada aşırı bir kenar dönüklüğü varsa burayı program üzerinde maskeleyerek hatalı bölgelerden ne ölçüde kurtulabileceğimizi görebiliyoruz. Bunu, yine grafiğin altında kalan inner mask-outer mask boşluklarına maskeleyeceğimiz bölgenin kaç mm olduğunu girerek yapıyoruz. 

Aynanın merkez bölgesinde maskeleme için inner mask, kenar bölgesi içinse outer mask kutucuğunu kullanıyoruz. Eğer kenar dönüklüğü fazla miktardaysa maskeleme sonrasında aynanın hata oranında kayda değer bir azalma görülebiliyor. Ama diğer taraftan da aynanın optik çapını azaltarak ışık toplama gücünü bir miktar azaltmış oluyoruz. 

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi geri]

Önce Sağlık (Silikosiz ve Carpal Tunnel)

Salih — Wed, 24 Feb 2010 22:04:30 GMT

Summary:

== Silikosiz Hastalığı ==

Aşındırıcı maddeler ile çalışırken yeteri kadar ıslatmak ve eldiven kullanmanın yararı vardır. Camı aşındırdığınızda, cam tozu üretirsiniz. Bu tozu kuru pudra şeklinde ya da elektrikli aletlerin havaya savurduğu toz şeklinde solumak silikosis adı verilen bir hastalığa yol açacaktır. Bu hastalık aynı zamanda ‘madenci hastalığı’ olarak da bilinir. Silika tozunun ciğerlere nüfuz etmesi ve nefes almanızda sorunlara yol açmasıyla ortaya çıkar ve sonuçları itibarıyla ölümcüldür. Bununla birlikte, çoğu amatör teleskop yapım etkinliği el ile aşındırma ya da yavaş dönen makinalar kullanarak aşındırma yaptıkları ve bu sırada da bol miktarda su kullandıkları için, cam tozu havalanmaya fırsat bulamadan, bir bulamaç içine hapsolur. Bu atıkları güvenli bir şekilde uzaklaştırmak sizin sorumluğunuzdadır. Bunun dışında yüksek hızla dönen elektrikli aletler ve elmas taşlama uçları kullananlar mutlaka cam tozundan sakınmak için koruyucu maske takarak çalışmalıdırlar.

Silikozis, tozla temasın süresine, şiddetine ve toza karşı oluşan reaksiyona göre başlıca üç değişik klinik ve
patolojik form gösterir.

'''Akut Form:''' Solunan havada yüksek konsantrasyonda silika tozu olması sonucu beş yıldan daha kısa sürede gelişir. Genelde 10 mm’den küçük çok sayıda nodül görülür.

'''Kronik (Klasik) Form:''' Onbeş yıl ve üzerinde düşük konsantrasyonlu silika tozunun solunması sonucu gelişir. 10 mm’den büyük konglomere nodüller görülebilir.
'''Hızlanmış (Akselere) Form:''' Kronik forma benzer ancak hastalık daha hızlı (5-10 yıl içinde) gelişir ve toza maruziyet önlense bile progresyon sürer.

Radyolojik olarak 1-10 mm çaplı çok sayıda nodül görünümü varsa basit silikozis olarak adlandırılır.
Uzun süren temas sonucu nodüllerin birleşmesi sonucu 1 cm’den büyük fibrotik nodül ve kitleler gelişebilir ve
komplike silikozis olarak adlandırılır.

Hastalığın patogenezinde silika tozu ile makrofajların etkileşimi anahtar rol oynar. Silika tozunun alveoler
makrofajlar tarafından fagosite edilmesi sonucu gelişen reaksiyon dizisi ile, silikotik nodül veya silikoproteinöz
oluşur (1, 2, 5). Silikozis tüberküloza predispozisyon yaratır.

[[Resim:4330590206_8108831c91_o.jpg]]

'''Kaynak:''' [http://www.korhek.org/khb/khb_006_05-395.pdf TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 2007; 6 (5): 395-399]

Aşındırma tozları (kumları) ile çalışırken içi su dolu bir kap bulundurun. Temizliği en güvenli olarak bu şekilde suya daldırarak yaparsınız. Eğer kendi sağlığınız kadar başkaların sağlığını da düşünüyorsanız, dibe çöken kumu çöpe değil de bir varilde toplayınız. Özellikle teleskop atölyeleri bu şekilde yaparlar...

== Carpal Tunnel Sendromu ==
Karpal Tünel Sendromu, ellerde ağrı ve uyuşma ile başlayan ve bu şikayetlerin özellikle geceleri uykudan uyandırma dercesinde olduğu bir hastalıktır. Temel problem ele giden bir sinirin (Nervus Medianus) el bileği çevresinde geçtiği bir kanalda çevre kılıf tarafından sıkışmasıdır.

[[Resim:SNC00976-734476.jpg]]

Bilgisayar (özellikle notebook) kullanıcılarının tanışmış olabileceği bir rahatsızlığa da iyi gelen (sinir ilaçlarına destek olan) yukarıdaki atelleri, yoğun teleskop yapımlarında gün sonu yatarken kullanabilirsiniz. Aslında 6" gibi küçük aynalarda önemli bir rahatsızlık olmayabilir. Ama tek elinizi daha sık kullanırsanız küçük çaplarda bile sıkıntı yaşamanız içten bile değil. O yüzden her zaman çift el ile çalışmanızda fayda var.

Son önerimiz ise camları döndürürken bir oturumda saat yönünde döndürüyorsaniz, sonraki oturumda tersi yönde hareket ettirin. Böylece sık kullandığınız güçlü elinizin farklı hareket yapmasını sağlayarak bileğinizi korumuş olursunuz. Aynı öneri camlarınızı yıkarken de geçerli. Her zaman aynı elde tutup diğeriyle temizlerseniz, bu sorun olabilir demektir.

Gümüşle Kaplama Yöntemi (Don Barry)

Salih — Mon, 22 Feb 2010 08:51:58 GMT

Summary:

== Teleskop Aynalarını Gümüşle Kaplama - Don Barry ==

Teleskoplarımızla geçirdiğimiz uzun yıllar neticesinde onlar artık çocuklarımız gibi olmuştur bizlere, her öfke nöbetinde ve her kesik ve çiziğin üstesinden gelinmesinde tecrübe sahibi olduk. Aynalarımız yaşlandığında ve paslanmaya yüz tuttuğunda söylene söylene, koca devleri söker aynaları çıkartarak talaşlı kutularına koyar fabrikaya yüz gerdirmeye göndeririz (bu bir deyiş, yani yenilemek anlamında,) Ama genede onları darülacezeye terketmek zorunda değiliz, biraz sabır ve doğru kimyasalları kullanarak, aşağıdaki reçete bir aynayı saf gençliğine döndürecek hatta yansıtıcılığını %8 kadar arttırabilecek bir alüminyum üstü kaplama sağlayacaktır.

İlk önce eski kaplama sökülmelidir. Bu iş gümüş kaplı bir aynanın durumunda saf nitrik asit ile yıkanması ya da alüminyum kaplama için ise bir bardak su içindeki bir çay kaşığı lye (Sodium Hydroxide NaOH, Türkçesi yok belki Sudkostik/Sudkostik’in karıştırılması ile olabilir) yıkanır. Bundan sonra sağlam bir durulamanın ardından nitrik asit ile ikinci veya üçüncü yıkamada gerekebilir, her usulde de eldiven kullanarak pamuk topları ile yeterli basınç uygulayarak pamuğun ıslak cam üzerindeki gıcırtısını duyana kadar kurulayın. Distile edilmiş su ile durulanmasından sonra gümüş ile kaplanana dek masum cam su içinde tutulmalıdır.

'''A:''' 6 gram Gümüş Nitrat

'''B:''' 9 gram Amonyum Nitrat

'''C:''' 10,5 gram Sodyum Hidroksit

''(Üç madde 100 ml. distile su çözeltisi hazırlanacak)''

'''D:''' 10 gram Glukoz

''(Bu madde 100 ml. distile su le 15 ml. denture alkol çözeltisi hazırlanacak)''

Aynayı yüzü üste gelecek şekilde mumlu kağıt ile kenarından asrın (folyo asla kullanmayın) ve lastik bir bant ile sararak kimyasalları yüzeyde akmadan tutabilmek için bir tabak oluşturun. Alternatif olarak, aynayı yüzü alta gelecek şekilde metal olmayan bir tavanın içinde iki adet tahta takozlar üstünde yatırın. Sıvının aynanın yüzeyini tamamen örtecek ya da ayna kenarının yarısı kadar yükselecek düzeyde yaklaşık 30 - 40 ml civarında miktarını hesap edin. Toplam hacim 6" ayna içindir, bunu 3'e bölerek A solüsyonu için gerekecek miktarı bulursunuz. Şimdi A, B ve C’nin eşit hacimli miktarını karıştırın en son C'yi ekleyin. C'nin son miktarını ekleyene kadar karıştırırken karışımın renginin kahverenginden siyaha döndüğünü fark edin. Tam olarak çökelme başlayana kadar devam edin en uygun solüsyon çamurlu çay rengidir. Daha sonra D'i, A'nın 3'te bir oranda ekleyerek hemen ayna üzerine yayın.

Karışım siyaha dönecek ve kaplamayı dibe çökertecektir. Bir veya birkaç dakika içinde ayna parlaklaşmaya başlayacak ama 5 - 8 dakika daha gümüşleme süreci devam etmesi için çökelti kalınlaştırılmalıdır ki ayna tamamen şeffaf kalmasın. Kaplama çökeltildikten sonra hemen aynayı bolca distile su ile çalkalayın, sonra alkol ile yıkayarak kurumaya bırakın. Bir günlük yaşlandırmadan sonra gerekirse film biraz ruj(bu bizim cila ruju) ile lens silmek için kullanılan bez ile parlatabilirsiniz.

Uygun olmayan gümüşleme çökeltisi ile aynaya zarar vermek imkânsızdır. Eğer üretilen film çok ince ise süreci tekrarlayarak kalınlaştırabilirsiniz. Eğer çok kalın ise kaldırılabilir ve süreç tekrar edilebilir. En uygun film arkasından bakıldığında lamba flamenti ancak görülebilir şekilde olanıdır ve yine de parlama ile tam bir ışıltı sağlayacak kadar da ince olmalıdır.

Belki de gümüş kaplamanın tek dezavantajı, geri dönülmez donuklaşma/paslanma yüzünden aynanın ömrünün bir ya da iki gözlem sezonuna kadar sınırlamasıdır. En ağır donuklaşmada bile gene de spektrumun kırmızı bölgesindeki derin uzay cisimlerini gözlemeyi etkilemeyecektir. Mavi objeler ise aynanın ömrü içerisinde donukluk aynanın kısa dalga boylarını yansıtıcılığı azalttıkça başlarda etkilenecektir. Aynanın çökelti olmadan parlak zamanını arttırmanın en kullanışlı yolu ise tutucu ve teleskop kutusunu alüminyum kağıt ile kaplamaktır, bunu ıslak kağıdı doygun alüminyum solüsyonuna batırarak hazırlayabilirsiniz. bu kağıt hava içerisindeki çökeltiyi donuklaştıran ajanları uzaklaştırır.

En iyi kimyasalları ve distile suyu kullandığınıza emin olun. Tüm toksik ve korozyonal kimyasallarla uğraşırken, gerekli emniyet tedbirlerini sağlayın, gözlerinizi koruyan gözlük, eldivenler, önlük kullanın... Ayna için hiçbir zaman metal kap ya da metal destekler kullanmayın. İstenmeyen tüm artıkları bol su ile yıkayarak akıtın. Eğer siyah gümüş noktalar istenmeyen yerlerinizde çökelirse, seyreltik nitrik asit solüsyonu ile giderilebilir. Bunlar toksik değildir ama giderilmesi bir ya da iki gün sürebilir. Kimyasallarla uğraştıktan sonra ellerinizi sağlam yıkayın ve bunları çocukların ulaşabilecekleri yerlerden uzak tutun.

Bazen gerekli kimyasalları yakınlarda bulabilmek kolay değildir ama Fisher ve Cenco gibi kimya fabrikaları tarafından mail siparişi ile alınabilmektedir. Eğer yeteri kadar ilgi olursa ileride bir kulüp toplantısında ayna gümüşleme konusunda bir çalıştay yapılabilir.

'''Çeviri:''' Emre Evren

'''Düzenleme:''' Salih Dinçer

'''Tarih:''' 21/02/2010 – Pazar

ATY2009 Sona Erdi

Nurcanortugen — Sat, 15 Aug 2009 18:07:54 GMT

Summary:

'''ATY 2009'un sonrası''' 
İstanbul Kültür Üniversitesi'nin ve değerli hocalarımızın öncülüğünde gerçekleştirilen [http://www.iku.edu.tr/TR/fenedeb/aas2009/aty09.htm ATY2009] sonrasındaki değerlendirmeleri kapalı bir grup içinde bugüne kadar yaptık. Özellikle neleri daha iyi yapabilirdik, bir daha benzeri bir çalıştay yapılabilir mi, yapılabilirse nasıl olur? gibi sorular etrafında konuştuk ve zaman zaman da konuşuyoruz. 
 
Bu konuşmalardan çıkarttığımız sonuçların bir kısmını paylaşma düşüncemiz daha önce de vardı. Özellikle benzer çalıştaylar düzenleyecek kişilere, çalıştayla ilgili birikimlerin aktarılmasının önemli olduğunu düşünüyoruz.
ATY2009 ile ilgili söyleyeceklerimizi, 
 
* ATY2009 Hazırlık Aşamaları
* Çalıştay süreci
* Çalıştay sonrası 
 
olmak üzere üç bölüme ayırarak özetleyebiliriz. Bu bölümlerin her biri için bizim gördüklerimiz ve çıkartığımız sonuçlar dışında elbette ki başka görüşler ve sonuçlar da çıkartılabilir. 
 
'''ATY2009 Hazırlık Aşamaları''' 
Çalıştayın hazırlıklarına, 2008 yılı Temmmuz ayında saygıdeğer hocalarımız Dursun Koçer ve Ethem Derman'ın da katıldıkları Bursa Uludağ'da düzenlenen 'Yıldızlar Altında Gökbilim' kampında başladık. Hazırlanan toplantı notunda bu çalıştayda yapacaklarımızın, 2 yıl önce düzenlenen ATY2007'den farklı olarak daha ileri bir noktaya gelmesi gerektiği, katılımcılarım tamamı tarafından aynı şekilde kabul edildi. 
 
Sonrasında, aralarında eğitmenlerin de bulunduğu çekirdek bir çalışma gurubu oluşturuldu ve bu grup, Ağustos ayından başlayarak çalışmalarına başladı.
Çalıştayda yapılacak teleskobun tasarımı [http://www.rhino3d.com/ Rhino3d] uygulamasında şekillenmeye başladı ve ilk prototip de Eylül ayında ortaya çıktı. Mudanya'da dört arkadaş toplanarak yaptığımız ilk çalışma toplantısında, prototipin eksikleri üzerinde çalışıldı Özellikle optik tüp komplesinin bağlantı yöntemleri ve diğer ayrıntılar konusunda düzeltmeler yapılması gerektiğini gördük. 
 
Dobsonian kundağımız hem yeterince hafif ve kolay taşınabilir olmalı aynı zamanda da çok hafif olup rüzgar ya da dış kuvvetlerin etkisiyle titrememeliydi. Birbiri ile çelişen bu özeliklerin sağlanması oldukça güç bir işti. Ayrıca daha da önemlisi, kundak parçalarının montajında el becerisi olabildiğince az gerekmeli, tüm parçalar birbiri ile tam 90 derece olacak ve aralarında boşluk kalmayacak şekilde vidalanabilmeliydi. 
 
Optik tüpün ağırlık merkezi, takılacak gözmerceği ve diğer donanımlara göre değişeceğinden, yükseklik eksenindeki kritik dengeye ulaşılabilmesi için tüpün yatakları içinde istenildiğinde kaydırılabilmesi, kundağın sağ ya da sol tarafında oturarak gözlem yapma tercihine göre de yuvası içinde döndürülebilmesi gibi ilave seçenekleri de düşündük. Sonuç olarak, her tasarımda olduğu gibi, kriterlerimizin bir kısmını oldukça iyi karşılayan, bir kısmını ise idare edecek derecede karşılayan bir tasarım ortaya çıktı. 
 
Arka arkaya gelen toplam 9 tasarım değişikliği ve imalat sonasrında hocalarımıza gösterebileceğimiz son prototip, soğuk ve rüzgarlı bir havada Kilyos'taki Solar Beach'e birleştirilmeye hazır şekilde götürüldü ve 10 - 15 dakikalık bir süre içerisinde bir araya getirildi. Bunu takip eden günlerde, çalıştay için gereken tüm malzemelerin olabildiğince tam bir listesini olşuşturmaya başladık. 
 
Bu sırada, gözmerceği, Rigel 1X bulucu, ikinci ayna gibi kalemlerin yurt dışından ithal edilmesinin daha uygun olacağını düşünerek, tedarikçi ve fiyat araştırmasına da başladık. 9 ve 25 mm lik Plössl gözmerceklerini [http://agenaastro.com/eyepieces/1-25-eyepieces.html?SID=h3fk25e4ii5qpob7ciun2gd3f6 bu satıcıdan], Rigel 1X bulucuları [http://www.company7.com/rigel/products/qwikfinder.html buradan], ikincil aynaları ise [http://www.meridiantelescopes.com/primary.htm#secondary buradan] satın aldık. 
 
Bu üç kalem malzemeyi tek bir satıcıdan sağlamak gerek fiyat gerekse lojistik ve gümrük maliyetleri açısından avantajlı olacak olsa da, maliyetleri ve riskleri arttırmak pahasına, farklı üç tedarikçi ile birden çalışmayı seçtik. Satıcılar, liste fiyatlarında bir miktar indirim de yaptılar. 
 
Çalıştayın yüz civarındaki [http://www.iku.edu.tr/TR/fenedeb/aas2009/aty2009kesinkayit.pdf katılımcısı] için herkes bir adet hasabıyla , 100 küsur adet cilalama lapı yapımı, ya da optik tüp komplesinin en büyük parçasını oluşturacak olan karton sonotube'lerin hazırlanması gibi emek yoğun işlerin de Temmuz ayından çok daha önce başlanılması gerektiğini kestirerek, bu işleri de aramızda paylaştık. Tasarıma göre, kalınlığı 15 mm olan su kontraplağı sınıfı huş kontraplağın 125 x 250 cm lik plakasından 2 adet teleskobun kundağı ve tüpü için gereken parçalar, çok az fire ile kesilebiliyordu. 
 
Bu durumda 55 plaka [http://www.balkotrade.com/plywood/plywood-fiyatlari/filmsiz-plywood kontraplak satın almak] ve [http://www.buyuran.com/ CNC kesimin yapılacağı yere] çalıştay tarihinden en az 2 ay öncesinden götürmek gerektiğini planladık. Her plaka için ortalama 1 saat civarında kesim zamanı gerektiğinden, tüm levhaların kesilmesinin günler ya da haftalar alacağını gördük. Bu konudaki en büyük şansınmız, kesimi yapacak olan Sn. Uğur Buyuran'ın bizim heyecanımızı paylaşması ve elinden gelen her yardımı yapması oldu. 
Kundak parçaları, dışarı ile nem alışverişi yapmamalarnı engellemek için gruplanarak büyük boy çöp poşetleri içine konuldu ve tüm herşeyin geçici olarak bir arada depolandığı İstanbul Kültür Üniversitesi'ndeki çalışma odasına taşındı. 
 
Optik tüpler için kullanılacak karton Sonotube'ler Bursa'daki [https://maps.google.com/maps?lr=&safe=images&ie=UTF-8&q=sonoco+Bursa&fb=1&hq=sonoco&hnear=0x14b58f7bddb822a9:0x922ca670b54646cd,Bursa+Province,+Turkey&cid=0,0,13362197396036708505&ei=hTnMUP7EAsXh4QSl8YGAAg&ved=0CJYBEPwSMAM bu üreticiden] tedarik edildi. Sonotube'ler kumaş toplarının üzerlerine sarıldığı masuralar ya da inşaat sektöründe de beton dökümü sırasında kalıp olarak kullanılıyorlar. 
 
Bu karton tüplerin üzerine uygun konumda montaj deliklerinin açılması işini, deliklerin yanlış yerlere açılması veya bunları açarken oluşabilecek yaralanmalardan kaçınmak için katılımcılara bırakmayıp, hazırlıklar dahilinde kendimiz yapmaya karar verdik. Delikleri hassas şekilde açtıktan sonra tüplerin içini mat siyaha boyama işini de kendimiz yaptık. 110 civarında Sonotube daha sonra Mudanya'dan İKÜ'deki depomuza bir kamyonla nakledildi. 
 
Sonotube'lerin hazırlanması dışında ikincil ayna tutucusu, birincil ayna hücresi montaj parçaları, helisel odaklayıcı gibi çok sayıda parçayı da hazırlık çalışmalarında aramızda en büyük katkıyı sağlayan Uğur İkizler arkadşımız tasarladı ve üretti. 
 
Teleskop kitlerinin içlerine konulacağı karton kutuların da imalatı tamamlanıp elimize ulaşmasından sonra, kundak montajı için gereken bağlantı elemanları, laminat yüzeyler, lastik takozlar, yapıştırıcılar ve akla gelebilecek her türlü ufak tefek malzemeyi de toplu olarak satın alıp, gruplayarak kutulara koyma işlemini de birkaç haftasonu süren çalışmalarla 2009 Haziran ayı başında tamamlayabildik. 
Kutulara koymadığımız malzemeler arasında sadece aynaların yapılacağı 6" (152.4 mm) çapında 19 mm kalınlığındaki soda-kireç camları, aşındırıcılar ve optik reçine gibi malzemeler kaldı. Bu malzemelerden özellikle camların tedarik edilmesi bizi epey zorladı. Yine de her biri oldukça sıkı toleranslarla kesilmiş ve dik şekilde rodajlanmış 230 adet cam, istediğimiz tarihten önce İKÜ'deki depomuza ulaştı. Teleskobun ayna çapına ve odak uzaklığına karar vermek üzere aramızda konuşurken, uygun koşullarda bulabileceğimiz cam konusunda oldukça uzun araştırmalar yapmış, Şişecam A.Ş. ve Cam Ocağı gibi kuruluşlarla da konuşmuştuk. 
 
Tüm hazırlıklar tamamlandığında Haziran ayına girmek üzereydik. Çalıştay sırasında bu teleskop kitleri katılımcılar tarafından toplanmaya çalışılırken ne gibi zorlukların olabileceğini aramızda tartışmaya başladık. Öngördüğümüz ilk zorluk, katılımcıların aslında çok da kolay olmayan tel örümcek montajını yapıp yapamayacakları konusuydu. Diğer bir konu, ağaç vidalarını yerlerine takarken zorlanıp zorlanmayacakları. Ayna yapımı ve testleri ile ilgili fazlaca kaygılamadık çünkü o kadar kısa süre içinde optik olarak kusursuz bir ayna yapmalarını beklemiyor, sadece düzgün şekilde cilalanarak parlamasını yeterli görüyorduk. 
 
Kundak parçalarının birbirine dik olarak herkes tarafından aynı şekilde monte edilebilmesi için, CNC kesim zamanını arttıracağını bildiğimiz halde, paneller üzerinde gerekli yerlerde 2 mm derinliğinde derzler öngördük. Böylelikle, örneğin kundak dikmelerinin yerleri göz hassasiyeti ve el becerisine olabildiğince az gerek duyacak şekilde vidalamak mümkün oldu. 
Vida delikleri de aynı şekilde işaretlendi veya delindi. Olabilecek tek yanlışlık, normal olarak uzun ağaç vidası ile bağlanması gereken parçaları, daha kısa vida ile bağlayarak yeterince sağlam bir montaj yapamamak ya da tersi durumda kısa vida ile bağlanması gereken elemanlarda uzun vida kullanarak parçaları çatlamasına ya da vidanın ucunun dışarı çıkmasına yol açmak olabilir diye düşündük. 
 
Başucu ve yükseklik eksenlerindeki laminat yüzeyler de aynı şekilde CNCde kesildi ve kundak kitleri ile birlikte paketlendi. Bu parçaların kırılma riski olduğu için yapıştırılmaları sırasında katılımcıların bilgilendirilmesi gerektiğini düşünüyorduk ama bununla ilgili bir sorun çıkmadı. 
 
Çalıştay mekanı ve teleskop yapım kitlerinin paketlenmesi çalışmalarını tamamlamaya az bir süre kala, katılımcıları seçerek onları davet etmek için gereken hazırlıklara da başlandı. Çalıştaya kimleri çağırmamız gerektiğini yaklaşık olarak biliyorduk. Bu kişilere ulaşmak için Milli Eğitim Bakanlığı'nın dağıtım olanaklarından da yararlandık. Orta öğretim kurumları öğretmenlerinden 250 civarında başvurudan yedek liste ile birlikte 110 kadarını seçtik. Bu listeye daha sonra dışarıdan birkaç katılımcı daha eklendi. 
 
'''Çalıştay Süreci''' 

Çalıştay sonrasındaki ilk hedefmiz, katlımcıların hepsinin de ayrılırken, kendi çalışmalarının karşılığında ellerinde birer 6" teleskopla çalıştaydan ayrılmasıydı. [http://www.iku.edu.tr/TR/fenedeb/aas2009/atyprogram.htm Çalıştay programını] yaparken bu konuyu sürekli göz önüne aldık. Bu amaca 4 gün gibi kısa sürede ulaşmak ve 100 adet aynanın yapımı ile ilgili olarak düşündüğümüz zorluklardan birincisi cilalama laplarının dökümüydü. Sıcak optik reçinenin, 100 kişinin oldukça sıkışık bulunduğu bir mekanda kazasız belasız, kimseyi yakmadan dökebilmek için çok büyük dikkat gösterdik. 100 cilalama lapı, rekor denilebilecek kısa bir sürede RTV silikon kalıplara döküldü. Her katılımcıya cilalama lapını kirlenmeden ve ezilmeden saklayabilmesi için plastik bir şeffaf kutu sağlamıştık. Bu kutular içinde lap ve ayna, aralarında Seryum Oksit bulamacı olacak şekilde saklanacaktı. 
 
Montaj için gereken vida, pul, somun, yay, vbg. irili ufaklı parçaları içine koyduğumuz kapları aynı zamanda lap saklama kabıu olarak da kullandık. Daha sonra bu konudaki çok tecrübeli kişilerden, lap ve aynayı saklayabilmek için en doğru yöntemin, kapağı sıkıca kapanan ve hava geçirmeyen bir kap kullanılması olduğunu öğrendik. Böylelikle ayna altta, cilalama lapı üstte olacak şekilde, aralarına boya kıvamında Seryum Oksit sürülecek ve kabın içindeki su da gerekli nemi sağlayarak, lapın aynaya yapışmasını önleyecektir. Lapın üzerindeki reçinenin şeklinin aynaya sürekli uyum içinde kalmasının da basit bir çözümü bu şekilde sağlanmış olabilr. 
 
Aynalar cilalanırken, ilave Seryum Oksit kullanılmayacak, cilalama sırasında sadece zaman zaman lap yüzeyine atomizer ile su püskürtülecektir. Bu şekilde uygun bir teknik kullanılarak 6" lik bir ayna 6 saat süresinde cilalanabilir. Çalıştayda, daha önceden bu konuda yeterince deneyimimiz olmadığından, gereğinden fazla Seryum Oksit bulamacı kullanarak cilalama süresini bir miktar geciktirdik. 
 
İdeal çalışma koşullarında, 6" aynaların kaba aşındırması için 3 - 4 saat, ince aşındırması için 4 - 5 saat olmak üzere ortalama 7 - 9 saat harcanması fazlasıyla yeterli. Cilalamayı da lap yapımı ve gerekli hazırlıklar için kulanılacak süreyi de hesaba katarak bir çalışma günü süresince bitirmek, ertesi günü de test ve biçimlendirmeye ayırmak şeklinde bir plan yapılmalı. Böylece, bir gecikme olmadğı takirde 4 günlük süre sonunda kaplanmış aynalar, sahiplerine geri verilebilir. ATY 2009 sırasında kaba / ince aşındırma ve cilalama / biçimlendirme aşamaları için toplam 4 gün ayrılmıştı. 
 
Aynaların aşındırıması, kaba ve ince aşındırma aşamalarında olabilecek risklerden aklımıza gelen ilki, bazı katılımcıların çalışma sırasında aynalarını ya da aşındırma aletlerini yanlışlıkla ellerinden düşürerek kırabilecekleriydi. Bu, sadece çalışmanın hemen başında bir katılımcının başına geldi ve kendisine verilen yedek camlarla çalışmasına kaldığı yerden devam etti. 
 
Sagitta ölçümü için 4 adet mastar ve komparator saati öngörmüştük ve bu sayıda da isabetli bir tahmin yaptığımızı gördük. Kaba aşındırma yapmakta olan katılımcılar, zaman zaman yerlerinden kalkarak ölçüm yapabildikleri masalara giderek 6" f/6 ayna için hedeflenmesi gereken 1.58 mm civarındaki derinliğe ulaşıp ulaşmadıklarını kontrol ettiler. 
 
Aynaların ve aşındırma aletlerinin pahlanması konusunda da aşırı bir zorluk çıkmadı. Bunun için dağıttığımız elmas aletler ve zımpara blokları ile kullanıcılar, ayna ve aletlerin kenarlarından parça kopmasına engel olacak şekilde her iki yüzeyi de pahladılar. 
 
Aşındırıcıları her birinde 4 katılımcının çalıştığı masalara plastik bardaklar içinde dağıttık. Bunların etrafı kirletmemesi, kaba aşındırıcların, herhangi bir şekilde ince aşındırıcılara karışmaması, ince aşındırma aşamasındaki bir aynanın, daha geri aşamadaki bir ayna için kullanılan aşındırıcı tozlarla kirlenmemesi için sürekli olarak önlem almaya çalıştık. 
 
Bu konuda alınabilecek bir önlem, kaba aşındırma aşamaları için ayrı bir yer, ince aşındırma aşamaları için ayrı bir yer, cilalama için de üçüncü bir yer kullanmak olabilir. Çalıştayın yapıldığı yerde bu olanak ne yazık ki yoktu. 
Cilalama aşamasında, sonucunu kestiremdikleri uzun ve tekrara dayalı bir iş yapam katılımcıların ilgisini canlı tutmak biraz zor oldu. Cilalama laplarının kapanmakta olan kanallarını jilet ve maket bıçağı ile açarken aynaların ve etrafın kirlenmesi gibi sorunlar çıktı. Lap kanallarını açmak için Amerika'dan gelen deneyimli teleskop aynası yapımcısı Gerald Wright'ın yanında getirdiği tek taraflı ve çok keskin jilet bıçaklarını kullanarak, bu işin daha kolay olduğunu uygulamalı olarak gördük. Hazırladığımı optik reçinenin sertliği, Temmuz aynın sıcaklarında oldukça iyi netice verdi. Normal olarak her çalışma sıcaklığı için ayrı bir reçine karışımı kullanılması gerekiyor. 
 
Katılımcı sayısının çokluğundan kaynaklanabilecek zorlukları da kestirmeye çalıştık. 100 kişinin hepsine aynı anda bir şeyi tarif etmek, yeterince güç br iş. Herkesin tarif edilen işi hatasızca ve bir seferde anlayamayabileceği de ortadaydı. Sekiz kişiden oluşam eğitmen kadromuz, acaba 100 kişiye hakim olabilecek miydi, bunu da çalışmalar sırasında görecektik. 
 
Cilalama sonrasındaki aşama olan Ronchi testi aşaması içn 4 adet kartondan yapılmış test tüneli hazırladık. Test tünelleri sayesinde gündüz aydınlığında Ronchi bantlarını kolaylıkla görebildik. Katılımcılara, aynalarının yüzeylerinde gördükleri bantların şekillerinin, olması gerekenle ne kadar ayrı olduğuna bağlı olarak hangi düzeltme ve biçimlendirme hareketi yapacakları tarif edildi. Kısıtlı zamanda herkes aynasını mümkün olan en iyi biçime getirmeye çalıştı. 
 
Aynaların biçimlendirmesi kabaca tamamlandıktan sonra, kaplama sonrasında karışmaması için elmas kalemler aynaların arka yüzlerine katılımcının isim ya da işaretleri kazındı. Daha sonra kayılımcılar aynalarını ellerinden geldiği kadar temizlediler ve kaplanmak üzere aynalar vakum kaplamanın yapılacağı [http://www.mimhediyelik.com/ şirkete] götürüldü. 
 
Vakum kaplama öncesinde aynaların gerekitği gibi temizlenememesi ciddi bir sorun oluşturdu. Bu kadar kalabalık organizasyonlarda, biçimlendirme sonrasında aynaların temizlenmesi için de ayrı bir çalışma alanı düşünülebilir. Burada sabunlu su ve plastik kıllı fırça ile kaba temizliği yapılan aynalar, daha sonra aseton ile yağlarından arındılırdıktan sonra Izopropil alkol (IPA) ile iyice temizlenerek, kirlenmeyecek şekilde birer kapaklı kap içine konulabilirler. Vakum kaplama sırasında çok sayıda aynayı hızlıca hereket ettirebilmek için aynaların şeğerlerine 50 cm uzunluğunda plastik kelepçelerin sıkılması da düşünülebilir. Böylece kaplama sırasında çok sayıda aynanın işlem görmesi sırasında vakit kaybedilmez. 
 
Yeterince temizlenmemiş aynalar, vakum kaplama sonrasında hatasız görünseler bile, bir süre sonra kaplanan yüzeyin üzerinde çeşitli kusurlar ortaya çıkablmektedir. İşin kötüsü, bu kusurların ortaya çıkabilmesi için en birkaç günlük bir süreye gereksinim vardır. Dolayısıyla çalışma alanının temizliği, aynaların optik reçine, seryum oksit ve yağlar başta olmak üzere potansiyel kirleticilerden mükemmel şekilde temizlenebilmesine, azami dikkat etmek gerekmetedir. Çalıştayda bu konuda yeterince özenli olamayan katılımcıların aynalarında bu türden sorunlar oldu. 
 
Kaplanmış olarak çalıştay alanına gelen aynaların sahiplerine dağıtılmasından sonra yapılacak kritik bir iş, bunların ortasının işaretlenmesidir. Optik hizalama için kritik öneme sahip olan bu işi, ATY2009'da aynaları dağıtmadan önce biz eğitmenler olarak topluca yaptık. Böylelikle, yüzeyin kirlenme veya hizalama etiketlerinin (ortası delik beyaz delikli zımba güçlendirme etiketleri) yanlış yapıştırılma risklerini de azalttık. Bu aşamanın planlanmaını dikkatlice yapmakta yarar var. 
 
Ayna hücresi içerisindeki aynanın korunması görece daha kolay olduğundan katılımcılardan aynalarını olabildiğince çabuk monte etmelerini istedik. Dolayısıyla aynalar kaplanmadan geldiği anda, içine yerleştirileceği tüm parçaların montajı da bitmiş olmalıdır. Aynı şekilde teleskopların ikincil aynaları, ayna tutucularına daha önceden siikonla yapıştırılmaldır. Bunun sebebi de aynı şekilde yapıştırma hatalarının önlenmesi ve işlerin biraz basitleştirilmesidir. 
 
'''Çalıştay Sonrası''' 
Katılımcıların bir kısmı, çalıştay sonrasında teleskoplarını kendi olanaklarıyla yanlarında giderken götürdüler. Kalanların teleskoplarını evlerine ulaştırma işini bir kargo şirketi üstlendi. Kargo şirketinin nakliye sırasındaki özensizliği, bazı teleskopların aynalarnının ayna hücrelerinden düşerek hasar görmesine sebep oldu. Daha iyi tasarlanmış bir ayna hücresi veya daha özenli bir kargo şirketi ile önlenebilecek bir sonuçtu bu. Teleskop kitlerini içerisine koymak için karton kutu yaptırırken, bu kutuların bitmiş teleskopları taşımaya uygun boyutta olması gerektiğini aramızda tartışmıştırk. Belki de ilave bir önlem olarak bu da düşünülebilir. Tabi bu durumda özellikle kundak komplesinin sökülebilir şekilde tasarlanması gerekliği ortaya çıkacaktır. 
 
Katılımcıların seçimi ideal şekilde yapılabildi mi? Bu, çeşiti şekillerde cevaplanabilecek bir soru. Başvuran adayların sayısı 250 değil de 2500 ya da 25.000 kişi olsa, belki de daha uygun katılımcılara ulaşabilecektik. Tabii bu sayı arttıkça, seçim için en objektif yöntemi bulabilecek miydik, bu da ayrı bir tartışma konusu. Bir sınav yaparak ya da kura çekerek katılımcı seçimi yapılmasının uygun bir yöntem olmayacağı aşikardı. Onlardan kendilerini tanıtan kısa bir paragrafta niçin bu çalıştaya katılmak istediklerini açıklamalarını istemiştik. Gelen yanıtların değerlendirilmesi de, tahmin edilebileceği gibi objektif olmayan şekilde yapıldı. Yazdıkları, bize orijinal gelen ve amatör gökbilime daha çok hizmet edebileceğini düşündüğümüz adayları seçmeye gayret ettik. 
 
Çalıştay alanının fiziksel koşulları, sonucu çok etkilemese de, eğitmenler olarak işleri biraz zorlaştırdı. Belirli bir anda topluca bulunan katılımcıların sayısının 25 kişiyi geçmemesi gerektiğini planlama aşamasında konuşmuş olmamıza karşın, çalşmalar sürekli olarak 100 katılımcının bir arada bulunduğu tek bir fiziksel mekanda yapıldı. gelecekteki çalıştaylarda, bu konuya dikkat gösterilmesi, daha iyi sonuçlar alınmasını sağlayabilir. 
 
Çalıştay boyunca ilk gün dışında katılımcılar çalışmalarına oldukça erken saatlerde başlayabiildiler. Öğlen yemek molasının en çok 1 saat civarında tutulması, akşam saat 18:00 civarında verilecek 1 - 1.5 saatlik moladan sonra da katılımcıların, planlanmış diğer etkinlikler de gözetilerek saat 21:00 - 22:00 civarına kadar çalışabilmelerine olanak sağlanması da düşünülebilirdi. Özellikle ayna yapımı aşamasında bu ilave sürelerin faydalı olacağını gördük. 
 
Çalışma alanındaki organizasyon, katılımcıların olabildiğince az hareket ederek çalışmalarına olanak sağlayacak şekilde yapılmalı. Örneğin zaman zaman maslarına bazı malzemeleri alıp geri bırakmaları gerekiyorsa, bu istasyonlar, çalışma alanının ortasında bulunmalı. Masalar, bu kaynaklar çevresinde dairesel şekilde yerleştirilmeli. Optik testlerin yapıldığı istasyonlar ise, önlerinde uzun kuyruklar oluşabileceği düşünülerek hazırlanmalı. 100 katılımcı için bu istasyonların sayısı 10 civarında olmalı. ATY 2009'daki 4 test istasyonu, sayıca yetersiz kaldı ve bunların önlerinde sıralar oluştu. 
 
Katılımcılara çalıştay sırasında dağıtılcak şekilde planlanan ve üzerinde herkesin ad ve soyadları yazılı t-shirt'lerin hazırlanması fikrini uygulamamız çok yerinde oldu. Benzer şekilde, çalışmayı hatırlatacak, plaket, çanta, takvim vbg. eşyaların da hazırlanması düşünülebilirdi. Hatta bunlar çalıştaydan çok önce ve sonra da dağıtılabilirdi. Böylelikle yapılanların duyurulması konusunda daha etkili bir yol bulunabilecekti. 
 
Çeşitli TV kanalları, çalıştay sırasında gelerek çeşitli röportajlar yaptılar. Dergi ve gazetelerde bazı haberler de çıktı. Hatta uluslararası Sky & Telescope dergisinde de bir haber yer aldı çalıştay konusunda. Bu türden etkinliklerin öncesinde ve sonrasında daha geniş şekilde ilgilenebileceklere duyurulabilmesi için neler yapılabileceği konusu, zaman ayırılarak araştırılmalı. Mevcut iletişim kanallarının büyük kısmı için fazla haber değeri taşımasa da, benzer etkinliklerden fayda görebilecekken sadece duymadığı için katılamayan kişiler olduğunu sanıyoruz. Bu sakıncayı ortadan kaldıracak etkinlikte, duyuru ve tanıtım faaliyetlerini planlamanın, en az çalıştayın kendisini planlayıp gerçekleştirmek kadar zor ve önemli olduğunu gördük. 
 
Çalıştayla ilgili duyuruların bir kısmını İstanbul Kültür Üniversitesi'nin [http://www.iku.edu.tr/TR/fenedeb/aas2009/index.htm web sayfalarında] görebilirsiniz. 2009 yılı, aynı zamanda [http://www.iau.org/ Uluslararası Astronomi Birliği] tarafından uluslararası gökbilim yılı olarak da belirlenmişti. Galileo Galilei'nin teleskop ile gözlem yaptığı ilk yıl olan 1609'un 400. yıldönümydü. Bu nedenle, çalıştay uluslararası ölçekte önemli kabul edilen bu olayın ülkemizdeki belli başlı etkinliklerinden birisi olacak şekilde düşünüldü. Çalıştay ile ilgili haberler, daha sonra [http://www.astronomy2009.org/news/updates/490/ astronomy2009.org] adlı sitede de yer aldı.

Bitmiş teleskop için kontrol listesi

Curiosis — Wed, 15 Jul 2009 13:19:18 GMT

Summary:

ATY2009 6" f/7 Dobsonian teleskop kontrol listesi

Teleskobun montajını tamamladıktan sonra aşağıdaki noktaları gözden geçirerek, herşeyi doğru şekilde yapmış olduğunuzdan emin olabilirsiniz:

'''Ayna hücresi'''
Ayna hücresinin daha ufak çaplı ve üzerinde aynanın yer aldığı parçası üzerindeki metrik 6 ve metrik 5 bağlantı parçalarının montajını gerektiği gibi yaptığınız halde (çakılarak yerleştirilen metrik 5 somunları düzgün şekilde ve kontraplak yüzeyi ile aynı seviyeye gelecek şekilde) ayna lastik takozları ve Delrin pimler arasında el ile çevirdiğinizde çok sıkı şekilde duruyor ve aynayı çevirdiğiniz zaman kolaylıkla dönmüyorsa veya buna ilaveten tırnakların aynayı yeterince emniyetli şekilde tutmadığını farkediyorsanız, çözüm olarak silikonla aynayı pimlere yapıştırabilirsiniz. Bu işlem öncesinde özellikle sıkışan aynalar için eksantrik pimlerinden bir tanesini çıkartmak ve silikonu metal vida ile ayna kenarı arasına uygulamak da çözüm olacaktır. Pimler aynayı kenarlarından sıkıştırdıklarında, bu herhangi bir yıldız testinde kolayca görebileceğiniz bir deformasyona (pinched optics – kıstırılmış optik yüzey) yol açacaktır. Yıldız testini, basitçe teleskobunuzu parlak bir yıldıza yönlendirdikten sonra, odak gerisi veya ilerisinden bakarak göreceğiniz Airy diski denilen görüntünün biçimine bakarak kolayca yapabilirsiniz. [http://atmturk.org/index.php/Baz%C4%B1_Amat%C3%B6r_Teleskop_Yap%C4%B1m%C4%B1_Terimleri Airy diskindeki] halkaların yuvarlak yerine eliptik olması, optik hizalamanızın (collimation) bozuk olduğunu, birbirinden 120 derece açı ile ayrışan 3 noktadan deforme olması da aynanızın kenarlarından sıkışıtırılmış olduğunun belirtisidir.

'''Tel Örümcek ve ikincil ayna ayarı'''
Örümceğin tellerinin bir miktar (aşırı değil!) gergin olması önerilmektedir. Eğer değilse, telleri geren 6 adet vidayı allen anatarı ile teker teker ve eşit sayıda döndürerek sıkınız. Örümceğin tüp içerisinde ortalanıp ortalamadığını bir cetvel ya da mastarla dikkatlice ölçerek bir kez daha kontrol ediniz. Eğer değilse gereken tarafa doğru ötelemek için vidaları çiftler halinde uygun tur sayısında döndürünüz. Ortada bulunan parçanın da tüpün kenarlarına paralelliğini kontrol ederek, değilse elinizle dikkatli şekilde düzeltiniz. İkincil aynayı eksenel olarak döndüren 3 adet set vida, 2 mm allen anahtarı ile ilerletilmektedir. Burada bir ayar yapmadan önce, 8 mm Teflon somunu (beyaz somun) bir miktar gevşetmelisiniz. Öncelikle emin olmanız gereken şey, ikincil aynanın yüzeyinin odaklayıcıya tam dönmüş olup olmadığıdır. Değilse, metrik 8 Teflon somunu gevşettikten sonra, gerektiği şekilde çevirip döndürerek somunu tekrar sıkınız. Daha sonra ortadaki bağlantı parçası üzerindeki set vidaları metrik 2 allen anahtarı ile gerektiği şekilde çevirerek, buradan bakıldığında ana aynanın tamamını görebileceğiniz şekilde ayarlayınız. Bu işlem sırasında Teflon somun bir miktar gevşek olmalıdır. Ayarlama işleminiz bittiğinde, daha sonra vidayı sıkıştırabilirsiniz.

'''Optik hizalamanın kontrolu'''
Optik hizalamanın arasıra kontrol edilmesi ve düzgün değilse, yeniden yapılması gerekmektedir. Nasıl yapılacağı konusunda şu sayfadaki bilgilere bakabilirsiniz.

'''Kundak parçalarının birleştirilmesi'''
Kundak parçalarının ek yerleri arasında yerine tam oturmamaktan kaynaklanan aralıklar olmamalıdır. Bu durum, genellikle derzlerin içindeki çapakları iyi temizlemediğinizin göstergesidir. Bir cetvelle, yan dikmelerin arasındaki uzaklığı alt ve üst kısımlarda hem önde hem de arka tarafta ölçün ve eşit olduğundan emin olun. Değilse, buna neyin yol açtığını bularak düzeltin.

'''Yükseklik halkaları montajı'''
Yükseklik halkalarını birbirlerine bağlayan diğer iki halka içindeki derzleri zımpara ile yeterli şekilde temizlediyseniz, yerlerine oturduklarında tüm dört parçası da birbirine 90 derece dik olacaktır. Sıkıştırma çubuklarının bakalit kelebeğini sıkmakta zorlanıyorsanız, geçtiği 6 mm çapındaki deliği matkap ucu ile bir miktar genişletmelisiniz. Bakalit kelebeği sonuna kadar sıkmanıza karşın tüp, hala hareket etmeye devam ediyorsa, bu durumda çemberlerin içini 15 mm genişliğinde maskeleme bantı ile kaplamayı ya da karton boruyu dışarıdan yapışkan folyo ile kaplamayı deneyebilrsiniz. Bu parçaların boyutlandırması karton tüpün ileride boyanabileceği ya da bir üzerine mürekkep püskürtmeli folyo baskı kaplatılabileceği düşüncesiyle bir miktar büyük kalabilecek şekilde yapılmıştır. Karton tüpü boyamadığınız ya da laminasyonlu folyo ile kaplamadığınız durumda, sıkıştırma vidasını sonuna kadar sıktığınızda, yükseklik çemberlerini birbirin paralelliği, üst kısımda birbirlerine yaklaşarak hafifçe bozulacak ve yuva içinde oynamaya başlayacaklardır. Bunu engellemek için karton tüpü laminasyonlu folyo ile kaplayabilir ya da yükseklik çemberlerinin içini 15 mm eninde arkası yapışkanlı maskeleme bandı ile kapladıktan sonra bu bantı yerinden çıkartmamaya dikkat ederek tüpü yerine takabilirsiniz. Folyo baskı için gereken bilgileri (0212) 639 50 90 numaralı telefondan Habip bey ile görüşerek bulabilirsiniz. Dış mekan mürekep püskürtmeli baskı, şehirlerin çoğunda uygun fiyatlarla yaplmaktadır. Folyonun daha da dayanıklı olabilmesi için üzerine laminasyon işlemi de yaptırabilirsiniz.

'''Laminat yüzeyler'''
Kullandığınız Bally yapıştırıcı, laminat yüzeylere bulaşmışsa, tinerle ıslattığınız bir bez kullanarak kolayca silip temizleyebilirsiniz. Yuvarlanma halkalarının üzerine kapladığınız laminat şeritlerin ek yerleri, her iki halkada da üst taraf rastlamalıdır. Böylelikle, yuvarlanma sırasında Teflon yüzeylere takılmadan hareket edeceklerdir.

'''Ağaç vidaları'''
Ağaç vidalarının başları, kontraplak yüzeyine açılan havşalanmış yuvalara tamamen gömülmüş durumda olmalıdır ve dışarı taşarak elinizin takılabileceği bir yükseklik yapmamalıdır. Vidaları söküp takarken zaman içinde yuvasının bollaşmış olduğunu farkederseniz, bu deliği bir miktar dolgu macunu ile kolaylkla tamir edebilirisiniz. Normal koşullarda teleskopta kulanılan suya dayanıklı huş kontrplak, çok sayıda ardışık sökme takma işlemine olanak verecek kadar dayanıklı bir malzemedir.

'''Metal rayların tüp içine takılması'''
Metal rayları tüpe monte eden 6 adet vidanın kafaları da aynı şekilde tüp üzerinde ilave bir yükseklik yapmamalıdır. Bu vidaların girdiği dişlerde bir bozulma olduğunu farkediyorsanız, bir torna atolyesinde, aynı büyüklükte bir diş açan bir pafta ile deliğin bir miktar ilerisinden yeni bir yuva açtırabilirsiniz. Rayların üzerinde sıkıştırılan ayna hücresini sıktığınız allen başlı metrik 6 vidaları sadece ray üzerinde oynamayacak kadar sıkınız. Sonuna kadar sıkarsanız, karton tüpün yuvarlaklığı bozulacaktır.

'''Başucu ve yükseklik eksenlerindeki hareketin kontrolü'''
Başucu (Azimuth) ekseninin ortasındaki metrik 8 civata çok sıkı veya çok gevşek olmamalıdır. Cıvata, pervane ayağa çok sıkı ve diş açarak geçmeli, fakat kundağn altındaki delikten geçerken ise, oldukça rahat geçmelidir. Bu delik yeterince geniş değilse, metrik 8 matkap ucu ile dikkatlice genişletiniz. Çıkan talaşları ve deliğin her iki tarafını ince bir zımpara ile temizleyiniz. Bu işlemi yaptıktan sonra da teleskobu başucu ekseninde döndürdüğünüzde yumuşak şekilde dönmüyorsa, sorun alttaki laminat yüzey de veya pervane ayağın üzerindeki teflon yüzeylerde olabilir. Öncelikle laminat halkanın üzerinde kir, çapak, yağıştırıcı, vbg. olup olmadığını kontrol edip, varsa tiner ile temizleyiniz. Kenarlarında çapaklar varsa, yüzeyi çizmeden dikkatlice zımparalayınız. Daha sonra, Teflon yüzeylerin yüksekliklerini kontrol ediniz. Bu yüzeyler, laminat halkaya olması gerektiği gibi tamamen dokunabiliyorlar mı? Bunları taktığınız vidaların başları, yeterince içeri gömülmüş mü? Vidaların fazla sıkılmasından dolayı, teflon yüzeyler iç bükey şekilde bükülmüşler mi? Bu konudaki sorunları da gideriniz ve başucu ekseninde teleskobun sorunsuz olarak dönebildiğinden emin olunuz. Son olarak pervane ayağın altındaki lastik takozları bağladığınız ağaç vidalarını uygun boyda seçmediyseniz, bunların uçları da dışarı çıkarak hareketi güçleştirecektir. Başucu ekseninindeki sorunlar ara sıra ortaya çıkıyorsa, bu durumda laminat ve Teflon yüzeylerin arasında temizlenmesi gerkeen bazı kirler olduğunu düşünmelisiniz.
Yükseklik eksenlerindeki hareket yumuşaklığı için kontrol etmeniz gereken ilk şey, laminayt şeritlerin ek yerlerinin her iki çemberde de üst tarafa gelip gelmediğidir. Eğer her ikisi de ya da biri yanlış yönde ise parçayı tutan vidaları sökerek düzeltiniz. Yuvarlanma hareketi sırasında iki yere sürtünme olmadığından emin olmalısınız. Öncelikle yan taraftaki yaka parçalarına sürtüme oluyorsa, metrik 6 allen başlı vidaların dış tarafına koyduğunuz metal pulları bulundukları yerden çıkartarak, yaka ile kundak arasına gelecek şekilde yerleştiriniz. Eğer pul koymanıza karşın sürtünme devam ediyorsa, yuvarlanma halkalarının montajında bir sorun olduğunu düşünebilirsiniz. Yuvarlama hareketi sırasında çıkan sesi dinleyerek metalin laminat yüzey sürtünme sesine benzer bir ses duyuyorsanız, bu durumda da teflon yüzeyleri vidaladığınız ağaç vidalarının başlarının yeterince içeri gömülmediğini düşünebilirsiniz. Düzeltmek için vidaları biraz daha sıkınız.

'''Teleskop aynası ve kaplama'''
Eğer cilalama sırasında bir hata yapmadığınızı düşündüğünüz halde, aynanızın üzerinde sizden kaynaklanmayan lekeler, matlık ya da diğer sorunlar varsa, aynanızı tekrar tekar kaplatabilirsiniz. Bunun için, aynayı yerinden söktükten sonra demir 3 klorür ile mevcut kaplamayı söküp, yüzeyi iyice temizleyin. Daha sonra yağ ve kirlerden arındırak için deterjanlı ılık su ile yıkayıp, iyice duruladıktan sonra, aseton ile bir kez daha temizleyip saf su (akü suyu) ile durulayın. Optik yüzeye dokunmadan dik olarak durmasını sağlayıp, saç kurutma makinası ile ılık hava yönşlendirerek kuruttuktan sonra, yapacağınız bir taşıma kabına koyup, yeniden kaplanması için gönderin. İstanbul ve Bursa'da vakum altında aluminyumla kaplama (CVD) yapan yerlerin adreslerine [http://atmturk.org/index.php/Ayna_Yap%C4%B1m_Malzemesi_Sat%C4%B1c%C4%B1lar%C4%B1 buradan] ulaşabilirsiniz. Aynanız, aşırı derecede tozlanıp kirlenmediği sürece temizlemeyiniz. Temizlerken, aynanızı hücresinden söktükten sonra, ılık su ve sabunla kullanarak yüzeyine el yada bez ile dokunmadan birkaç kere yıkadıktan sonra saf su ie durulayıp, dik olarak durmasını sağlayıp, bir saç kurutma makinası ile ılık hava üfleyerek kurutabilirsiniz. İkincil aynanın da temizliği aynı şekilde yapılmalıdır.

'''Rigel 1X bulucu ile ilgili ayarlar'''
Rigel bulucuyu karton boruya bağlayan vida çok fazla sıkıldığında, eğilme ve çarpılmaya sebepğ olarak bulucunun takılmasını güçleştirmektedir. Bu vidanın yeterince sıkı olmasını ama parçanın şeklini değiştirecek kadar sıkılmamasına dikkat ediniz. Rigel bulucunun takılıp çıkartılması sırasında bastırarak açtığını tırnak mekanizması, iyi çalışmıyor, bulucu yuvasına tam oturmuyor ya da bu işlem zor oluyorsa, bir ihtimalle tırnak yuvalarında plastik çapakları kalmış olabilir. Bunları bir zımpara şeridi ile hafifçe temizleyiniz. Rigel'in açma kapama düğmesini yanlışlıkla açık unuttuğunuzda, pili kısa sürede bitecektir. Rigel bulucunun kullanıdığı CR 2032 lityum pili, saat pilleri satan yerlerde kolaylıkla bulabilrsiniz. 45 derecelik cam ekranda iç içe gördüğünüz kırmızı dairelerden içteki yarım derecelik, dıştaki, ise iki derecelik alanlara karşılık gelmektedir. Gökcisimleri arasındaki uzaklıkları derece olarak biliyorsanız, birinden diğerine gidebilmek için bu daireleri kılavuz olarak kullanabilirsiniz. Rigel bulucunun merkezi ile odaklayıcının merkezini çakıştırma işşlemini, Rigel’i teleskoba her söküp taktığınızda yeniden yapmanız gerekecektir.

'''Odaklayıcının kontrolu'''
Odaklayıcı Delrin adı verilen aşınma ve yıpranmaya son derece dayanıklı bir cins plastikten yapılmıştır. Dolayısıyla, zaman içinde vida şeklinde ilerlemesini saplayan dişlerin aşınarak boşluk oluşması mümkün değildir. Eğer, kilitleyici vidasını gevşetmenize karşın hafif bir dokunuşla mekanizma içerisinde hareket etmiyorsa, bu durumda ince bir zımpara ile (220 - 500 kum) hafifçe zımparalayarak bunu sağlayınız. Bunun dışında, her iki göz merceğiyle odaklama yaparken, en alt noktaya ya da en üst noktaya kadar ilerlemeden bunu yapabilmelisiniz. Eğer odaklama çok yukarıda bir noktada mümkün oluyorsa, ayna hücresini 1 ya da 2 cm kadar geriye alınız. Benzer şekilde odaklayıcıyı sonuna kadar indirerek odaklama yapabiliyorsanız, bu durumda da ayna hücresini yine 1 - 2 cm kadar ileriye, ikinci ayna doğru yaklaştırarak vidalayınız.

'''Yapabileceğiniz iyileştirme ve geliştirmeler'''
Teleskop, el ile iterek yönlendirilmektedir. Özellikle yüksek büyütmelerde yapmak isteyebileceğiniz gezegen gözlemleri için teleskoba takip yeteneği kazandırmak isteyebilirsiniz. Bunun için bir ekvatoryal platform yapmalısınız. Çok az sayıda parçadan olşan bir ekvatoryal platform kitini edindikten sonra, kendi başınıza birleştiripo ayarlayabilrsiniz. Böylelikle teleskobunuz 45 dakika süre ile yönlendirildiği gök cismini ya da gökyüzünün o bölgesini takip edecektir. Takip hassasiyeti, platformu yerleştirirken yapacağınız kutup ayarının doğruluğuna bağlı olacaktır. Fakat çok yüksek büyütmeler seçmediğiniz takdirde, teleskop baktığı bölgeyi gözmerceğinde ortalamaya devam edecektir.

Teleskop kiti ile birlikte gelen 2 adet gözmerceğine ilaveten bir adet 2X ya da 3X gücünde Barlow merceği satın alırsanız, 9 mm ve 25 mm odak uzaklıkları yanında 12.5 mm ve 4.5 mm odak uzaklıklarında gözmerceklerine de sahip olabilirsiniz. Bu durumda daha yüksek bir büyütme ya da 9 mm ve 25 mm arasında orta bir büyütme olanağına da kavuşabilirsiniz.

Zaman içinde aynanızın kirlendiğini, kaplamasının özellğini kaybettiğini ya da baştan beri iyi olmadığını düşünüyorsanız, aynayı yeni baştan kaplatabilir hatta cilalayabilirsiniz.

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Stellafane Amatör Teleskop Yapımı sayfaları çevirisi

Curiosis — Thu, 30 Apr 2009 11:04:27 GMT

Summary:

Buradaki içerik [http://stellafane.org/tm/atm/index.html Stellafane] Amatör Teleskop Yapımı Ana Sayfalarından [mailto:duygu.kurt@gmail.com Duygu Kurt] tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir. 
 
''Popüler bir görüşe göre sıradan bir işçinin pahalı bir astronomi teleskobuna sahip olma yetersizliğinden dolayı astronomi engelleniyor. Aynı zamanda doğru olan bir gerçek de şu ki, bir amatör sadece elde edeceği eğlenceli saatler için bir teleskop yapmaya başlasa bile, işin bitiminde evrenimizin harika mekanizmasıyla ciddi bir şekilde ilgileniyor bir hale gelir. Ve sonunda, birinin kendi eliyle yaptığı bu alet, cennet gizlerinin kilidini açmada bir uyarıcı olmuştur.'' 
 
Russell W.Porter 
 
Stellafane’nın kurucusu, Mart 1923 
 

GİRİŞ
Russell Porter’ın bu sözleri yazmasının ardından çok şeyler değişti. Bugün “sıradan bir işçi” hazır bir teleskop satın alma gücüne sahip olabiliyor ve Dobson türü çok popüler hale geldi. Fakat çoğu yazdıkları da değişmedi; günümüzdeki ayna cilalama teknikleri 20’lerde ve 30’larda Porter ve Ingalls tarafından yazılanlara pek çok benzerlikler gösteriyor. Birçok amatör astronom, başarmanın verdiği haz, bilgilerini arttırmak ve iyi bir kaliteyi garantiye almak için hala kendi teleskoplarını yapmayı tercih ediyorlar. Bu sayfalarda sizin de kendi teleskobunuzu yapabileceğinizi ve mükemmel bir uygulayıcı olabileceğinizi göstermeyi umut ediyoruz. 
 
ATM tekniklerinden bir not:
Birçok teleskop yapımcısı olduğu gibi yine birçok ayna ve teleskop yapım tekniği de vardır. Bu sayfalarda işimize yarayacak bir veya daha fazla tekniği birlikte sunuyoruz, fakat bu başka geçerli yaklaşımların olmadığı anlamına gelmez. Aslında çoğumuz amatör teleskop yapımından zevk alıyoruz, bunu yaparken de farklı teknikleri tecrübe edebiliriz ve zaman zaman teleskop yapma veya inşa etmenin daha iyi yollarını bulabiliriz. Ve bu yeni teknik daha iyi olmasa bile, genellikle süreçte değerli bilgiler edinmemize yol açabilir. Fakat bu sayfalarda acemi ayna ve teleskop yapımcıları için en uygun, en basit ve kanıtlanmış teknikleri anlatmaya çalıştık. Genellikle bu teknikler Stellafane Ayna Sınıflarında başlangıç düzeyindekilere anlattığımız tekniklerdir.

AMATÖR TELESKOP YAPIM TABLOSU İÇERİĞİ

Genel Bilgi

-Teleskop Seçimi
Başlangıç seviyesindekiler için teleskop hakkında temel bilgileri verir ve ilk teleskop seçiminde dikkate alınması gereken önemli noktaları tartışır.

* Bir teleskoba hazır mısınız?
Eğer bunu okuyorsanız siz yeni bir amatör astronomsunuz. Eğlenceli ve yorucu bir hobiye hoş geldiniz. Fakat başlamak için bir teleskoba ihtiyacınız yok. Aslında geleneksel görüş, bir teleskop kullanmaya başlamadan önce çıplak göz veya dürbünle gece gökyüzünde yolunu bulabilmen gerektiğini söyler. Bunun nedeni basittir: Teleskoplar sana gökyüzünün çok küçük bir bölümünü gösterir, objelerin yerlerini etkili bir şekilde öğrenmek için biraz pratik ve geniş gökyüzü alan bilgisi gerekir. Dürbünler amaca kolay ulaştırır ve kullanması kolaydır, çünkü bir teleskoptan yaklaşık 6 kez daha büyük bir alanı gösterir – daha büyük bir alanın görülmesi sizi bulmak istediğiniz objeye daha kolay yönlendirir. Dürbünlerle, Jüpiter’in dört Galileo uydusunu, Ay’ın üzerindeki kraterleri, parlak galaksileri ve nebulaları (bulutsuları) rahatlıkla görebilirsiniz. Gece gökyüzündeki objelerin yerlerini söyler söylemez bir teleskobu kullanmayı öğrenmek çok daha kolay olacaktır. 
 
Objektif Boyutu Önemlidir
Bir çok kişi, bir teleskobun yaptığı en önemli şeyin gökcisimlerini daha çok büyütmek olduğuna inanır. Aslında bir teleskobun temel özelliği, nesneleri büyütürken, sönük gökcisimlerinden gelen ışığı toplayarak insan gözünün görebileceği hale getirmesidir. Işığı toplayan geniş optik elementler mercek ya da ayna olsun objektif olarak adlandırılır. Teleskoplarda objektifin boyutu teleskobun sönük objelerden gelen ışığın geçeceği boşluğun büyüklüğünü belirler, bu, teleskobun hangi kategoriye gireceğini gösterebilecek bir parametredir. Bu yüzden, 80mm’ lik yansıtmalı ve 6 inch’lik kırınımlı (mercekli) derken büyütme miktarından değil objektif çapından bahsediliyor. Toplanan ışığın miktarı doğrudan objektif alanıyla orantılıdır, bu yüzden 8 inch’lik bir teleskop 4 inch objektifi olan bir teleskoptan 4 kat daha fazla ışık toplar. 
 
Objektif boyutunun üzerinde büyütme yapabileceğini vurgulayan herhangi bir teleskoptan şüphelenin. 
 
Daha büyük objektiflerin anahtar özelliği daha büyük çözümleme gücüdür. Daha büyük objektifler daha fazla ayrıntıyı çözümleyebilir. Örneğin Jüpiter’in atmosferindeki daha çok girdabı, ya da çift yıldızları iki ayrı yıldız olaraktan net bir şekilde gösterir. Fakat atmosferdeki türbülans büyük teleskopların ayırma gücünü bozar, bu yüzden daha büyük bir objektif daima daha fazla ışık toplarken, iyi görüş anları haricinde daha fazla detay göstermeyebilir.

TELESKOP TÜRLERİ
Düzinelerce teleskop çeşidi vardır, bununla birlikte 3 grupta sınıflandırılabilirler:
Kırınımlı teleskoplar ışığı odaklamak için sadece mercek kullanırlar ve ışık bir mercek tarafından kırıldığı için yüzden böyle adlandırılırlar. İlk teleskoplar mercekli teleskoplardı. Deniz kaptanlarının klasik bronz dürbünleri bu türdendi; ışık bir tüpten geçerek bir merkezde toplanır. Resimde görülen çift mercek sistemi tüm renklenmeyen mercekli teleskop türlerinde esas alınmaktadır.

Yansıtmalı teleskoplar ışığı odaklamak için sadece ayna kullanır. Newton türü teleskoplar ismini mucidi olan Sir Isaac Newton tarafından aldı, klasik bir amatör teleskoptur ve bu sayfalarda nasıl yapılacağını anlatacağımız türdür. Parabolik birincil aynayı ve çapraz duran düz ikincil aynayı düşünürsek basit ve etkili bir teleskoptur. 
 
Buna karşın ikincil ayna ışığın geçtiği alanın bir bölümünü kapatır, bir miktar ışık kaybı ışığın dağılımından, bir miktar ışık kaybı da ışığın saçılımından dolayı oluşur. Çoğu tasarımlar ikincil ayna boyutunu küçültmeye çalışır. 
 
Katadioptrik (hem mercekli, hem aynalı) teleskoplar ışığı odaklamak için merceğin ve aynanın birleşimini kullanır. Schmidt – Cassegrain veya Maksutov teleskoplar gibi kompakt katadioptrik türler son otuz yılda amatörlerle popüler hale geldi. Resimde gösterilen Gregory Maksutov – Cassegrain teleskop ikincil ayna olarak Maksutov düzeltici merceğin üzerinde alüminyum kaplanmış bir ikincil ayna kullanır. Baffle ışık tüpü resimde gösterilmemiştir. 
 
Birincil aynadaki delikten geçen ışığın odağı Cassegrain odak olarak adlandırılır.

Her teleskop çeşidi ve özel tasarımlar avantajlar ve dezavantajlar sunar. Bütün kullanımlar için tek ideal bir teleskop yoktur. Bütün teleskoplar aynı yere takıp çıkartılabilen göz merceklerine sahiptir. Farklı göz mercekleri farklı odak uzaklıklarına ve farklı görüş alanlarına sahiptir; tüm bunlar bir teleskopla birleştirildiğinde farklı büyütmeler ve gerçek görüş alanları sunar. 
 

Kundak Türleri
Çok düşük güçlü geniş alan teleskopları el ile kullanılabilmelerine rağmen birçok teleskop bir taşıyıcı yapıya ihtiyaç duyarlar. Bir kundak bir teleskobun fiyatından daha fazlasına mal olabilir. Yüksek büyütmede, kundağın çok sabit ve titreşimsiz olması gerekir, yoksa görüş net olmaz. Aynı zamanda kundak, teleskobun gökyüzünde istenilen her noktaya ulaşmaya izin vermelidir. Buna ek olarak yeryüzü döndüğü için gökyüzündeki objelerin yerleri sürekli olarak değişir. Ancak bu durum çıplak gözle zor fark edilebilirken, teleskop tarafından sağlanan büyütmeler nedeniyle, gökyüzündeki objeler birkaç dakika veya saniye içinde görüşten çıkabilir. Bir takip kundağı (sıkça saat sürücülü kundak olarak adlandırılır) teleskobu yeryüzünün dönüş rotasının aksi yönünde hareket ettirerek objelerin görüş alanında kalmasını sağlar. Takip kundakları kesinlikle faydalıdır fakat başarılı bir montaj ve teleskop kullanımı için bir ihtiyaç değildir. Buna karşın bu tur kundaklara en basit bir astrofotoğrafi için ihtiyaç duyulur. 
 
Ekvatoral kundaklar dünyanın dönüşüne ayarlı tek bir eksenle tasarlanır; bir objenin takip edilmesi için sadece polar eksenin dönüşü yeterlidir. Dik açıklık ekseni olarak adlandırılan diğer eksen kutup eksenine diktir. İki eksenin dönüşü birleştirildiğinde bütün gökyüzünde amaçlanan objenin bulunmasına imkân tanır. Ekvatoral kundaklar çok çeşitli olabilirler; Alman ekvatoral kundaklar mercekli ve küçük aynalı teleskoplar için çok tercih edilen türdür (uzun tüplerle kullanımı kolaydır); Çatal kundaklar ise kısa tüplü katadioptrik teleskoplar için çok uygundur. Büyük bir yelpazeyi kapsayan birçok değişik türdeki kundakların detayları burada anlatılmayacak kadar fazladır. Takip yapabilmek için, kundak kutba ayarlanmalıdır, bunun anlamı kundağın polar ekseninin yeryüzünün kutup eksenine paralel olmasıdır. Bazı başlangıç seviyesindekiler, ekvatoral kundağın hedeflenmesinin zor olduğunu düşünürler, çünkü teleskobu döndürmek, alışılmış olunan eksen yönlendirmelerine pek benzemez. 
 
Alt-Azimut kundaklarda, başucu ekseni yere dik olarak döner ve yükseklik ekseni yere paraleldir. Bu tarz bir tasarımda hareket ve hedeflemenin anlaşılması kolaydır, titremez ve sağlam bir tasarım yapısına sahiptir ve yapması kolaydır. Dezavantajı, takip yaparken her iki eksenin de hareket ettirilmesinden kaynaklanır. Basit yapılışı, yumuşak hareket ettirilebilirliği ve ahşaptan yapılabilmesi sayesinde popüler olmuştur. Dobson kundak bir Newton teleskop ile birleştirildiğinde tüm tasarım genellikle Dobson Teleskop ismiyle anılır (kısaca Dobson). Bu tasarım; sadeliği, mükemmel dengesi ve sağlamlığı, ayrıca düşük maliyeti nedeniyle amatörler arasında aşırı derecede popüler bir hale gelmiştir. Bilgisayar kontrollü iki eksen sürücüsü ile kundağı takip yapacak hale getirmek mümkündür veya tüm Alt-Az montajını takipli Ekvatoral platforma Poncet Platform veya d’Autume Platform şeklinde koymak mümkündür. Her iki tür (bilgisayar sürücüleri ve ekvatoral platformlar) yıllardır amatörler tarafından uygulanmaktadır. 
 
Taşınabilirlik birçok yeni başlayanlar tarafından gözden kaçırılan önemli bir unsurdur ve satın alabildikleri en büyük teleskobu almayı tercih ederler. Sabit bir gözlem merkezine sahip olmadıkça teleskobunuzu deponuzdan alıp gözlem yerine götürmek zorundasınız. Bu taşıma basitçe garajınızdan veya deponuzdan arka bahçenize olabileceği gibi, zor bir şekilde şehir dışına taşıma gerektiren bir uygulama da olabilir. Işık kirliliği gece gökyüzümüzü aydınlatmaya devam ettikçe çok fazla sayıda insan, uygun gözlem alanı bulabilmek için karanlık gökyüzüne doğru arayışlara çıkacaktır. 
 
Unutmayın, gözlem gece yapıldığı için gözlemin sonunda muhtemelen yorgun ve uyumaya hazır olursun. Büyük ve taşıması zor bir teleskop böyle zamanlarda can sıkıcı olabilir. Taşıması ve kurması daha kolay olan küçük bir teleskop, daha büyük ve uygun olmayan bir teleskoptan daha çok kullanılabilir ve sana daha fazla zevk verebilir, ayrıca daha sık kullanılır. 
 
Yapmak mı, Satın almak mı?
Amatör astronominin ilk yıllarında maddi durumu çok iyi olmadıkça kendi teleskobunu yapmaktan başka bir seçeneğin yoktu, birkaç yetenekli usta tarafından yapılan parçalar müşteriler tarafından sipariş edilirdi. Bugün amatör astronomlara hizmet eden ve gittikçe gelişen bir pazar ve çeşitli fiyatlarda sunulan pek çok teleskop vardır. Bugün çoğu amatör ticari teleskoplar satın alırlar ve bunları kullanmakta çok başarılıdırlar. Bu yüzden niçin biri teleskop yapsın? 
 
Fiyat: Eğer çok dar bir bütçeye sahipsen ve muhtemelen başlangıç seviyesine uygun küçük bir teleskop yapıyorsan çok az bir para tasarrufu yapabilirsin. Eğer 14 inch veya daha büyük bir teleskop ve ayna yaparsan önemli miktarda bir para tasarrufu yapabilirsin. Fakat başlangıç seviyesindekilere yönelik küçük teleskop fiyatları, artık bu büyüklüklerde bir teleskop yapmayı gerektirmeyecek kadar düşüktür. 
 
Kalite: Ürün çeşitliliği ve elektronik gelişmeler ticari ürün kalitesini arttıran ve fiyatları aşağı çeken bir unsur olarak görülebilir. Maalesef optik üretimde ürünün kalitesi, doğrudan kullanılan emek miktarıyla orantılıdır. İyi optikler çok pahalıdır çünkü çok emek içerir. Yüksek kaliteli optik ürün yapmayı öğrenebilirsin, ayrıca mükemmel ve sıra dışı sonuçları almak için zaman harcamayı tercih edebilirsin. Birkaç saat fazla zaman ayırarak yaptığın bir aynaya piyasa altında kıymet biçmen gerekmez. Piyasada çok sayıda ticari teleskobun satılmadığı söylenemez fakat optik kalitenin fiyatla yakından ilgili olduğunu bilmelisin. 
 
Bilgi: Birçok insan bir şeyin nasıl yapıldığını ve çalıştığını bilmekten hoşlanır. Teleskop yapımı optik, mekanik mühendisliğini, metal ve/veya ahşap işçiliğini ve sıkça elektronik/ bilgisayar alanlarını etkili bir şekilde bir araya getirir. Amatör astronomi, evrenin çalışmasına ve harikalarına ışık tutarken, teleskop yapımı sana hem ilginç, hem de pratik yeteneği ve bilgiyi öğretir. 
 
Gurur: Pek çok insan bir şeyleri kendisi yaptığında gurur duyar. Teleskop yapımcıları sıklıkla bu kategoriye girer. Pek çok amatör gereçler, güzel ahşap tüpleri veya cilalanmış metal parçalarıyla gayet gösterişlidir. Birçoğu da fonksiyonel fakat sadedir ve onların sahipleri bu kadar fonksiyonel fakat gösterişli olmayan bir gereç yaptıkları için de gurur duyarlar. Çoğu teleskop yapımcısı çalışmalarından gurur duyar ve kendi yaptıkları teleskopları kullanarak tatmin olurlar. 
 
Niçin Dobson Kundaktaki Newton türü ilk iyi teleskoptur?
Kendi optiğini yapmayı planlıyorsan aynalar, merceklerle başlamaktan çok daha kolaydır. Mercek camları ayna camlarından çok daha pahalıdır ve her mercek bir ayna ile karşılaştırıldığında bitirilmiş iki yüzeye ihtiyaç duyar. Mercek yapımı daha zahmetlidir ve tecrübe gerektirir. Bütün bu söylenenlerden, mercek yapmaya meyletmeden önce ayna yapmayı öğrenmek tavsiye ediliyor anlamı çıkar. Bu yüzden aynalı ve katadioptrik teleskoplar tüm diğer türlerden elenerek, başlangıç seviyesindeki teleskop yapımcıları için seçilmiştir. 
 
Kendi teleskobunu satın alıyorsan veya yapıyorsan Newton teleskop verilen paraya karşılık olaraktan büyük bir açıklık, basit bir mekanik tasarım, optik yol üzerinde basitçe hizalanabilen iki optik element ve bolca doküman sunar. Bütün bunlar başlangıç seviyesindeki amatörlerin 6 inch’ten 8 inch’e kadar olan teleskopları seçme nedenleridir. 
 
Günümüzde Dobson kundak, satın alınabilir, sağlam ve yumuşak hareket ettirilebilir özellikleriyle geçmişteki boru kundağın yerini almıştır. Bir teleskop yapımcısı olarak Dobson kundağı basit el aletleriyle kontrplaktan imal edebilirsiniz. Yapmak mı? Satın almak mı? diye düşünüldüğünde, “Dob” ilk şıkkı seçmeniz için doğru karakteristik özelliklere sahip bir türdür. 
 

Ayna Boyutu ve Odak Uzaklığının Seçimi

Geleneksel görüş 6" f/8 veya 8" f/6 ideal ilk ayna ve teleskop projesi için iyi bir seçim olduğunu söyler, biz de buna katılıyoruz. Bu ikisi 48” odak uzaklığına sahiptir, bu kullanışlı ve oldukça taşınabilir bir teleskoptur. Bu teleskopların kullanımı ve yapımı kolaydır, bazı gezegen ve uydularını, yüzlerce derin gökyüzü nesnesini(tek ve çift yıldızları, yıldız kümelerini, galaksileri (gökada) ve nebulaları (bulutsuları) ) görmek için kullanılabilir. 
 
Bazı insanlar ilk projeleri olarak 10” veya 12” lik aynaları seçmişlerdir, çoğu başarıya ulaşmıştır ancak odak uzaklığını kısa tutmayı isteme eğilimi vardır ve ilk aynada f/6 oranının altında bir ayna yapımı zorlukları önemli bir biçimde arttırır; Cilalanacak çok fazla yüzey vardır, parabol eğimi çok daha diktir ve biçimlendirme daha zordur. Şu bilinmelidir ki, büyük aynaları yapmayı zorlaştıran etken ayna çapları değil, daha düşük odak uzaklıklarıdır. Eğer optik ayna satın alacaksan “hızlı” aynaların (düşük odaklı aynalar) yukarıda anlatılan nedenlerden dolayı daha yüksek kalitede üretilmeleri daha zordur ve genellikle daha pahalıdır. Bunun farkında olmak gerekir. 
 

(devam edecek)

3 boyutlu model ve ilgili dosyalar

Curiosis — Wed, 29 Apr 2009 11:00:32 GMT

Summary:

[http://www.rhino3d.com/ Rhino3D 5.0] uygulamasında açabileceğiniz dosyaya [http://atmturk.org/AYT2009_kesim_V9.3dm buradan] ulaşabilirsiniz.

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Yerlesim.jpg|thumb|left|450px| İki teleskobun 125 x 250 cm lik kontrplağa yerleştirilmesi]]
| valign="top"|
[[Image:Maxwell_render.jpg|thumb|left|450px| Tasarımın ilk aşamalarında yapılan bir görselleştirme]]
|}

Rhino3D ortamındaki çizimde kolaylık olması açısından çizim içerisindeki nesneler dokuz farklı tabakaya yerleştirilmiştir. Böylelikle sadece delikleri, derzleri ya da iç veya dış parçaların kesimini ayrı ayrı görmek, CNC kodunu bu sıra ile üretmek mümkün olmaktadır. 
 

 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Diğer Montaj İşlemleri

Curiosis — Sun, 26 Apr 2009 07:29:31 GMT

Summary:

Optik tüp komplesi üzerinde bulunan ikinci parça olan odaklayıcının montajı sırasında dikkat edilecek bir konu, odaklayıcı üzerinde bulunan 3 adet vidadan bir tanesinin diğerlerinden uzun boyda olmasıdır. Bu vidanın, uygun konuma gelmesi gerektiğine dikkat etmelisiniz. Aksi halde, vidaların bir tanesinin boyu gereğinden uzun gelirken, diğer vidanın boyu kısa gelecektir. Odaklayıcıyı taktıktan sonra Allen anahtarı ile vidalarını hafifçe sıkmak gerekecektir. Dikkat etmeniz gereken bir konu da odaklayıcının boşluksuz ve sıkışmadan hareket edebiliyor olduğudur. Eğer sıkışma varsa, ince bir zımpara ile dişlerindeki çapakları temizleyiniz. 
 
Bir diğer parça olan Rigel QuikFinder 1X bulucu, teleskobu istediğinzi bir hedefe ‘bakarak’ yönlendirmeniz için çok faydalı bir donatıdır. Özelikle yüksek büyütmelerde teleskobu Ay gibi oldukça büyük hedeflere bile yönlendirmede sorunlar yaşayabilirsiniz. Rigel bulucunun 45 derecelik cam ekranı ortasındaki yanıp sönen kırmızı nişangah daireleri, bu işi kolayca yapabilmenizi sağlayacaktır. Aradığınız hedef, bu dairelerin ortasına geldiği zaman , gözmerceğinde de ortalanacaktır. Bunu daha yüksek büyütmelerde de yapabilmek için Rigel üzerinde bulunan 3 adet plastik beyaz vidayı el ile çevirerek Rigel’in de optik hizalamasını yapmanız ve teleskop ile aynı yere bakmasını sağlamanız gerekir. Tahmin edilelebileceği gibi bu ayarlamanın zaman zaman yeniden yapılması gerekecektir. Rigel bulucunun plastik alt parçası, bir vida yardımıyla optik tüp komplesi üzerinde, tercihen odaklayıcıya yakın bir noktaya ya da sizin için en uygun alan neresi ise oraya monte edilir. Tüp üzerindeki mevcut delikler arasında Rigel için bir delik açılmamıştır ve bu deliği sizin açmanız gerekecektir. İnce bir çiviyi ateşte kızdırarak ya da uygun büyülükte ince (Ø 2 mm) bir matkap ucuyla delerek bu deliği açabilirsiniz. Rigel bulucuyu uygun durumlarda teleskop üzerinde bağlı biçimde bırakabileceğiniz gibi, yuvasından çıkartarak ayrı bir yerde de saklayabilirsiniz. Rigel bulucu konusunda dikkat etmenşiz gereken bir konu da düğmesini yanlışlıkla açık bırararak pilinin bitmesine sebep olmamaktır. Bu ihtimale karşın yedek bir pil satın alarak yakınlarda bulundurmak, yerinde bir önlem olacaktır. Rigel bulucu olmadan teleskobu yönlendirmek mümkün olmakla birlikte, özellikle başlangıçta bunun kolay olmadığını görebilirsiniz. 
 
[http://atmturk.org/index.php/Optik_T%C3%BCp_Komplesi_(OTA)_montaj%C4%B1 geri]

Ayna Hücresinin Montajı

Curiosis — Sun, 26 Apr 2009 07:29:03 GMT

Summary:

Ayna hücresi için ilk bir araya getirilmesi geken parça, aynanın üzerinde duracağı dişli şekline benzer çapı daha ufak olan kontrplak parçadır. Bu parçanın bir yüzüne üç adet metrik 6 dübel ile 3 adet metrik 5 dübel takılmalıdır. Daha sonra da 20 mm çapında arkası yapışkanlı lastik takozlar yerlerine yapıştırılır. Bundan sonra sırası ile aynayı kenarlarından tutarak düşmesini engelleyici Delrin parçalar yerlerine vidalanır. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_1.jpg|thumb|left|225px| Ayna hücresi montajı için tüm gerekenler]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_1a.jpg|thumb|left|225px| Kızak tutucu parçalar ve vidaları]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_2.jpg|thumb|left|225px| Sıkıştırma vidaları takılmış]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_3.jpg|thumb|left|225px| Metrik 6 dübellerin takılması]]
|}
 
Bu parçalar merkezlerinden kaçık şekilde delinmiştir. Aynayı bu üç adet Delrin pimin ortasına yerleştirdikten sonra bu pimler uygun şekilde döndürülerek ayna ne bu yuvada serbestçe hareket edecek ne de pimler tarafından sıkışıtırılacak şekilde üzerlerindeki Allen başlı vidalar kullanılarak sıkılır. Bu işlem doğru yapıldığında, ayna, sıkıştırıldığı 3 adet pim içinde serbestçe dönebilmeli fakat sallandığında hareket etmemelidir. Ayna hücresini optik tüp komplesi içine yerleştirmeden önce yapılması gereken çok önemli bir işlem de, tüp kenarındaki kanallara girecek çapı daha büyük olan halkanın zımpara ile çok iyi bir şekilde temizlenerek pahlanmasıdır. Bu yapılmazsa, halka yerine takılamaz. Zorlamalar sonucunda tüpün içinde sıkışabilir. Zımpara ile bu çemberin dış yüzeyini MUTLAKA iyice temizleyin. 
 
Aynayı yerinde tutan pimlerden bir tanesi açılarak ayna yerinden çıkartılır ve ayna hücresinin montajına arka parçanın montajı ile devam edilir. Bu parçayı ön parçaya bağlayan 3 adet bakalit kelebek ve ucundaki metrik 6 vidaların aralarına 3 adet yay konulur ve karşı taraftaki metrik 6 dübellere vidalanarak, bakalit kelebekler sonuna kadar sıkılır. Daha sonra optik hizalama yapılırken, bakalit kelebekler sırası ile gevşetilir. Bu parça da yerine takıldıktan sonra, aynanın ortası işaretlenir ve buraya ortası delikli hizalama işareti yapıştırılır ve ayna yerine takılır. Ayna hücresini metal raylara sabit şekilde tutturabilmek için kullanılan metrik 6 Allen başlı vidalarla hücre yerine takılır. Optik tüp komplesi borusu içinde olması gereken konuma ileri geri kaydırılarak getirilir. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_4.jpg|thumb|left|225px| Dübeller ve lastik takozlar monte edilmiş]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_5.jpg|thumb|left|225px| Optik hizalama vidaları]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_6.jpg|thumb|left|225px| Optik hizalama yayları]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_7.jpg|thumb|left|225px| İki parça yaylar ve vidalarla birleştirilmiş]]
|}

Teleskop kiti içerisindeki ikincil ayna, silikon ile ayna tutucusuna yapıştırılmış durumdadır. Beyaz renkli metrik 8 Teflon somunu kullanarak bu kompleyi, tel örümceğin merkez parçasının ortasına bağlamanız gerekmektedir. Bu sırada ikincil aynanın yönünü, odaklayıcı tarafından bakıldığında tam karşıdan görünecek şekilde döndürünüz. Normal koşullarda, odaklayıcının tüpün uzun eksenine olan dikliği kendiliğinden garanti edilmiş durumdadır ve bunun için herhangi bir ayarlama yapmanız gerekmez. Teflon somunu elinizle, kolayca gevşemeyecek şekilde sıkabilirsiniz. Daha sonra herhangi bir nedenle ikincil aynayı çıkartmanız gerektiğinde, bu somunu gevşetmeniz gerektiğini unutmayın. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_8.jpg|thumb|left|225px| Eksantrik pimlerin ayrıntısı]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_9.jpg|thumb|left|225px| Pimlerin ayarlanması]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_10.jpg|thumb|left|225px| Eksantrik pimler takılmış]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_11.jpg|thumb|left|225px| Arka taraftan görünüşü]]
|}

İkincil aynanın arka tarafında kalan ayna tutucusu üzerinde içinde üç adet 15 mm uzunluğunda metrik 4 set screw başlı vida bulunmaktadır. Bu vidaları 2 mm Allen anahtarı kullanarak gevşetip sıkabilirsiniz. Bu vidalar, ikincil aynanın doğrultusunu bir merkez noktası etrafında serbestçe değiştirebilmek için kullanılmaktadır. 
Ayna hücresinin yerine takılabilmesi için, öncelikle 150 mm boyunda üç adet metal parçanın metrik 4 yıldız başlı kısa vidalarla yerine takılması gerekmektedir.
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_12.jpg|thumb|left|225px| Metal ray delikleri]]
| valign="top"|
[[Image:Aynahucresi_13.jpg|thumb|left|225px| Rayların tüp içinden görünüşü]]
|}

[http://atmturk.org/index.php/Optik_T%C3%BCp_Komplesi_(OTA)_montaj%C4%B1 geri]

Tel Örümceğin Montajı

Curiosis — Sun, 26 Apr 2009 07:27:10 GMT

Summary:

Optik tüp komplesi üzerinde yer alan parçaların montajına tel örümceğin montajı ile başlanılır. Tel örümcek için gereken çelik teller, 40 cm boyunda üç eşit parçaya kesilmiş olarak kit içeriğinde bulunmaktadır. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_1.jpg|thumb|left|225px| Tel örümcek montajı için tüm gerekenler]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_2.jpg|thumb|left|225px| Çelik telin Delrin parçanın deliğinden geçirilmesi]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_3.jpg|thumb|left|225px| Parçanın kenarları hizalanarak hafifçe kıvrılması]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_4.jpg|thumb|left|225px| 7.3 cm ileriden her iki ucun hafifçe kıvrılması]]
|}

Bunları teker teker orta kısımda bulunan Delrin parçanın deliklerinden geçirdikten sonra bir cetvel ile 7.3 cm kadar ileriden hafifçe bükerek işaretledikten sonra metal bağlantı parçalarının 2. ve 4. deliklerinden geçirip kıvırdıktan sonra, ortada set vida ile sıkıştırılan delikten geçirip 2 mm Allen anahtarı ile sıkıştırmamız yeterlidir. Bu işlemi tel örümceğin diğer iki kolu için de yaptıktan sonra metrik 4 20 mm uzunluğundaki Allen başlı vidaları ile optik tüp komplesi üzerindeki delikleri kullanarak, tel örümcek yerine takılır. 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_5.jpg|thumb|left|225px| Ölçme ve kıvırma işlemi dikkatlice yapılır]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_6.jpg|thumb|left|225px| Telin diğer uçları, metal parçanın 2. ve 4. deliklerinden geçirilir]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_7.jpg|thumb|left|225px| Diğer telin çıktığı yerden geriye döndürülür ]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_8.jpg|thumb|left|225px| Büküm yerlerinden itilerek ilerletilir]]
|}

 
Ortalanması kabaca, gözle yapılır. Vidalar, eşit boyda sıkıştırılmaya çalışılır. Örümceğin hemen sonrasında optik tüp komplesinin ön kısmında bulunan halka parçanın yerine 3 adet kısa ağaç vidası ile sabitlemesi gerekir. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_9.jpg|thumb|left|225px| Telin uçlarının elinize batmamasına dikkat ediniz]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_10.jpg|thumb|left|225px| Her iki ucun eşit olması son derece önemli]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_11.jpg|thumb|left|225px| Telin delik içinde itilerek ilerletilmesi ]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_12.jpg|thumb|left|225px| Her iki uç, ortaklaşa 3. delikten geriye döndürülür]]
|}
Örümceğin 6 adet Allen başlı vidasını sıkıştırarak tellerini germeden önce bu parça tüpün ön kısmındaki yerini almış olmalıdır yoksa ufak bir olasılıkla da olsa, gerilen çelik teller, optik tüp komplesi borusunun yuvarlaklığını bozabilir, tüp esneyebilir. Halka şeklindeki parçayı tüp içine yerleştirmeden önce, kenarlarını zımpara ile pahlamanız gerekir. Aksi halde bu parçayı tüp içine yerleştirmekte zorlanabilrsiniz. Vidaların bu parçanın tam orta noktasına rastlayabilmesi için halkanın tüp ağzından 8 - 10 mm kadar içeride duracak şekilde geriye itilmesi gerekmetedir. Bu mesafeyi de '''mutlaka''' bir cetvel ya da mastarla ölçerek kontrol ediniz. Pahlama işlemi, optik tüp komplesi borusu içine aynı şekilde takılan ayna hücresi bağlantı parçası için de yapılmalıdır. Kenarlarını pahlamaksızın bu parçayı da tüp içine kolaylıkla yerleştirmeniz mümkün olmayacaktır. 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_13.jpg|thumb|left|225px| Vida hafifçe sıkılır ve tel yankeski ileçekilerek gerdirilir]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_14.jpg|thumb|left|225px| Yankeski ile telin fazlası kesilir]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_15.jpg|thumb|left|225px| Örümceğin 2. kolunun montajına başlanır ]]
| valign="top"|
[[Image:Telorumcek_16.jpg|thumb|left|225px| Monte edilmeye hazır tel örümcek]]
|}

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Orumcek_1.jpg|thumb|left|225px| Tüp üzerinde örümcek montaj delikleri]]
| valign="top"|
[[Image:Orumcek_2.jpg|thumb|left|225px| Yerine takılmış tel örümcek]]
| valign="top"|
[[Image:Orumcek_3.jpg|thumb|left|225px| Ön halka yerine vidalanmış ]]
|}

[http://atmturk.org/index.php/Optik_T%C3%BCp_Komplesi_(OTA)_montaj%C4%B1 geri]

Giriş

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:41:58 GMT

Summary:

Bu kit içerisinde amatör gökbilim çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmış 6” çapında parabolik bir aynası olan Dobsonian kundak türünde tasarlanmış bir teleskop vardır. Teleskobun aynasının odak oranı f/7 olacak şekilde boyutlandırılmış optik tüpü üzerinde, farklı gözmercekleri ile kullanılmasını sağlayan bir odaklayıcı ile teleskobu bakarak yönlendirmenizi sağlayacak bir bulucu da (Rigel QuikFinder) yer almaktadır.

Teleskobun hareketli hedefleri takip edebilmek için bir motoru olmadığından dolayı, bu işi de sizin yapmanız gerekmektedir. Bunun için teleskobu aynı anda hem başucu (''Azimuth'') hem de yükseklik (''Altitude'') eksenlerinde hareket ettirmelisiniz. Kullandığınız göz merceğinin odak uzaklığına ve izleyeceğiniz gökcisminin Kutup Yıldızı’na göre konumuna bağlı olarak, cisimler göz merceğinin görüş alanından farklı hızlarda geçeceklerdir. Yüksek büyütmelerde teleskobun bakış doğrultusunu el ile sık sık değiştirmek zorunda kalmaksızın sürekli olarak gök cisimlerini takip etmek için bu teleskobun özel olarak tasarlanmış bir ekvatoryal platform ile birlikte kullanmanızı öneririz. Böylelikle gökcisimlerini bir kez bulduktan sonra teleskobunuz uzun süreler boyunca bu görüntüyü görüş alanınızın orta noktasında tutacaktır. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Teleskop kiti_2.jpg|thumb|left|300px| Kutu içindeki kontrplak parçalar]]
| valign="top"|
[[Image:Donatilar_2.jpg|thumb|left|300px| Kit içindeki bazı donatılar]]
| valign="top"|
[[Image:Kit olusturma.jpg|thumb|left|300px| Teleskop kitlerinin hazırlanması]]
|}

Teleskop kitinizle birlikte 2 adet de genel amaçlı ve yüksek kaliteli 1.25” çapında Super Plössl gözmerceği elinize geçecektir. Gözemerceklerini toz, kir ve nemden korumak, şu anda sahip oldukları optik performanslarını uzun süreler gösterebilmeleri için önemlidir. Teleskobunuzun sahip olacağı büyütme, aynanızn odak uzaklığının, göz merceklerinizin odak uzaklığına bölünmesi ile bulunacağından, eğer daha yüksek ya da düşük büyütmelerde gözlem yapmak istiyorsanız, 25 mm ve 9 mm dışında odak uzaklığına sahip mercekler satın almanızı öneririz. Ya da 2X bir Barlow merceği satın alabilir ve bu durumda mevcut merceklerinizin göz ferahlığını kaybetmeksizin, 12.5 m ve 4.5 mm odak uzaklıklarına sahip iki mercek daha kazanmış olabilirsiniz. Mevcut 25 ve 9 mm odak uzaklıklarındaki gözmercekleri ile teleskobunuz sırasıyla görüntüleri 42 ve 119 kat büyütecektir. (Aynanın odak uzaklığı olan 1071 mm nin sırasıyla 25 ve 9’a bölünmesi ile bulunur) Bu büyütme miktarları genel amaçlı kullanım gözetilerek seçilmiş ortalama değerlerdir ve tüm gereksinimlerinizi karşılamayabilir. Geniş alanların istendiği derin-uzay ya da yüksek büyütmelerin gerekebileceği gezegen ya da Ay gözlemleri için farklı gözmercekleri satın almanız gerekecektir.

Teleskobunuzdan uzun süreler ilk günkü performansı ile faydalanabilmeniz için göz önünde bulundurmanız gereken önemli noktalar şunlardır;

* Optik yüzeylere elinizle dokunmayınız. Bunları, toz, kir, nem ve darbelerden korumalısınız.
* Optik hizalama konusuna özen gösteriniz. Opitk hizalaması bozuk bir teleskop ile gözlem yaptığınız durumlarda, aynanızın performasının son derece azalacağını unutmayınız.
* Gün ışığında teleskobunuzu kullanırken, uyarı etiketinde yazılanları dikkate alınız. Teleskobunuzu KESİNLİKLE Güneş’e yönlendirmeyiniz!
* Başucu ve yükseklik yataklarındaki hareketin yumuşaklığını ve düzgünlüğünü korumak için bu yataklardaki Teflon ve laminat yüzeylerin temizliğine özen gösteriniz.
* Teleskobu dış ortamda uzun süreler için bırakacağınız zamanlarda üzerini uygun büyüklükte bir örtü ile örtünüz.
* Gözlem öncesinde teleskop aynanızın gün içindeki aşırı ısı enerjisi depolayarak, gece bu ısı enerjisini çevre sıcaklığından sürekli yüksek kalacak şekilde yavaş yavaş salacağını ve bunun da görüntü kalitesini bozacağını unutmayınız.
* Bunun tam tersi durumda, aynalarınızın sıcaklığı çevreden daha düşük oldursa, bu sefer de buğulanma sorunu ile karşı karşıya gelirsiniz.
* Teleskop aynanızı her 3 - 4 yılda bir yeniden kaplatabilirsiniz. Böylelikle üzerindeki Aluminyum kaplamada oksitlenme sonucu meydana gelecek yansıtıcılık kayıpları en aza inecektir.
* Teleskobunuzun optik tüpü, taşıyıcı halkaları arasında 360 derece serbest şekilde dönebilecek şekilde tasarlanmıştır. Tüpü istediğiniz şekilde döndürerek, gözmerceğini sizin için en rahat konuma getiriniz. Bunu yaparken teleskobunuzun dengesini de merkez noktasına göre ayarlayarak, en uygun duruma getirebilirsiniz.
* Teleskobunuzu bir yerden başka bir yere taşırken, optik tüp komplesi ile kundağı ayırarak taşımanızı öneririz. Böylelikle, tüpün kundak üzerinde yanlışlıkla kayarak yere düşme tehlikesinden de kaçınmış olacaksınız.
* Gözlem sırasında her iki gözünüzü de açık tutma alışkanlığını edininiz. Aynı zamanda, göz merceğinin yüksekliğine göre uygun yükseklikte bir sandalye ya da tabureye oturursanız, uzun süreler boyunca yorulmaksızın gözlem yapabilirsiniz.

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Kontrplak parçaların hazırlanması

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:32:16 GMT

Summary:

CNC ile kesilen 15 mm kalınlığındaki kontrplak parçaların, vida ve civatalarla bir araya getirilmeden önce zımpara ile temizlenmesi gerekmektedir. Bu yüzey temizliği, parçaların birbirine geçtiği yüzeylerde özel olarak önemlidir ve yapılmadığı takdirde kundağın monte edilmesi MÜMKÜN OLMAYACAKTIR. Zımpara ile temizlenecek parçaların genellikle bir eksen boyunca daha çapaklı olduğunu göreceksiniz. Bunun nedeni, kesim sırasında kontrplağı oluşturan levhaların en üstünde bulunan tabakanın suyuna dik yapılan kesimlerde daha fazla çapak çıkmasıdır. Buna karşılık bu tabakanın suyu boyunca yapılan kesim, daha az çapak oluşmasına sebep olmaktadır. 100 grit zımpara ile tüm kontrplak parçaların çapaklarını dikkatlice temizleyiniz. Bu işlemi yaparken acele etmemek gereklidir. Normal bir çalışma temposunda zımpara ile temizlik işlemi 2 saat kadar sürebilir. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Capak farklar.jpg|thumb|left|450px| Kontrplak levhalardaki çapaklanma farkları]]
| valign="top"|
[[Image:Capak ayrinti.jpg|thumb|left|450px| Çapakların yakından görünüşü]]
|}

Aynı şekilde elinize kıymık batmaması için de olabildiğince dikkat gösteriniz. 100 grit ahşap zımparasından uygun büyüklük ve şekillerde parçalar ayırarak, özellikle geçme yuvalarının ve derzlerin içlerini ve 90 derece olması gereken yuvaların kenarlarını dikkatlice temizleyiniz. Zımpara ile yapacağınız temizliğin kalitesi, daha sonra uygulayacağınız vernik, koruyucu yağ ya da boyanın görünüşünü doğrudan etkileyeceğinden, bu işi olabildiğince özenli şekilde yapmanızı öneririz. Levhaların kenarlarının 90 derece olduğu yerlerde çok hafif bir pahlama yapabilirsiniz. Bu şekilde görünüşü daha güzel olmasının yanında, keskin köşelerin koparak kırılması ya da elinizi kesme tehlikesi de ortadan kalkacaktır. 100 grit zımpara sonrasında arzu ederseniz ve zamanınız da varsa, daha ince zımparalar kullanarak, yüzeyi çok daha pürüzsüz hale getirebilirsiniz. Laminat yüzeylerin yapışacağı yükseklik çemberlerinin kenarlarını çok pürüzsüz hale getirmenize gerek yoktur Buralarda sadece hafif bir pahlama yapabilirsiniz. Zımpara uygulamasında dikkat etmeniz gereken bir konu da, birbirlerine 90 derece ve sıkı geçecek yüzeyleri çok fazla aşındırarak yuvarlamamaktır. Zımpara tozlarını açık havada üfleyip temizledikten sonra, parçaları çok hafif nemli bir bezle bir kaç kez arka arkaya silerek tüm parçaların gerektiği gibi temizlendiğinden emin olunuz. 
 
[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Bağlama elemanları (vida, somun, pul, ..) ve montaj için gereken aletler

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:25:58 GMT

Summary:

Teleskop kiti içerisindeki birbirinden farklı büyüklükte 4 çeşit ağaç vidası bulunmaktadır ve bunların hepsini de uygun büyüklükte bir ağzı olan yıldız tornavida kullanarak vidalamanız gerekmektedir: 
 
a) 3.5x45 mm boyunda, geniş hatveli ağaç vidaları (kundağın ayakları ve Teflon yüzeyler için kullanılan ağaç vidaları dışında kalan tamamı, toplam 30 adet) 
b) 3.5x35 mm boyunda, geniş hatveli ve optik tüp komplesi tutucu halkalarını sıkıştırmak için gereken iki adet sıkıştırma yüzeyinin çemberlere monte etmek için gereken 4 adet ağaç vidası, 
c) 3.5 x35 mm boyunda, optik tüp komplesi ön destek halkasını ve lastik takozları vidalamak için kullanılacak 6 adet parlak metal renkli ağaç vidası, 
d) 3x13 mm boyunda, Teflon yüzeyleri yerlerine yerleştirmek için gereken 7 adet ağaç vidası. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Baglama elemanlari.jpg|thumb|left|450px| Kit içindeki plastik kutudaki bağlama elemanları]]
| valign="top"|
[[Image:Baglama elemanlari_2.jpg|thumb|left|450px| Farklı ağaç vidaları ve Allen anahtarları, metal dübeller, Teflon somun, yıldız tornavida]]
|}

Ağaç vidaları, yıldız tornavida ile sıklıp gevşetilebilecek türden ve havşa başlıdırlar. Bu vidaları vidalamadan önce bir havşa maktabıyla delikleri uygun şekilde biçimlendirmeniz gerekecektir. 
 
Sadece görünüşü etkileyen bu işlemin bir yararı, özellikle vida yüksekliklerinin sorun yaratabilme olasılığı olan dairesel altlık ile pervane ayak arasına rastlayan vidalarda olabilir. Buradaki vidaları (eğer havşa ucuyla yuva açmadıysanız) olabildiğince sıkarak başlarının ilave bir yükseklik oluşturmadığından emin olmalısınız. Diğer vidalar için havşa ucuyla açılmış yuvalar oluşturduğunuzda, vida başları kendiliğinden kontrplak yüzeyinin altında kalacaklardır. 
 
Vidaların montaj sırasında levhalara dik açı ile ve 15 mm genişliğinde yüzeyi tam ortalayacak şekilde vidalanabilmesi, özel bir dikkat gerektirmemekle birlikte, birkaç kuraldışı durum için bunu sağladığınızdan emin olmanız gerekir. Özelikle yan dikmelerin kenarlarındaki destek parçalarının tam dik olarak vidalanması ve bu iki adet vidanın plakaların tam ortasına gelebilmesi için parçayı ortaladığınızdan kesinlikle emin olmalısınız.
Yine dikkat edilmesi gereken bir diğer kritik konu, lastik takozları vidalamak için kullanacağınız vidaların boylarını doğru olarak seçmektir. Eğer ayağın altındaki üç lastik takozu uygun boyda olmayan vidaları kullanarak vidalarsanız, bunların uçları yukarı çıkarak pervane ayağın kundağın dairesel alt parçasına sürtünmesine yol açacaktır. Benzer şekilde tüm Teflon yüzeyleri de yerlerine vidalamak için uygun büyüklükte (kitin içinden çıkan en ufak boy ağaç vidalarını) kullanmanız gerekmektedir. Böylelikle, hem vidaların uçları arka taraftan çıkmayacak hem de kafa tarafları Teflon’un üzerinde bir yükseklik yapmayacaktır. 
 
Kundak, optik tüp komplesi sıkıştırıcı ve ayna hücresi parçaları üzerinde iki farkı tür metal dübel bulunmaktadır. Bunlardan farklı büyüklükte olan ikisi, ayna hücresine takılacaktır ve yerlerine yerleştirirken metrik 5 dübelleri bir çekiç ile çakarak, metrik 6 dübelleri de bir Allen anahtarı kullanarak yerlerine vidalamanız gerekmektedir. Metrik 6 dübellerden 4 tanesi, kundağın yan dikmeleri üzerinde, sonuncusu da optik tüp komplesi sıkıştırıcı parçalarının birisi üzerindedir ve bunların da Allen anahtarı kullanarak yerlerine takılması gerekmektedir. Metrik 6 dübellerin yuvaları, yerlerine oldukça sıkı geçecek şekilde dar olarak açılmıştır ve dübelleri yerlerine takarken, başlangıçta hafif bir kılavuz oluşturacak şekilde bir çekiçle çok hafif vurarak bir miktar yerlerine yerleştirmek ya da Allen anahtarı ile bir miktar bastırıp kuvvet uygulayarak yerlerine takmak yöntemlerinden birisini kullanabilirsiniz. Bu dübellerin tamamının 15 mm kontrplak levha içine gömülmesi gerekmektedir. 
 
Ayna hücresine ait, aynanın üzerinde duracağı, dişli benzeri parçada tüm dübeller parçanın aynı tarafına monte edilmelidir. Bu yüze daha sonra 3 adet arkası yapışkanlı ufak lastik takoz ve Delrin tutucu parçaları da monte edilmeldir. Parçanın arka tarafında ise, optik tüp komplesi iç çeperine monte edilecek metal raylara tutunacak diğer kontrplak parça ile bu parçayı birbirine bağlayan ve aralarında 3 adet yay bulunacak olan metrik 6 saplamalı bakalit kelebekler bulunacaktır. 
 
Ayna hücresinin tüm parça ve vidalarını yerlerine taktıktan sonra optik tüp komplesinin iç kenarlarına monte ettiğiniz 3 adet metal rayı kılavuz alarak yaklaşık olarak orta noktasına rastgelecek uzaklığa getirerek 4x10 mm yıldız başlı beyaz vidaları hafifçe sıkınız. Ayna hücresinin tam konumunu belirleyebilmek için odaklayıcıya farklı gözmerceklerinden takarak uzak hedeflerde netlik yapabildiğiniz bir konumda olduğundan emin olmalısınız.
 

 
[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Isıl Denge

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:20:51 GMT

Summary:

İdeal koşullarda teleskobun optik yüzeylerinin sıcaklıkları, çevre sıcaklığına eşit ya da ona ‘çok yakın’ olmalıdır. Bu koşul sağlandığında, iki tehlikeden kaçınılmış olunur: Ayna, dış ortama göre daha sıcak ise, üzerinde oluşacak ısıl sınır tabakada ışık farklı bir kırılma indisi ile kırılır ve bu da kötü biçimlendirilmiş bir mercek gibi görüntüyü bozar. Dış ortam ile ayna arasındaki fark 0.5 ° C ya da daha az olmalıdır. İkinci durum ise, aynanın dış ortamdan daha soğuk olmasıdır ki bu da aynanıın buharlaşması ile sonuçlanır ve gözlem yapılamaz. Gece gözlem süresi boyunca hava sıcaklığı (genellikle) düşer ve teleskobun aynası da bu düşüşü takip etmeye çalışır. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Soguma egrisi.jpg|thumb|left|450px| Bir aynanın sıcaklık - zaman eksenindeki soğuma eğrisi]]

|}

Ne yazık ki cam, gündüz depoladığı ısı enerjisini çevresindeki hava kadar çabuk dışarı salamaz ve bu sebepten daha geç soğur, çevredeki havaya göre sürekli olarak bir kaç derece daha yüksek sıcaklığını korumaya çalışır. Bu, kütlesi daha büyük olması nedeniyle kalın camdan aynaları olan büyük teleskopları daha çok etkilemekle birlikte, ufak aynalara sahip olan teleskoplar için de çözümü güç bir sorun yaratır. Amosferin çeşitli katmalarındaki hava tabakaları arasındaki sıcaklık farkları ve havanın hareketliliğinin sebep olduğu görüntü kayıplarından kaçınma olanağı olmamasına karşın, ayna sıcaklığından kaynaklanan görüntü kusurlarını bir ölçüde gidermek mümkündür. Bunun için aynayı dış ortam sıcaklığına olabildiğince çabuk şekilde ulaştırmak için bir fan ile hava üflenilir. Ayna üzerindeki ısıl sınır tabakayı olabildiğince çabuk dağıtmak ve aynayı süratle soğutmak için hava üfleme işlemi birden fazla sayıdaki fan ile veya aynanın doğrudan yüzüne dik gelecek şekilde yapılabilir.
 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Teleskop dengesi ve yumuşak hareket

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:20:26 GMT

Summary:

Bir motor tarafından yönlendirilmeyen ve hareketli hedefleri takip etme yeteneği olmayan Dobson türü teleskoplarda, kullanım kolaylığı ve konforu söz konusu olduğunda önem taşıyan konulardan biri denge, diğeri ise teleskobun hareketlerindeki yumuşaklıktır.

Denge, teleskobun yuvarlanma halkaları esas alındığında sahip olduğu kararlılık yanında tüm bir sistem olarak kararlılığıdır. Dengesiz bir teleskop ile gözlem yapılamaz ya da çok sınırlı olarak yapılabilir. Teleskop tasarlanırken, ağırlık ve yerleri sabit bileşenler anında hem ağırlık hem de yerleri değişebilen bileşenler de (örn. gözmercekleri, örtücü parçalar, vbg. kullanıldığından, dengeyi sağlamak her koşulda kolay olmayabilir. Bununla birlikte ATY 2009 için tasarlanan teleskopta bu soruna çeşitli çözümler getirilmeye çalışılmıştır. 
 
Teleskobun ayna hücresi tarafı ağır olabileceği gibi, göz merceği tarafı da ağır olabilir. İkinci durumda teleskobu dengeye getirmek çok daha güçtür çünkü odak oranına bağlı olarak gözmerceği tarafındaki her 1 kg lık fazla ağırlık için ayna hücresi tarafında bunun odak oranıyla çarpımı kadar dengeleyici ağırlık koymak gerekir ki bu da her zaman kolay ya da pratik olmayabilir. 
 
Yumuşak hareket, özelikle yüksek büyütmenin kullanıldığı gözlemlerde çok kritik bir konudur. Teleskop el ile itildiğinde başucu veya yükseklik eksenlerinde çok fazla bir direnç göstermeden ya da tutukluk yapmaksızın hareket edebilmeli, buna karşılılık kuvvet uygulanması durdurulduğunda, hareketine olabildiğince çabuk son vermelidir. Dahası, bizim tarafımızdan uygulanmayan kuvvetlerin etkisiyle (örn. rüzgar, yerçekimi) hareket etmesi de istenmez. Çünkü böyle bir durumda, denge sağlanamaz. Yumuşak hareketi tarif etmek gerekirse, teleskop sanki hava yerine çok daha yoğun bir ortam (örneğin su) içerisinde bulunuyormuş gibi hareket etmelidir. Bunun olabilmesini sağlamak, yükseklik ve başucu eksenlerinde farklı şekillerde güçtür. 
 
Yükseklik ekseni, bu konuda daha az sorun çıkartmaktadır. Çapları büyütülen yükseklik çemberleri üzerindeki laminat malzeme, hemen altındaki dört adet Teflon yatağın üzerinde bu karakteristiğe oldukça uygun şekilde hareket etmektedir. Başucu ekseninde ise bunu sağlamak biraz daha güçtür. Çünkü dairesel altık parçanın tam merkezinde bulunan metrik 8 civata, kaçınılması olanaksız bir ek sürtünme kuvveti olşuturmaktadır. Teleskobun tüm ağırlığını karşılayan ve pervane ayak ile yukarıdaki dairesel altlık arasında sıkıştırılmış üç Teflon yüzey ile halka şeklinde kesilmiş laminat yüzey arasında olması gerekene yakın bir sürtünme vardır. 
 
Tüm yatak yüzeylerinde zaman içinde tozlanma ve kirlenmeye bağlı olarak tutukluk ya da sürtünme artışı olabilir. Böyle bir durumda sorunu gidermek için buna neyin sebep olduğunu bulmanız gerekecektir. Başucu eksenindeki Teflon yataklar yere çok yakın oldukları için zaman zaman buraya kuru otlar, çamur, toz – toprak sıkışabilir.

 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Optik Hizalama

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:19:26 GMT

Summary:

Optik hizalama, teleskobun beklenilen görsel performans ile kullanımı için YAPILMASI ZORUNLU BİR İŞLEMDİR ve teleskop bir yerden başka bir yere taşındıkça ya da zaman zaman sadece doğruluğundan emin olunması amacıyla MUTLAKA yapılmalıdır. Ustalık kazandıkça, en fazla 2 – 3 dakikanızı alacak bu ayarlama işlemleri için aşağıda anlatılana benzer bir yöntem kullanabilrsiniz. Optik hizalaması bozuk bir teleskop ile keskin görüntüler elde edilemez. Teleskobun optik yüzeyleri ve diğer bileşenleri ne kadar kaliteli olursa olsun, optik hizalaması bozuk olduğu sürece, bir başka ifadeyle, birincil aynanın geometrik merkezine gelen bir ışın demeti, optik eksen üzerinden sapmadan gözümüze ulaşamadığı sürece, görüntü kalitesi bozuk olacaktır. Optik hizalama, odaklayıcı, ikincil ayna ve birincil ayna tarafından oluşturulan bu ‘optik katarın’ aynı eksende yer alacak şekilde üst üste çakıştırılması işlemidir. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Ayar_vidalari.jpg|thumb|left|300px| İkincil aynayı hizalayan ayar vidaları]]
|}

Diğer bir anlatımla, birincil aynadan yansıya ışın konisinin, geri gelerek odaklayıcının tam merkezine yöneşebilmesi için doğrultusunun tam olarak düzeltilmesi işlemidir. Bu yapılmadığı zaman teleskobun peformansı ciddi olarak etkilenecektir. 
 
Optik hizalamayı yapabilmek için hem ikincil aynanın hem de birincil aynanın üzerinde üçer adet ayarlama vidası vardır. İkincil ayna üzerindeki vidalar 2 mm Allen anahtarı ile, birincil aynanın arkasındaki vidalar ise, el ile bakalit kelebekleri döndürerek yapılır. Hizalamanın düzgün yapıldığının anlaşlabilmesi için, birincil aynanın orta kısmına ortası delikli, beyaz renk bir işaret etiketi yapıştırılır ve bu işaret, odaklayıcıdan çıplak gözle bakıldığında rahatlıkla görünmesine karşın, ikincil aynanın gölgesinde kalacak kadar ufak olduğu için, gözlem sırasında görüntüye girmez, herhangi bir engelleyici etkisi de olmaz. Hizalama öncesinde, ikincil aynanın öncelikle tam orta noktada ve odaklayıcı düzlemine dik olduğundan emin olunarak başlanılır. İkincil aynayı tutan metrik 8 Teflon somun bir miktar gevşetildikten sonra, ikincil aynanın doğrultusu dik hale getirilerek somun sıkılır. Daha sonra 35 mm bir film kutusu ya da çapı bununla aynı bir plastik boru kullanılarak bu borunun ortasındaki 1 – 2 mm çapındaki bir delikten bakıldığında, ikincil aynanın tam merkezinin ortalandığından emin olunulur. Bu işlem için basit bir Laser gösterici de kullanılabilir. Laser göstericiyi odaklayıcıya dik ve tam merkezde kıpırdatmadan tutabilmek için, basit bir adaptör yapılabilir. Yansıyan Laser ışığının birincil aynaya çarpıp oradan geri gelmesini engellemek için de ikincil aynanı önü geçici olarak bir kağıt ya da kumaş ile kapatılabilir. 
 
İkincil aynanın doğrultusu bu şekilde kabaca da olsa düzeltildikten sonra, ana aynanın merkez işaretinin odaklayıcıdan bakıldığında ikincil aynanı merkezinde yansıyıp yansımadığı kontrol edilir. Metrik 6 bakalit kelebekler gevşetilip sıkılarak, bunun olması sağlandıktan sonra, gerekiyorsa, ikincil aynanın üzerindeki ayar vidaları da kullanılarak her iki aynanın optik eksenleri çakıştırılır. Bu şekilde optik hizalama yapıldıktan sonra teleskop bir yıldıza yönlendirilir ve yüksek büyütme ile odaklayıcı ayarı odak ilerisine veya gerisine getirilerek, '''Airy diski''' denilen görüntünün belirmesi beklenilir. Bu diskin tam bir daire biçiminde olması durumunda optik hizalama kusursuz demektir. Disk, daire yerine elips şeklinde ise, bu durumda ayar vidaları sıkılıp gevşetilerek, optik hizalama kusursuz hale getirilir. Bu ayar bir kez yapıldıktan sonra, genellkle ikincil aynanın yeniden ayarlanması gerekmez. Taşıma işlemi sırasında genellikle daha çok birincil aynanın ayarı bozulur. 
 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Optik Tüp Komplesi (OTA) montajı

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:17:26 GMT

Summary:

*[[Tel Örümceğin Montajı]]
*[[Ayna Hücresinin Montajı]]
*[[Diğer Montaj İşlemleri ]]
 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Yükseklik Çemberlerinin Montajı

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:12:34 GMT

Summary:

Yükseklik çemberleri ve optik tüp komplesi tutucu halkalarını meydana getiren dört dairesel parça ile bunlar arasında uzanan iki adet parçadan oluşan kompleyi bir araya getirmek için toplam 16 adet vida kullanacaksınız. Vidaların yerlerine yerleştirilmesinde ilk olarak 3 adet yan yana duran vidalardan herhangi biri ya da ikisi yerlerine takılır daha sonra bu işlem karşıdaki vidalar için yapılarak 4 parça bir araya getirilmiş olur. Çemberler bir araya getirilirken, içlerindeki oyuklar kullanılır ve optik tüp komplesi tutucu halkalarının da iç taraflarındaki kare şeklindeki oyukların birbirlerine bakacak şekilde içte kalmasına dikkat edilir. Bu ayrıntıya dikkat edilmezse, daha sonra sıkıştırma çubuklarını yerlerine takabilmek mümkün olmaz. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri.jpg|thumb|left|450px| Yükseklik Çemberleri]]
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_7.jpg|thumb|left|450px| Sıkıştırma çubuklarıın yerine takılması]]
|}

Daha sonra toplam 12 adet vidanın tamamı sonuna kadar sıkılır. En son olarak da, optik tüp komplesi borusunu sıkıştırarak her biri ikişer vida ile yerlerine takılan parçalar yerlerine takılır ve vidalanır. Bu parçalarda sağ sol ayrımı yoktur. Ama parçalardan bir tanesi üzerinde bulunan metrik 6 dübel’in ön tarafının, buna saplanacak olan metrik 6 bakalit kelebeğin gireceği tarafa bakmasına dikkat etmelisiniz. Yükseklik çemberleri arasındaki iki adet optik tüp komplesi sıkıştırıcı halkasını iç çapları, üzeri kaplanmamış ya da boyanmamış tüplerin rahatlıkla geçebileceği şekilde boyutlandırılmıştır. Eğer boruyu bir folyo ile kaplar ya da birkaç kat halinde boyarsanız, kalınlığının artmasına karşın yine de bu çaptaki yuvaya girecektir. Boyanmamış ve kaplanmamış optik tüp komplesi borularının halkalardan kaymaması için bakalit kelebeği sonuna kadar sıkmanız gerekecektir. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_1.jpg|thumb|left|300px| Montaj için tüm gerekenler toplu halde]]
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_2.jpg|thumb|left|300px| Sıkıştırma çubuklarının montaj hazırlığı]]
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_3.jpg|thumb|left|300px| Metal dübelin montajı]]
|}
Aynı şekilde teleskobun dengesini ya da gözmerceğinin konumunu değiştirmek isterseniz, bu bakalit kelebeği bir elinizle hafifçe gevşeterek bunu yapabilirsiniz. ATY2009 için tasarlananan optik tüp komplesinde ve kundakta, geleneksel Dobsonian kundakların bir kısıtlaması olan ''Dobson gediği'' (teleskop başucu noktasını gösterdikten sonra, daha ileriye götürülmek istenirse, kundağın buna izin vermemesi durumu) sorununu çözebilmek için bir geliştirme yapılmıştır. Geleneksel Dobson kundaklarından farklı olarak bu tasarımda, optik tüp komplesi başucu noktasını geçtikten sonra hareketine 180 derecelik bir yay çizecek şekilde devam edebilmektedir. Bunu yaparken, gözmerceğini daha uygun bir konuma getirmek için eşzamanlı olarak sıkıştırma çubukları üzerindeki bakalit kelebeği gevşetip, tüpü döndürdükten sonra tekrar sıkabilrsiniz ('rotating OTA'). Gözmerceğinin teleskobun yöneldiği hedefe bakarken en rahat konumda olabilmesi için bu seçenek düşünülmüştür. Bunun yanında teleskobun dengesinin kusursuz olarak ayarşamak için de bakalit kelebeği gevşetip sıkmanız yeterli olacaktır. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_4.jpg|thumb|left|300px|İlk parçanın yuvasına oturtulması]]
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_5.jpg|thumb|left|300px| Diğer parçanın da yerine oturtulması]]
| valign="top"|
[[Image:Yukseklik cemberleri_6.jpg|thumb|left|300px| 6 adet ağaç vidasının montajı]]
|}
Buradaki fotograflarda gösterildiğnden farklı olarak, bu 6 parça bir araya getirildikten sonra, yükseklik çemberlerinin üzerlerindeki ''Ebony Star'' laminat şeritlerin yapıştırılmasına geçilebilir. Bu işlemde kundağın altındaki halka şeklindeki laminat yüzeyin yapıştırılmasına benzer şekilde, fırça ve yapıştırıcı kullanılarak yapıştırılır. Bu sırada dikkat edilmesi gereken bir konu, şeritlerin ek yerlerinin sağ ve sol halkada aynı şekilde üst noktaya getirilmesidir. Eğer yanlışlıkla ek yeri alt noktaya, aşağıdaki Teflon yüzeylere temas edecek şekilde yönlenmişse, 6 adet ağaç vidasını sökmeniz ve simetrik olan bu parçayı 180 derece çevirerek yeniden monte etmeniz gerekecektir. Bu yapılmazsa, teleskop kullanılırken, ek yerinin üzerinden her geçildiğince takılma ya da sarsıntılı hareket etme tehlikesi ortaya çıkar. Şeritlerin ek yerleri bir cetvel ve kurşun kalem kullanılarak dikkatli şekilde işaretlendikten sonra hem laminat yüzeylere hem de yükseklik çemberlerinin kenarlarına yapıştırıcı sürülür ve yapıştırmadan önce 10 dakika kadar beklenilir. Daha sonra ortalanmasına olabildiğince dikkat ederek şeritler yapıştırılır ve ek yerine de geçici olarak şeritleri tutması için maskeleme bantından 15 – 20 cm uzunluğunda bir parça yapıştırılır. Kuru bir bezle sıkıştırılarak üzerinden birkaç kez geçilerek yeterince iyi yapıştığından emin olunur. 
 

 
[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Kundak Montajı

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:10:21 GMT

Summary:

İlk yapmanız gereken işlem, kundağın yan dikmalerinin üst kısmında bulunan 4 adet metrik 6 dübeli yerine takmaktır. Bu işlem daha sonra da yapılabilir ama dübellerin montajı sırasında levhaları serbestçe yere paralel olarak tutabilmeniz, bir kolaylık sağlayacaktır. Bu dübeller daha sonra, yuvarlanma çemberlerinin kundağın üzerinden kaymasına engel olacak olan yakaları tutacak metrik 6 Allen başlı vidaları karşılayacaktır. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_1.jpg|thumb|left|300px| Kundak parçaları bir arada]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_4.jpg|thumb|left|300px| Yan dikmelerin takılması]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_5.jpg|thumb|left|300px| 6 ağaç vidası ile vidalanması]]
|}
ikinci aşamada şu 5 parçayı birbirine vidalamak gerekmektedir:
Sağ ve sol dikmeler, ön ve arka dikmeler ve dairesel altlık. Bu işlemi yapmadan önce derzleri ve parçalar üzerindeki girinti-çıkıntıları kullanarak tümünü bir araya getirmeniz ve daha sonra da yan dikmelerden başlayarak istediğiniz sıra ile vidalamanız gerekecektir. Vidaları başlangıçta sonuna kadar sıkmanız gerekmez. Daha sonra her iki yan dikmenin birbirine olan paralelliğinden kesinlikle emin olduktan sonra vidaları sonuna kadar sıkabilirsiniz. Yan dikmelerin paralelliğini çeşitli yöntemlerle kontrol edebilirsiniz: Örneğin bir cetvel ile hem ön hem de arka kısımlardaki genişliği ölçmek, bu ölçümü dikmelerin üst ve alt kısımlarında tekrarlamak ... gibi. 
 
{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_6.jpg|thumb|left|300px| Havşa ucu ile açılan oyuklar]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_7.jpg|thumb|left|300px| Feder parçalarının montajı]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_8.jpg|thumb|left|300px| Dairesel altığın dikmelere momtajı]]
|}
Dairesel altlığın altındaki vidaların yerlerine takılması sonrasında yan destek parçalarını da monte etmeye başlayabilirsiniz. Öncelikle feder parçalarını alttan birer vida ile monte ettikten sonra, iç tarftaki ikişer adet vidayı yerlerine takmanız gerekmektedir. Bunu yaparken parçayı doğru şekilde ortalamak çok önemlidir. Yoksa kullanacağınız vida 15 mm enindeki lavhadan dışarı çıkabilir. Bunu engellemek içini bir kurşun kalem ve cetvel kullanarak her iki parça için de tam dik durduğu konumu hafifçe işaretleyin. Daha sonra elinizle hafifçe destekleyerek, bu parçaları ikişer ağaç vidası ile vidalayın. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_9.jpg|thumb|left|300px| Pervane ayaktaki Teflon yatakları]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_10.jpg|thumb|left|300px| Teflon yüzeylerin toplu görünüşü]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_11.jpg|thumb|left|300px| Pervane ayağın yerine takılması]]
|}
Bu aşamada, Teflon yüzeyleri yerlerine vidalamaya başlayabilirsiniz. Yükseklik çemberlerine temas edecek dört Teflon parçasını yerlerine ufak ağaç vidaları ile taktıktan sonra, buradaki yanal hareketi kısıtlayacak iki adet yaka parçasını ikişer adet metrik 6 Allen başlı vida ile yerlerine vidalayabilisiniz. Yaka parçalarının kundağın yan kenarından bir miktar açık durabilmesi için (1/3 mm kadar) gerekiyorsa aralara metrik 6 pullardan koyabilirsiniz. Buradaki boşluk, yükseklik çemberlerinin bu oyuk içinde yaka parçalarına sürtünmeden ama çok fazla da boşluk olmaksızın serbestçe hareket edebilecekleri kadar geniş olmalıdır. Eğer yuvarlanma çemberleri hareketleri sırasında bu yakalara çok fazla miktarda sürtünürlerse, hareketleri zorlaşır, teleskobun istenilen hedefe yönlendirilmesi olanaksız değilse de zor hale gelmeye başlar. Her ki yaka parçası arasındaki uzaklığı aradaki pulları ve Allen vidaları kullanarak hassas şekide ayarlamanız gerekmektedir. 
Bu işlemlerin tamamlanmasının ardından pervane ayağın kundağın geri kalanına bağlayacak olan metrik 8 civata ve fiberli somunu kullanarak kundağa monte etmeniz gerekmektedir. Metrik 8 somun, pervane ayağa zorlanarak ve sıkı şekilde geçebilecek boyuttadır. Bir anahtar ya da pense ile döndürerek sonuna kadar dışarı çıkacak şekilde yerine takınız (lastik takozların olduğu taraftan girecek ve Teflon yüzeylerden yukarı çıkacak şekilde) Daha sonra da fiber somunu kullanarak, kundağın geri kalanını birleştiriniz ve somunu çok fazla sıkmadan yerine takınız. Kundak, pervane ayak üzerinde serbestçe hareket edebilmelidir.
 

 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_13.jpg|thumb|left|300px| Lastik takozların yakından görünüşü]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_15.jpg|thumb|left|300px| Yükseklik çemberlerindeki Teflon yataklar]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_16.jpg|thumb|left|300px| Teflon yataklardan ayrıntı]]
|}
Kundağın son ana parçası olan pervane ayağın montajına da üst tarafındaki 3 Teflon yüzeyi vidalayarak başlamanız gerekmektedir. Daha sonra, alt taraftaki üç lastik takozu, parlak metal renkli ağaç vidalarını kullanarak, yerlerine vidalamanız gerekiyor. Bu ayakların yerleri, işaretlenmemiş olduğundan, kurşun kalem ve cetvel kullanarak lastik takozları uygun şekilde yerleştirmeniz gerekmektedir. Teleskobun tüm ağırlığının Teflon yüzeyler üzerinden lastik takozlara dengeli şekilde iletilebilmesi için bu parçalar üst üste gelecek şekilde çakıştırılmalıdır. Lastik takozlar gereğinden içeriye monte edilirse, teleskobun dengesi azalacak ayrıca yük Teflon yüzeylere tam dik olarak etki edemeyecektir. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_17.jpg|thumb|left|300px| Kundak montajı bitmek üzere]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_18.jpg|thumb|left|300px| Yaka parçalarının montajı]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_19.jpg|thumb|left|300px| Allen vidaların sıkılması]]
|}
Dairesel altılığın alt yüzeyine halka şeklinde kesilmiş Ebony Star laminat yüzeyi yapıştırmadan önce bu bölgenin gerektiği şekilde zımparalanarak temizlenmiş ve tozsuz olduğundan emin olmalısınız. Ne kadarlık bir bölgeye yapıştırıcı sürmeniz gerektiğini görebilmek için, laminat halka parçayı ve bir kurşun kalem kullanarak, yapıştırma bölgesini, hafifçe işaretledikten sonra, yapıştırıcıyı bir fırça ile her iki kenara da 3 – 4 mm den çok yaklaşmaksızın ince bir tabaka halinde sürün. Fırça ile tüp içindeki yapıştırıcıyı uygulayabilmek için, tüpün içindeki yapıştırıcının bir bölümünü sonradan atabileceğiniz bir plastik kap ya da kavanoz kapağı vbg. içine sıktıktan sonra, 2 – 3 cm eninde ufak bir fırça ile sürebilirsiniz. Yapışmanın kusursuz olabilmesi için daha sonra 10 dakika kadar beklemeniz ve parçaları bir seferinde üst üste doğru şekilde getirip, kaydırmaksızın bir seferde yapıştırdıktan sonra, laminat yüzeyin üzerine bir ağırlık koyarak preslenmesini, sağlamanız gerekmektedir. Eğer laminat yüzey ya da kontrplak üzerine yapıştırıcı bulaşmış ise, yapıştırıcı henüz tam kurumadan önce tiner ve bez kullanarak temizleyebilirsiniz. 
 

{|
|-
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_14.jpg|thumb|left|450px| Başucu eksenindeki civata ve fiberli somunun üstten görünüşü]]
| valign="top"|
[[Image:Kundak montaj_20.jpg|thumb|left|450px| Kundağın üzerinde yükseklik çemberleri]]
|}

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Parça listesi

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 16:06:31 GMT

Summary:

15 mm kontrplak parçalar 
 
1 adet pervane ayak 
1 adet dairesel altlık 
2 adet yan dikme parçası 
2 adet ön ve arka destek parçası 
2 adet feder parçası 
2 adet yaka parçası 
2 adet yuvarlanma çemberi 
2 adet optik tüp komplesi tutucu çemberi 
2 adet optik tüp komplesi sıkıştırma parçası 

Bağlama elemanları 
 
4 adet metrik 6 metal dübel Yaka bağlantılarında, yan dikme parçalarının üstlerinde 
1 adet metrik 6 metal dübel Optik tüp komplesi sıkıştırma çubuğu üzerinde 
3 adet metrik 6 metal dübel Ayna hücresi komplesi üzerinde, hizalama civatalarının karşılığında 
3 adet metrik 5 metal dübel Ayna hücresi komplesi üzerinde ayna tutucu pimlerinin karşılığında 
3 adet metrik 6 bakalit kelebek Ayna hücresi komplesi üzerinde hizalama civatalarıın karşılığında 
1 adet metrik 6 bakalit kelebek Optik tüp komplesi sıkıştırma çubuğu üzerinde 
12 adet 45x3.5 mm ağaç vidası Yuvarlanma çemberleri komplesi üzerinde 
4 adet 35x3.5 mm ağaç vidası Optik tüp komplesi sıkıştırma çubuklarının üzerinde 
16 adet 45x3.5 mm ağaç vidası Yan dikme parçalası üzerinde 
12 adet 45x3.5 mm ağaç vidası Dairesel altlık parçası üzerinde 
4 adet 3x13 mm ağaç vidası Yan dikme parçalarındaki Teflon yatakların üzerinde 
4 adet metrik 6 allen vida Yakaların yan dikmelere bağlantıları üzerinde 
3 adet 3x13 mm ağaç vidası Pervane ayak üzerindeki Teflon yatakların üzerinde 
3 adet 25x3.5 mm ağaç vidası Pervane ayak altındaki lastik takozların üzerinde 
3 adet 35x3.5 mm ağaç vidası Optik tüp komplesi ön destek halkası üzerinde 
1 adet metrik 8 teflon somun İkincil ayna tutucusunun üzerinde 
3 adet 4x15 mm set screw vida İkincil ayna bağlantı parçası üzerinde 
6 adet 4x25 mm Allen vida Tel örümceğin bağlantıları üzerinde 
1 adet 15x4 mm yıldız vida Rigel Quikfinder bağlantı plakası üzerinde 
2 adet 20x4 mm yıldız vida Odaklayıcı bağlantı vidası (kısa) 
1 adet 25x4 mm yıldız vida Odaklayıcı bağlantı vidası (uzun) 
6 adet 15x5 mm yıldız vida Ayna hücresi metal ray bağlantıları üzerinde 
3 adet 35x5 mm Allen vida Ayna tutucu pimleri üzerinde 
3 adet 20 mm yay Ayna hücresi hizalama civataları üzerinde 
1 adet metrik 8x55 mm Başucu (Azimuth) ekseni yatağı merkez civatası 
3 adet 6x20 mm Allen vida Ayna hücresi ray sıkıştırma komplesi üzerinde 
6 adet 4x40 mm Allen vida Ayna hücresi ray sıkıştırma komplesi üzerinde 

Diğer 
 
1 adet 1.25” helisel odaklayıcı 
1 adet 9 mm 1.25” Süper Plössl göz merceği 
1 adet 25 mm 1.25” Süper Plössl göz merceği 
1 adet Rigel Quikfinder 1X bulucu 
1 adet Delrin tel örümcek bağlantı parçası 
3 adet Delrin ayna tutucu parçası 
3 adet 150 mm metal ray 
1 adet Optik tüp komplesi borusu 
1 adet 1.1” ikincil ayna ve tutucusu 
2 adet Ø 153 mm 19 mm cam 
1 adet RTV2 silikon lap döküm kalıbı 
1 adet aşndırıcı kiti 
7 adet Teflon kaydırıcı yüzey 
2 adet Ebony Star laminat şerit 
1 adet Ebony Star laminat halka 
1 kutu Bally yapıştırıcı 
3 adet Ø 30x12 mm lastik takoz 
3 adet yapışkanlı sünger 
1 adet 100 grit ahşap zımparası 
1 adet ayna ortası işaretleme etiketi 
1 adet 2 mm Allen anahtarı 
1 adet 4 mm Allen anahtarı 
1 Adet 6 mm Allen anahtarı 
1 Adet Yıldız başlı tornavida 
3 adet 30 cm uzunluğunda Ø 0.25 mm çelik tel 
3 adet tel örümcek gergi bağlantı parçası 
3 adet ayna hücresi ray sıkıştırma komplesi metal parçası 
4 adet Metrik 6 rondela 

[http://atmturk.org/index.php/Teleskop_Kiti_Montaj_K%C4%B1lavuzu geri]

Montaja başlamadan önce yapılması gereken hazırlıklar

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 15:58:09 GMT

Summary:

*Montaja başlamadan önce yapılması gereken hazırlıklar

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 15:57:13 GMT

Summary:

Montaja başlamadan önce yapılması gereken hazırlıklar
Bu kit içerisinde amatör gökbilim çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmış 6” çapında parabolik bir aynası olan Dobsonian kundak türünde tasarlanmış bir teleskop vardır. Teleskobun aynasının odak oranı f/7 olacak şekilde boyutlandırılmış optik tüpü üzerinde, farklı gözmercekleri ile kullanılmasını sağlayan bir odaklayıcı ile teleskobu bakarak yönlendirmenizi sağlayacak bir bulucu da (Rigel QuikFinder) yer almaktadır.

Teleskobun hareketli hedefleri takip edebilmek için bir motoru olmadığından dolayı, bu işi de sizin yapmanız gerekmektedir. Bunun için teleskobu aynı anda hem başucu (Azimuth) hem de yükseklik (Altitude) eksenlerinde hareket ettirmelisiniz. Kullandığınız göz merceğinin odak uzaklığına ve izleyeceğiniz gökcisminin Kutup Yıldızı’na göre konumuna bağlı olarak, cisimler göz merceğinin görüş alanından farklı hızlarda geçeceklerdir. Yüksek büyütmelerde teleskobun bakış doğrultusunu el ile sık sık değiştirmek zorunda kalmaksızın sürekli olarak gök cisimlerini takip etmek için bu teleskobun özel olarak tasarlanmış bir ekvatoryal platform ile birlikte kullanmanızı öneririz. Böellikle gökcisilerini bir kez bulduktan sonra teleskobunuz uzun süreler boyunca bu görüntüyü görüş alanınızın orta noktasında tutacaktır.

Teleskop kitinizle birlikte 2 adet de genel amaçlı ve yüksek kaliteli 1.25” çapında Super Plössl gözmerceği elinize geçecektir. Gözemerceklerini toz, kir ve nemden korumak, şu anda sahip oldukları optik performanslarını uzun süreler gösterebilmeleri için önemlidir. Teleskobunuzun sahip olacağı büyütme, aynanızn odak uzaklığının, göz merceklerinizin odak uzaklığına bölünmesi ile bulunacağından, eğer daha yüksek ya da düşük büyütmelerde gözlem yapmak istiytorsanız, 25 mm ve 9 mm dışında odak uzaklığına sahip mercekler satın almanızı öneririz. Ya da 2X bir Barlow merceği satın alabilir ve bu durumda mevcut merceklerinizin göz ferahlığını kaybetmeksizin, 12.5 m ve 4.5 mm odak uzaklıklarına sahip iki mercek daha kazanmış olabilirsiniz. Mevcut 25 ve 9 mm odak uzaklıklarındaki gözmercekleri ile teleskobunuz sırasıyla görüntüleri 42 ve 119 kat büyütecektir. (Aynanın odak uzaklığı olan 1071 mm nin sırasıyla 25 ve 9’a bölünmesi ile bulunur) Bu büyütme miktarları genel amaçlı kullanım gözetilerek seçilmiş ortalama değerlerdir ve tüm gereksinimlerinizi karşılamayabilir. Geniş alanların istendiği derin-uzay ya da yüksek büyütmelerin gerekebileceği gezegen ya da Ay gözlemleri için farklı gözmercekleri satın almanız gerekecektir.

Teleskobunuzdan uzun süreler ilk günkü performansı ile faydalanabilmeniz için göz önünde bulundurmanız gereken önemli noktalar şunlardır;

* Optik yüzeylere elinizle dokunmayınız. Bunları, toz, kir, nem ve darbelerden korumalısınız.
* Optik hizalama konusuna özen gösteriniz. Opitk hizalaması bozuk bir teleskop ile gözlem yaptığınız durumlarda, aynanızın performasının son derece azalacağını unutmayınız.
* Gün ışığında teleskobunuzu kullanırken, uyarı etiketinde yazılanları dikkate alınız. Teleskobunuzu KESİNLİKLE Güneş’e yönlendirmeyiniz!
* Başucu ve yükseklik yataklarındaki hareketin yumuşaklığını ve düzgünlüğünü korumak için bu yataklardaki Teflon ve laminat yüzeylerin temizliğine özen gösteriniz.
* Teleskobu dış ortamda uzun süreler için bırakacağınız zamanlarda üzerini uygun büyüklükte bir örtü ile örtünüz.
* Gözlem öncesinde teleskop aynanızın gün içindeki aşırı ısı enerjisi depolayarak, gece bu ısı enerjisini çevre sıcaklığından sürekli yüksek kalacak şekilde yavaş yavaş salacağını ve bunun da görüntü kalitesini bozacağını unutmayınız.
* Bunun tam tersi durumda, aynalarınızın sıcaklığı çevreden daha düşük oldursa, bu sefer de buğulanma sorunu ile karşı karşıya gelirsiniz.
* Teleskop aynanızı her 3 - 4 yılda bir yeniden kaplatabilirsiniz. Böylelikle üzerindeki Aluminyum kaplamada oksitlenme sonucu meydana gelecek yansıtıcılık kayıpları en aza inecektir.
* Teleskobunuzun optik tüpü, taşıyıcı halkaları arasında 360 derece serbest şekilde dönebilecek şekilde tasarlanmıştır. Tüpü istediğiniz şekilde döndürerek, gözmerceğini sizin için en rahat konua getiriniz. Bunu yaparken teleskobunuzun dengesini de merkez noktasına göre ayarlayarak, en uygun duruma getirebilirsiniz.
* Teleskobunuzu bir yerden başka bir yere taşırken, optik tüp komplesi ile kundağı ayırarak taşımanızı öneririz. Böylelikle, tüpün kundak üzerinde yanlışlıkla kayarak yere düşme tehlikesinden de kaçınmış olacaksınız.
* Gözlem sırasında her iki gözünüzü de açık tutma alışkanlığını edininiz. Aynı zamanda, göz merceğinin yüksekliğine göre uygun yükseklikte bir sandalye ya da tabureye oturursanız, uzun süreler boyunca yorulmaksızın gözlem yapabilirsiniz.

Teleskop Kiti Montaj Kılavuzu

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 10:49:18 GMT

Summary:

===İçindekiler===
*[[Giriş]]
*[[Parça listesi]]
*[[3 boyutlu model ve ilgili dosyalar]]
*[[Kontrplak parçaların hazırlanması]]
*[[Bağlama elemanları (vida, somun, pul, ..) ve montaj için gereken aletler]]
*[[Kundak Montajı]]
*[[Yükseklik Çemberlerinin Montajı]]
*[[Optik Tüp Komplesi (OTA) montajı]]
*[[Optik Hizalama]]
*[[Teleskop dengesi ve yumuşak hareket]]
*[[Isıl Denge]]
*[[Bitmiş teleskop için kontrol listesi]]

ATY2009 Teleskop Kiti

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 10:44:50 GMT

Summary:

==ATY2009 Teleskop Kiti==

[[6" f/7 Dobsonian Teleskop Hakkında]]

[[Teleskop Kiti Montaj Kılavuzu]]

ATY2009 Hazırlıkları

Curiosis — Mon, 20 Apr 2009 10:39:11 GMT

Summary:

==ATY2009 Hazırlıkları==
[http://fen-edebiyat2.iku.edu.tr/aas2009/aty09.htm ATY2009 Web sayfası]

[[ATY2009 Teleskop Kiti]]

Üyelerimizin Tamamladıkları Teleskoplar

Himenali — Tue, 15 Jul 2008 01:41:37 GMT

Summary:

Diğer Üyelerimizin Tamamladıkları Teleskoplar

Himenali — Mon, 14 Jul 2008 22:05:10 GMT

Summary:

Aşağıdaki bağlantılar [http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/ ATM Türk ileti listesi] üyeliği gerektirmektedir.

--- teleskoplarin fotograflari ayrica bu sayfaya yakinda eklenecektir ---

:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/7fc5 Enes Tınkılıç'ın Bilecik Fen Lisesi'ndeki Teleskop Projesi]

:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/710b Basar Titiz'in yaptığı 'Trackball' tasarımlı 8 inç çaplı Newton türü teleskop]

[[Resim:BTitiz1.jpg|thumbnail|left|Basar Titiz'in Teleskobu]] [[Resim:BTitiz2.jpg|thumbnail|lcenter|Basar Titiz'in Teleskobu]] [[Resim:BTitiz3.jpg|thumbnail|right|Basar Titiz'in Teleskobu]]

:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/f1f5 Atila Tınkılıç'ın 6 inç f/5.6 Newton türü Teleskop Yapımı]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/c648 Hüseyin Güdüş'ün 6 inç f/8 Newton türü Teleskop Yapımı]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/view/2f01?b=25 Barbaros Kurt'un her iki aynasi da paslanmaz çelikten olan 150 mm çaplı teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/view/2f01?b=23 Barbaros Kurt'un 8 inç f/7 Newton türü ve takip mekanizmalı teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/5d5d Enes ve Atila Tınkılıç'ın yaptığı 90 mm f/10.5 Newton türü Minyatür Teleskop]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/c2b4?b=4&m=t&o=0 Senol Sanlı'nın 6 inç f/7 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/d221 Atila Tınkılıç'ın yaptığı 10 inç f/7 çıtalı Newton türü Dobson Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/f460 Lütfü Çakmak'ın 10 inç f/7 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/57e2 Lütfü Çakmak'ın 15 inç f/4.9 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/d9cd Atila Tınkılıç'ın alternatif malzemelerden yaptığı 12 inç f/5.5 çıtalı Newton türü Dobson Teleskobu]

Ana Sayfa

Syscop — Sun, 27 Apr 2008 20:07:02 GMT

Summary:

'''AMATÖR TELESKOP YAPIMI - ATM TÜRK'''

{| style="width:100%;margin-top:+.7em;background-color:#fcfcfc;border:1px solid #ccc"
| Hepinize Merhaba,

Türk amatör teleskop yapımcıları sitesine hoş geldiniz! Sitemizin amacı, Amatör Teleskop Yapımı (yaygın İngilizce kısaltmasıyla, ATM - Amateur Telescope Making) konusunda Türkiye'de birbirinden haberdar olmadan uğraşan amatörleri bir araya getirmek, aktif olarak teleskop ve teleskop aynası yapımıyla uğraşan ya da uğraşmayı düşünüp, bu konuda daha çok bilgi edinmeyi amaçlayan amatör gökbilimcilerin birbiriyle görüş alışverisinde bulunmasını ve yardımlaşmasını sağlamak, bu uğraşıyı ülkemizde daha ilerilere götürmek, ve bilgi dağarcığımızı aramızda paylaşarak pekiştirmektir.

Kendi aynanızı ve teleskobunuzu kendiniz yapmayı düşünüyor ve
Amatör Teleskop Yapımı konusuyla ilgilenip daha çok bilgi sahibi olmak
istiyorsaniz, sizleri sitemize üye olup katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Ayrıca '''[http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/ Yahoo Groups üzerindeki e-posta listemize de]''' katılmanızı öneriyoruz.

Sitemizde, çoğunlukla üyelerimizin uğraşıp, yaptığı ve deneyim kazandığı, pekçok amatör teleskop yapımcısı tarafından bilinen teknikler hakkında açıklamalar bulacaksınız. Dünyada ne kadar çok sayıda amatör teleskop yapımcısı varsa, ayna ve teleskop yapımı da neredeyse o kadar sayıda değişik teknikle olabilmektedir. Bu nedenle, burada sözünü ettiğimiz teknikler dışında başka yöntemler olduğunu da göz ardı etmemenizi tavsiye ediyoruz. Bildiğiniz, öğrendiginiz ve uyguladığınız degişik yöntemler, çözümler ve önerileri her zaman bizlerle paylaşıp, sitemizi daha da zenginleştirebilirsiniz. Amatör Teleskop Yapımı'nın bize çekici gelen özelliklerinden birisi de bu değişik yöntemleri deneyerek, sonuçta daha mükemmel teleskoplar yapabilme amacımızdır.

Web sitemiz Mayıs 2006 tarihinde faaliyete geçtiğinden dolayı sürekli güncelleme halindedir.

Hepinizin gökyüzüne kendi ellerinizle yaptığınız teleskoplarla bakma dileklerimizle ...

ATM Türk
|}

==ATM Türk'ten Haberler==
[[ATM Türk Haberleri]]

[[ATY2009 Hazırlıkları]]

[[ATY2009 Sona Erdi]]

==Yeni Başlayanlar İçin==
:*[[İlk Okunacaklar]]
:*[[Önce Sağlık (Silikosiz ve Carpal Tunnel)]]
:*[[Gereken Malzemeler]]
:*[[Dikkat Edilmesi Gerekenler]]
:*[[Stellafane Amatör Teleskop Yapımı sayfaları çevirisi]]

==Türkiye'nin İlk Amatör Teleskop Yapımcısı: Hasip Sönmezalp==
:*[[Hasip Sönmezalp Hakkında]]

==Teleskobunuzu Seçmek==
===Teleskoba Gerçekten Hazır mısınız?===

===Teleskop Türleri===
:*[[Mercekli]]
:*[[Aynali]]
:*[[Katadiyoptrik - Hem Mercekli Hem Aynali]]

===Kundak (''Mount'') çeşitleri===
:*[[Alt-Azimuth (Dobsonian)]]
:*[[Ekvatoryal (German Equatorial Mount)]]

===Taşınabilirlik===
===Yapmak mı, Satınalmak mı?===

===Neden Dobson Türü Teleskoplar İlk Etapta Tavsiye Edilir?===

===Ayna ve Objektif Seçimi===

===Teleskoplarda Kullanılan Bazı Formuller===
:*[http://www.stargazing.net/naa/scopemath.htm The Naperville Astronomical Association Telescope Calculator]

:*[http://www.astro.shoregalaxy.com/index_010.htm Telescope Optics Formulas with Calculators]

:*[http://www.csgnetwork.com/telescopemcalc.html Telescope Calculator]

==Diğer Parçalar==
===Gözmercekleri===
:*[[Gözmercekleri Hakkında Genel Bilgi]]
:*[[Ideal Büyültme Oranı]]
:*[[Tavsiye Edilen Ilk Gözmerceği Setiniz]]

===Odaklayıcılar===

===Filtreler===
:*[[Güneş Filtreleri]]
:*[[Gezegen Filtreleri (Renkli Filtreler)]]
:*[[Gece Gözlemi Filtreleri]]

==Ayna Yapımı==
====Teleskop Aynası için Cam====
:*[[Cam Hakkında Genel Bilgi]]
:*[[Döküm ve Tavlama]]
:*[[Cam Füzyon ve Çökertme (slumping)]]
:*[[Hidroksit-Kataliz (waterglass)]]
:*[[Hücresel ve Hafif Aynalar ]]

====Teleskop Aynalarının Aşındırma Yöntemi ile Yapımı====
:*[[ATM Hakkında Sık Sorulan Sorular (*)]]
:*[[Kaba ve İnce Asindirma]]
:*[[Aşındırma Aleti (grinding tool) Yapımı]]
:*[[Akla Gelebilecek Sorular]]
:*[[Alet gövdesinin dökülmesi]]
:*[[Cam Mozaik Karelerinin Alete Epoksi ile Yapıştırılması]]
:*[[Cam Mozaiklerin Epoksi Kullanılmadan Yapıştırılması]]
:*[[Asindirma Aletinin Bakımı ve Kullanilmasi]]
:*[[Asindirma Hareketleri]]

====Teleskop Aynalarının Cilalanması====
:*[[RTV silikon ile cilalama lapı kalıbının yapımı ]]
:*[[Cilalama Lapı Yapımı ]]
:*[[Lap Gövdesinin Dökülmesi]]
:*[[Döküm Kalıbı Kullanılarak Yapılan Cilalama Lapı]]
:*[[Optik pitch karelerinin Hazırlanması]]
:*[[Cilalama Lapının Tamamlanması]]
:*[[Cilalama Lapının Kullanıma Hazırlanması]]
:*[[Cilalama Lapının Bakımı]]
:*[[Ayna 'Yeterince' Cilalandı mı?]]

====Teleskop Aynalarının Biçimlendirilmesi====
:*[[Biçimlendirme (Figuring) Yöntemleri ]]
:*[[Örnek Bir Biçimlendirme Süreci]]

====İkincil (Diyagonal) Ayna Yapımı====
:*[[Degistirilmis Texereau Yöntemi]]
:*[[İkincil Ayna Boyutu Hesaplanması]]

====Teleskop Aynalarının Kaplanması/Sırlanması====
:*[[Vakum Altında Alüminyumla Kaplama Yöntemi]]
:*[[Gümüşle Kaplama Yöntemi]]
:*[[Alüminyumla Kaplamanın Püf Noktaları]]
:*[[Gümüşle Kaplama Yöntemi - 2]]
:*[[Gümüşle Kaplama Yöntemi (Don Barry)]]

====Teleskop Aynaları için Kullanılan Testler ve Biçimlendirme====
:*[[Optik Testler ve Rayleigh Kriteri ]]
:*[[Yüzey Hatalarının Düzeltilmesi ve Bicimlendirme ]]
:*[[Ronchi Testi ]]
:*[[Foucault Testi ]]
:*[[Yıldız Testi ]]
:*[[Demet Sınırlama (Collimation) ]]

====Türkiye'de Teleskop ve Ayna Yapım Malzemelerinin Temini====

:*[[Aşındırıcılar]]
:*[[Optik Reçine (Pitch)]]
:*[[Alçı ve Diğer Kimyasallar]]
:*[[Cam Seçenekleri]]
:*[[Ayna Hücreleri, Örümcekler ve İkincil Aynalar]]
:*[[Göz Mercekleri, Bulucular ve Odaklayıcılar]]
:*[[Optik Tüp Komplesi için Seçenekler]]
:*[[Ayna Yapım Malzemesi Satıcıları]]
:*[[Uğur İkizler teleskop yapım setleri]]

====Amatör Teleskop Yapımı Sözlüğü====

:*[[Bazı Amatör Teleskop Yapımı Terimleri]]
:*[[Amatör Teleskop Yapımı Anahtar Sözcükler]]

===Türkiye'de aynaları %100 el ile yapılmış teleskoplar (rekorlar)===
:* [http://elyapimiteleskop.blogspot.com/2010/02/15inch-dobsonian-lutfu-cakmak.html EL YAPIMI 15 INCH TELESKOP - Lütfü ÇAKMAK]
===Türkiye'de Tamamlanmış Amatör Teleskoplar===
Bu bölümde, [http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/ ATM Türk ileti listesi] üyelerimizin tüm bileşenlerini kendilerinin yaptığı teleskopların fotoğraflarına bağlantılar yer almaktadır.
:* [http://ikizler.org/thumbnails.php?album=126 Uğur İkizler'in 6 inç f/4.27 Newton türü Teleskop Yapımı Sayfası]
:* [http://ikizler.org/thumbnails.php?album=116 Uğur İkizler'in 8 inç f/5.74 Newton türü Teleskop Yapımı Sayfası]
:* [http://ikizler.org/thumbnails.php?album=232 Uğur İkizler'in 6 inç f/8.33 Newton türü Teleskop Yapımı Sayfası]
:*[http://atmturk.org/index.php/OnStep_temelli_Teleskop Bir grup amatör tarafından yapılmış OnStep temelli 10" f/6 Teleskop]
:*[http://atmturk.org/index.php/OnStep_based_Telescope A group effort for OnStep based 10" f/6 Telescope (English Translation)]

Aşağıdaki bağlantılar [http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/ ATM Türk ileti listesi] üyeliği gerektirmektedir. Yahoo arsivi albumlerinden alinmis secme fotograflar [[Üyelerimizin Tamamladıkları Teleskoplar]] isimli sayfada ayrica gorulebilir.

:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/7fc5 Enes Tınkılıç'ın Bilecik Fen Lisesi'ndeki Teleskop Projesi]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/f1f5 Atila Tınkılıç'ın 6 inç f/5.6 Newton türü Teleskop Yapımı]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/c648 Hüseyin Güdüş'ün 6 inç f/8 Newton türü Teleskop Yapımı]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/view/2f01?b=25 Barbaros Kurt'un her iki aynasi da paslanmaz çelikten olan 150 mm çaplı teleskobu]
:* [http://groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/album/1524728221/pic/list Barbaros Kurt'un 8 inç f/7 Newton türü ve takip mekanizmalı teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/5d5d Enes ve Atila Tınkılıç'ın yaptığı 90 mm f/10.5 Newton türü Minyatür Teleskop]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/c2b4?b=4&m=t&o=0 Senol Sanlı'nın 6 inç f/7 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/d221 Atila Tınkılıç'ın yaptığı 10 inç f/7 çıtalı Newton türü Dobson Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/f460 Lütfü Çakmak'ın 10 inç f/7 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/57e2 Lütfü Çakmak'ın 15 inç f/4.9 Newton türü Teleskobu]
:* [http://tech.ph.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/photos/browse/d9cd Atila Tınkılıç'ın alternatif malzemelerden yaptığı 12 inç f/5.5 çıtalı Newton türü Dobson Teleskobu]

==İnternet Üzerindeki Ayna/Teleskop Yapımı Kaynakları==
:*[[Türkçe ya da Türk ATM'lerin Siteleri]]
:*[[Dünyadaki Siteler]]

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page Ana Sayfa]

Gezegen Filtreleri (Renkli Filtreler)

Himenali — Fri, 04 Apr 2008 01:22:28 GMT

Summary:

Gezegen gozlemlerinde kullanilacak renkli filtreler de vardir (Wratten numaralari ile satilirlar, #80A gibi). Bu tur filtreler sadece gezegen gozlemlerinde ise yaradigindan, bu gozlemlere merakli degilseniz, edinmenizde gerek yoktur.

'-------- devam edecek ----------

Gece Gözlemi Filtreleri

Himenali — Fri, 04 Apr 2008 01:21:53 GMT

Summary:

Isik kirliligi, nebular, O III (iyonize oksijen), Swan Band (Kuyrukluyildizlar = KYlar icin) gibi filtreler hem gorsel hem fotografik gozlemler icin gecerlidir. Herbir filtre genelde belirli gokcisimleri icin optimize edilmistir. Sadece ve sadece uzak gok cisimleri (deep sky) ve KYlar icin kullanislidir. Genelde gokyuzunun kalitesine bagli olarak (gorus = seeing, berraklik = transparency) gokcisminin gorunusunu az ya da cok bicimde olumlu yonde etkilerler.

Filtre icin onerimiz, baslangicta ya 1.25 inc ya da 2 inc capta sadece tek bir filtre almanizdir. Onu kullanmaktan hoslanirsaniz ve isinizi gorurse diger boy ve cesitlerde filtreleri daha sonra alirsiniz. Cunku bazi amatorler filtrelerden mucize beklerler. Ama bazen umduklarini bulamazlar. Ornegin once bir Nebular filtre alin, deneyin, isinize yaradigina gorurseniz digerlerini de sirasiyla alirsniz.

'------- devam edecek ---------

RTV silikon ile cilalama lapı kalıbının yapımı

Cenart — Sat, 09 Feb 2008 12:47:16 GMT

Summary:

[[Resim:tekaltigenalci.jpg|thumbnail|180px|right|Dişçi alçısından yapılmış kenarları pahlanmış altıgen eleman]]

Teleskop aynası yapımında kaba ve ince aşındırma aşamaları bittikten sonra sıra yüzeyin cilalanmasına gelir. Cilalama sert cam yüzeyin camdan daha yumuşak, camı çizmeyecek ama Seryum Oksit (veya red rouge) parçacıklarını da yüzeyde aşındırıcı güçle gezdirebilecek sertlikte bir madde ile yapılması gerekir. Bahsettiğimiz madde optik reçine olarak adlandırılır.

Katran, Acculap veya Gugolz türlerinden olabilir. Bu maddeler sıcaklıkla eriyebilen oda sıcaklığında katı, sert halde bulunan maddelerdir. Ayna yüzeyi ile küresel uyum içinde bulunmaları ve cilalama partikullerinin suyla oluşturduğu bulamacın serbestce akabileceği kanallara sahip olmaları gerekir. Bu kanalların açılması için ya falçata benzeri kesiciler ya da havya benzeri sıcak metal kenarlar ya da sıcağa dayanıklı kalıplar gerekir.

RTV silikon bu noktada devreye girer sıcağa dayanıklı ve elastik olduğu için optik reçineye yataklık yapar ve ona zarar vermeden çıkartılabilir.

Silikon kalıbı hazır olarak temin etmek mumkun olsa da yurdumuz pazarında mevcut olmadığından bulunamayabilir. Fakat RTV (Room Temperature Vulcanizing) silikon kalıplarda kullanılmak uzere Türkiye piyasasında mevcut ve 40 cm çapına kadar lapları dokebileceğimiz miktarı 25 YTL ücretle temin edebiliriz.

Kutudan silikon hammaddesi 1 kg ve 20 gr kadar sıvı katalizor çıkacak.
Dökümden once katalizoru hammaddeye katıp 5 dakika kadar iyice
karıştırmamız gerekiyor.

Başlangıçta dişçi alçısından 13 mm kalınlığında 40 mm çapında bir alçı altıgen eleman yapıyoruz silisyum karbur blok ile (diğer adı bileme taşı) pürüzlerini gideriyoruz kenarlarını 45 derece açı ile pahlıyoruz. Sonraki aşamada bu altıgenin sıcak silikon tabancası ile kalıbını alıp bu kalıp ile 40 tane daha altıgen üretiyoruz bunların da dökümden kalan pürüzlerinin giderilmesi gerek.

[[Resim:tekaltigensilicon2.jpg|thumbnail|180px|right|Altıgen elemanın etrafı sıcak silikon tabancası ile kaplanarak birim kalıbı elde ediyoruz]]

Bu altıgen elemanları MDF tahtadan yüzeye düzenli olarak yapıştırıyoruz ve kenar bariyerini de oyun hamurları ile oluşturuyoruz. Artık RTV silikonu katalizör ile karıştırmanın ve bu kalıba dökmenin zamanı geldi.

[[Resim:oyunhamurlari.jpg|thumbnail|180px|right|Kırtasiyecilerde kolayca bulunan oyun hamurları kullanışlı kalıplama malzemesi olarak kullanılıyor]]

[[Resim:dokumehaziraltigenler.jpg|thumbnail|180px|right|MDF tahtaya yapıştırılmış altıgenler serisi RTV silikona şekil verecekler]]

Silikon bu sıvı hali ile oda sıcaklığında düz ve kimsenin mudahale etmeyeceği bir yerde 24 saat içinde katılaşıyor ve şeklini alıyor. Sonra acele etmeden yavaş hareketlerle donmuş silikon tabakayı tahtadan ayırıyoruz ve altıgen elemanları da kalıptan çıkarıyoruz

[[Resim:anakalipvealtigenler.jpg|thumbnail|180px|right|Döküm sonrası RTV silikonun donması 24 saat sürüyor. Sonra yavaş hareketlerle silikonu tahtadan ve altıgenlerden ayırıyoruz]]

Keskin bir makas ile fazlalıklarını kesip düzelttikten sonra cilalama lapında kullanılmak üzere hazır. Değişik çapta cilalama aleti için altıgen hücreleri ısıtılarak eritilmiş optik reçine ile doldurup uzerine cilalama lapı tabanını kapatarak donmasını bekliyoruz ve donduktan sonra kalıp ile cilalama lapını ayırıyoruz. Bu konunun ayrıntılarını ilgili başlıkta daha ayrıntılı okuyabilirsiniz. Sonuç olarak 2 gunluk bir çalışma ve 30 YTL masrafla ATM hayatınız boyunca kullanabileceğiniz ve kolayca cilalama lapı yapmanızı sağlayacak bir kalıba kavuşuyorsunuz.

İşleri daha da kısaltmak isterseniz kargo ile gonderceğiniz silikonu sizin için kalıplayıp kargo ile adresinize gönderebilirim.

[[Resim:bosanakalip.jpg|thumbnail|180px|right|Silikon optik reçine döküm kalıbımız kullanıma hazır]]

Uygulamada veya teoride aklınıza gelecek soruları cengiznart@yahoo nokta com adresine yazarsanız yardımcı olmaya calışırım.

Hasip Sönmezalp Hakkında

Himenali — Wed, 30 Jan 2008 03:58:54 GMT

Summary:

Türkiye'de bildiğimiz kadarıyla ilk kez kendi ayna ve teleskobunu yapan Bursa'lı bir amatör gökbilimci olan ve 2002'nin Ocak ayında vefat eden Hasip Sönmezalp hakkında kısa da olsa ilgili bilgiyi aşağıdaki bağlantıda bulabilirsiniz: 
http://www.considine.net/mac/mi/ ('Sayfada Bul' kutucuğuna "Bursa" yazın; sayfanın en sonuna yakın).

Hasip bey ilk teleskopunu 1957 yılında yapmış ve onunla 2-3 ay süreyle Bursa Kültürpark’ ta meraklılara gökyüzünü izlettirmiş. Yaptığı bu teleskop sayesinde 1959 yılında ABD'de Mechanix Illustrated dergisinin 'Altın Cekiç' (''Golden Hammer'') isimli ödülünü ve Sky and Telescope dergisine hayat boyu abonelik kazanmış.

[http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/ ATM Turk grubu] üyesi arkadaşımız Uğur Ikizler Hasip bey ile tanışıp, ayna yapımı hakkındaki ilk bilgilerini ve deneyimlerini ondan edinmiştir.

== '''Hasip Sönmezalp’ in Fevzi Şen ile yaptığı Evlad-ı Fatihan dergisinin Ocak 2002 sayısında yayınlanan söyleşisi.''' ==

Rumi 1333 ( 1917 ) Bursa doğumlu, gökyüzü aşığı Hasip Sönmezalp 10.01.2002 tarihinde Bursa Umurbey mahallesindeki evinde 85 yaşında vefat etti. Merhum 11 Ocak 2002 Cuma günü Emirsultan Mezarlığında toprağa verildi.
Hasip Sönmezalp, köklü bir Bursalı aileye mensuptu. Kadızede-i Rumi’ nin büyük dedeleri olduğunu söylüyordu. Kendisi ile eskiden bir çok röportajlar yapıldı icatları gazetelere haber oldu. Ancak son röportajı Evlad-ı Fatihan olarak biz yaptık.

Bu son söyleşimizde Hasip amca:

'''Hallaçlar sülalesinin son halkasıyız. Bursa kadısı Mehmet Elvan ( Elif Han ) Çelebi’ nin oğlu Koca Mahmud’dur. Koca Mahmud’ un Kadızade-i Rumi diye meşhur olmasının sebebi, babasının kadı olmasındandır.''' Diyordu.

Tarihi bilgilere göre Kadızade-i Rumi, 1337 de Bursa’ da doğdu. 1430 da Semerkant’ ta vefat etti. Semerkant rasathanesinde matematik ve astronomi dersleri okutan Kadızade; Uluğ bey ( hem hükümdar, hem de çağının en büyük astronomu ) , Ali Kuşçu ( Fatih devrinin ünlü bilim adamı “ Mir’a-tü’l-alem “ “ Evrenin Aynası “ kitabının yazarı) gibi bilginler yetiştirdi.
Hasip Sönmezalp, bu ilim adamının büyük dedeleri olduğunu ve ilim aşkının babadan oğula geçtiğini söylüyordu.

Hasip amcanın kulakları, yılların verdiği yorgunluk ve aşırı çalışma nedeniyle ağırlaşmıştı.
Kendisiyle yüksek sesle konuşarak anlaşabiliyorduk.
Bursa’ da Hakimiyet ve İstanbul Milliyet gazetelerinde ( 1959 – 1960 yıllarında ) çalışmaları ile ilgili yazılar çıkmış. 40 yıldır özenle sakladığı bu gazete küpürlerini, Amerika’ dan aldığı başarı belgesini ve altın çekiçleri, yaptığı aletlerin fotoğraflarını ve bazı aletleri önümüze koydu.
Kendi ifadesine göre Hasip amca, Bursa Yıldırım ilkokulundan sonra orta okula gitti, daha sonra da sanat okulunun gece kurslarına katıldı. Hayata, tornacı çırağı olarak atıldı. 1937 yılında Bursa Merinos Fabrikasına tornacı olarak girdi.

Hasip Sönmezalp gökyüzü merakını şöyle anlattı:

'''Çocukluğumdan beri yıldızlar alemine karşı içimde bir merak vardı. Gökyüzü beni çok ilgilendiriyordu.Geceleri gökyüzünde parıldayan, kimisi göz kırpar gibi oynaşan, kimisi de kayıp giden milyarlarca yıldız, Ay ve Güneş beni her zaman meşgul eden şeylerdi. Salih Murat Uzdilek’ in , Ankara radyosundaki uzay ile ilgili konuşmalarını zevkle ve heyecanla dinliyordum. Bir konuşmasında güneşten binlerce defa büyük yıldızların , ışıkların birbirine kayması ile bir bulut gibi göründüğünü söyledi. Bu ara içimde Zuhal’ i , halkalı gezegeni görmek hevesi uyandı. Fakat buna imkan yoktu. Bir teleskop yapmak fikri bu hevesten doğdu.'''

'''İstanbul Üniversitesi Astronomi kürsüsüne müracaat ettim. Konu ile ilgili bilgi istedim. Benim böyle bir şey yapamayacağımı bildirdiler. Her halde tahsilimi yetersiz gördüler. Ama kafama teleskop yapma fikrini koymuştum. Amerikan dergilerinde gördüğüm bir reklam üzerine, bir arkadaş vasıtasıyla 80 defa büyüten 45 mm bir objektif camı getirttim. 130 cm.lik bir boru içine yerleştirerek gök dürbünü yaptım. Fakat bu küçüktü, ben daha büyük bir teleskop yapmak istiyordum. Eski gemilerin lumboz camlarından faydalanmaya karar verdim. Bir lumboz camı buldum. Camı yontmada kullanılan ( karbüründüm denilen ) zımpara tozunu bulmak o zaman çok zordu ama buldum. Bu lumboz camını 6 ay ovarak, uğraşarak 17 cm. çapında, 225 cm. odak uzaklığı olan ayna yaptım. O zaman 1957 de saç karaborsaydı. Güçlükle bulabildim. Demir saçla yaptığım boruya, kendi imalatım olan aynayı plana uygun şekilde monte ederek teleskopu yaptım.'''

Hasip amca ‘Altın Çekiç ‘ ödülünü nasıl kazandığını şöyle anlatmıştı:

'''Mechanix İllustrated mecmuasının eski bir sayısı elime geçti. Mecmuayı karıştırırken, aynalı teleskop yapan sanatçılara altın çekiç verileceğini okudum. Bunun üzerine uzun çalışmalar sonunda hazırladığım planları mecmuaya gönderdim. Bir müddet sonra ‘uygundur’ cevabı geldi. Bundan sonra yoğun bir çalışma devresi başladı. Yaptığım çalışmaları ihtiva eden dosyayı, elde ettiğim neticeleri, ölçüleri ve teleskopun fotoğrafını birlikte dergiye gönderdim. Kısa bir süre sonra Amerikan mecmuasından bir tebrik mektubu aldım. Ardından da altın çekiçler geldi. Gümrükten bunları alıncaya kadar bir hayli uğraştım. Çekiçleri 1960 -1961 yıllarında teslim aldım. Yaptığım aynalı teleskopun boyu 2 metreden fazla, kutru ise 18 cm. ve cisimleri 60 defa büyütmekte idi. O zamanki Kandilli Rasathanesi’ nin teleskopundan sonra bu teleskop, Türkiye’ nin ikinci aynalın teleskopu oldu. Bu teleskopu mercek ilavesi ile 200 defa büyütecek hale getirmek mümkündü.'''

Mechanix İllustrated dergisi 1959 yılında Dünya’ nın muhtelif yerlerinde dört kişiye altın çekiç vermiş. Hasip amca ile birlikte bu ödülü kazananlardan biri uçak, diğeri otomobil ve bir diğeri de gelişmiş bir yelkenli yapmış.

İngiltere de bulunan ‘ Uluslararası Ay Cemiyeti ‘ ve Türk Astronomi Derneği ( Hasip amca da bu derneğe üye kabul edilmiş ), bu teleskoptan ne şekilde yararlanacağını söylemiş. Hasip amcanın aynalı teleskopu ile, ayın Plato kraterini, Laplaş burnunu ve ayın karanlık yüzünün incelenebileceği kendisine bildirilmiş.

Hasip amcanın çalışmaları teleskop yapmakla sınırlı kalmamış, çok özellikleri olan bir de saat yapmış. Bu icadını bize gösterirken özelliklerini de şöyle anlatmıştı:

Küre şeklindeki bu saatin 18 ayrı özelliği var. Dünya da eşi yok. İncelettiğim bilim adamları saati çok beğendiler. Bu küre, zamanı, günleri, gecelerin uzayıp kısalmasını, saat farkını, otomatik ve ışıklı olarak gösterebiliyor.

Hasip amca aynı zamanda iyi bir fotoğraf makinası tamircisiydi.

Bursa’ da fotoğraf makinalarının tamirini yapan ilk ustayım. Bursa’ nın bir çok tanınmış fotoğrafçı esnafının ( isim de vererek ) makinalarını ben tamir ettim. Diyordu.

Hasip amca Merinos’ dan emekli olunca teleskopla Bursa Kültür Parkında meraklılara gökyüzünü seyrettirmiş. Unutamadığı bir hatırasını şöyle anlattı:

'''Vatandaşın biri mehtaplı bir gecede teleskoptan Uludağ üzerinde yükselen Ay ile birlikte, çam ağaçlarını da gördü. Biraz sonra karşılaştığı arkadaşına ‘ Ay ‘ da çam ağaçları var ‘ der. Ve teleskopu tavsiye eder. Arkadaşı teleskopla Ay’ a baktı fakat Ay yükseldiğinden çamları göremedi. Bana dönerek ‘ Ay’ da çamları göremiyorum ‘ dedi. Arkadaşına da ‘ hani Ay’ da çamlar vardı ‘ diye sitem etti.'''

'''Ruslar uzaya ilk araçlarını ( Soyuz ) gönderdiklerinde ( 1957 ) , yaptığım teleskop ile meraklılarına izlettim.'''

Rahmetli ileri yaşına rağmen okumayı çok severdi. En son bir ay önce gördüğümde de Kitapçılar Çarşısından aldığı kitap elinde olduğu halde otobüs durağında vasıta beklemekteydi. ( Tekrar hatırlatalım yaşı 85 idi ) Geçen sene de 84 yaşında olmasına rağmen bir bilgisayarla dijital fotoğraf makinası satın alıp çeşitli çalışmalar yapıyordu.
Ayrıca merkezi Kanada’ da bulunan Uzay Araştırmaları Merkezi’ nin onu fahri üyeliğe kabul ettiğini, kendisine bilimsel dergiler gönderdiklerini de yakın arkadaşlarından duyduk. O ömrünün sonuna kadar hep bilim ve teknikle birlikte oldu.

Merhum Hasip amcanın kızı Ümran hanımla cenaze sonrası günlerde görüştük. Kendisinden şu ilave bilgileri aldık:

'''1960 lı yıllarda, Ege Üniversitesi Astronomi Kürsüsü’ nün çıkarmış olduğu Fen dergisi babamla röportaj yapmıştı. İki öğretim üyesi evimizde misafir kaldı ve babamın çalışmaları hakkında bilgi aldılar. Hatta birkaç defa babamı İzmir’ e götürdüler. Rasathanede teknik eleman olarak çalışmasını istediler. Ancak nasip olmadı. Ayrıca babamın Muğla rasathanesinin kurulmasında da katkıları oldu.'''

Hasip amcanın Kadızede-i Rumi soyundan geldiği iddiasında hakikat payı olsa gerektir. Çünkü yaptığımız küçücük bir araştırmada aileden başka maharetli ve bilgin insanların da yetiştiğini tespit ettik. İşte kardeşi ve dedesi ile ilgili öğrendiklerimiz:
Rahmetlinin kardeşi merhum İsmail Sönmez (alp) de, hat, vitray, ahşap ve taş ustası idi. Ulucami’ nin 1950’ li yıllardaki restorasyonu esnasında yeniden inşa edilen kuzey kapısı onun eseridir. Buradaki taş işçiliği onun bu sanattaki yerini göstermeye kafidir. Ayrıca Ulucami içinde hat örneği vardır. Bu konuda litaretüre geçmiştir.
Hasip amcanın dedesi Hasip Şeyh Ahmet ( 1833 – 1893 ) yazdığı “ Su Kasidesi “ nde Bursa’ nın kırk kadar su kaynağını saymış, her birinin özelliklerinden ve güzelliklerinden bahsetmiş, bazılarının yararlarını belirtmiştir.

Bursa Yerel Gündem 21, Tarihi ve Kültürel Miras – Arazi, Su Kaynakları ve Çevre grupları üyesi olan Hasip Sönmezalp’ e rahmet, geride bıraktığı yakınlarına sabırlar diliyoruz.

== '''Evet…. Tornacıların Hasip ustası , Bursa’ nın mucidi “ altın çekiçli “ adam artık yok. Geride bıraktığı kültür mirasına sahip çıkıp, onu koruyup yaşatmak bizlerin görevi.''' ==

Foucault Testi: Nedir, Neden ve Nasıl Yapılır? (Bölüm 2)

Himenali — Mon, 14 Jan 2008 18:43:19 GMT

Summary:

'''AYNANIZI PARABOL SEKLİNE GETİRMEK'''

Aynanızın odak oranı 9’dan küçük ise, teleskobunuzla daha iyi bir performans elde etmek için aynanızın yüzeyini küre biçiminden parabol şekline getirmeniz gerekecektir. Aynanızın parabol biçimini alması için, merkez kısmının biraz daha fazla çukur (aynanın çapına ve odak uzaklığına bağlı olarak belki de sadece milimetrenin küçük bir kesrikadar), kenarlarının da biraz daha dik eğimli olması gerekmektedir.

Bu aşamada aynanızı test ederken, üzerine mikrometre yerleştirilmiş bir bıçak-kenarı test aleti kullanmanız tavsiye edilir. Bu amaçla, bir önceki bölümde verilen Stellafane bağlantısında örneği görülen test cihazını yapabilir ya da bir marangoza yaptırtabilirsiniz. Bu cihazda en önemli nokta, bıçak-kenarı olarak kullanacağınız kısmın (alüminyum profil ya da belki gerçek bir bıçak kenarı!) ışık kaynağızın önündeki ince yarığa tam olarak paralel durmasıdır.

Parabol biçimli bir yüzeyin, yakındaki bir cisme bakıldığında önemli ölçüde küresel sapınç gösteren defolu bir şekli vardır. Yakındaki cisim, bıçak-kenarı testinde olduğu gibi odak uzaklığının iki katı uzaklığında (parabolun merkezinde işe), küresel sapıncın miktarı kolayca hesaplanabilir. Hesaplanan bu sapma miktarı teleskop yapımında “Ayna Düzeltmesi” olarak isimlendirilir. Aynanızda değeri bilinen belli miktardaki bu sapınç varsa, aynanızın yüzeyi mükemmel bir parabol şeklindedir, ve teleskobunuzla uzaktaki (tercihan gece gökyüzündeki!) cisimlere baktığınızda hiçbir küresel sapınç göstermez. Ayna yüzeyi “Ayna Düzeltmesi” miktarından ne kadar uzakta işe, gerçek küresel sapınç o kadar fazla olur ve teleskobunuzun performansını ters yönde etkiler.

Bir aynanin egrilik yaricapi uzakligindaki bir noktaya (odak uzunlugunun iki kati) konulan bir isik kaynagindan gelen isik demeti, kuresel bir aynanin her bir bolgesinde (yuzeyinin herhangi bir yerinde) ayni sekilde yansir ve odak noktasinda toplanir. Halbuki parabol bir aynada (yine egrilik yaricapindan gelen bir isik demeti icin), merkezden yansiyan isinlar aynaya daha yakin bir noktada odaklanirken, kenardan yansiyanlar cok az daha uzakta odaklanir. Ancak, ayna bir yildiza cevrildiginde, parabol aynada sonsuzdaki yildizdan gelen isik demetleri tam odak noktasinda odaklanirken, kuresel bir aynada, odak tek bir noktada olmayacaktir. Iste aynamizi parabol hale getirmek icin cabamiz bu nedenledir!

Parabol bir aynada, aynanizin merkezi sifir noktasi kabul edilmek
suretiyle, daire seklinde dis cephere dogru ilerleyerek aynanizin
degisik bolgelerindeki odak uzunlugunu saptamaya 'ayna duzeltmesini
bulmak' denilir. Bunu yapmak icin de Foucault cihazi kullanilarak
ayna yuzunde bicak kenarinin olusturdugu golgeler izlenir ve
mikrometre yardimiyla merkezden kac mm uzakta olustuklari
isaretlenir. Golgeleri izlerken yapilacak olan sey, bicak kenarini
ileri geri oynatirken aynanin yuzunun ne beyaz (aydinlik), ne siyah
(karanlik) olmasi, ikisinin arasinda Ingilizce'de 'grilesme' diye
niteledigimiz homojen bicimde aydinlanma olmasidir.

Aşağıdaki tabloda, 6 inç (152mm) f/8 ve 8 inç (203mm) f/6 aynalar için gereken Ayna Düzeltmesi miktarları verilmiştir.

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| Ayna Capı
| Odak Oranı
| Odak Uzaklığı
| Küresel Yarıcap
|-
| 152 mm
| f/8
| 1219 mm
| 2438 mm
|-
|}

Ayna Düzeltmesi Miktarı: 

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| Kenar Bölgesi icin
| Asgari
| İdeal
| Azami
|-
|
| 0.99 mm
| 1.9 mm
| 2.82 mm
|-
|}

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| %70 Bölgesi icin
| Asgari
| İdeal
| Azami
|-
|
| 0.58 mm
| 1.14 mm
| 1.7 mm
|-
|}

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| Ayna Capı
| Odak Oranı
| Odak Uzaklığı
| Küresel Yarıcap
|-
| 203 mm
| f/6
| 1219 mm
| 2438 mm
|-
|}

Ayna Düzeltmesi Miktarı: 

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| Kenar Bölgesi icin
| Asgari
| İdeal
| Azami
|-
|
| 2.97 mm
| 3.48 mm
| 3.99 mm
|-
|}

{| border="4" cellspacing="0" cellpadding="5" align="center"
| %70 Bölgesi icin
| Asgari
| İdeal
| Azami
|-
|
| 1.75 mm
| 2.06 mm
| 2.36 mm
|-
|}

'''BÖLGELERİN TEST EDİLMESİ'''

Parabol yüzeyli bir aynaya sahip olmak için yapılan test, aslında ayna yüzeyindeki üç değişik bölgedeki parabol yarıçapındaki farkılıkları, diğer bir deyişle küresel sapıncı ölçmekten başka birşey değildir. Bu üç bölgedeki küresel sapınç miktarlarının ölçümü, ayna yüzeyinin parabol şekline ne kadar yakın ya da uzak olduğunu gösterecektir. Ölçümü yapılacak bölge, aynanın geri kalan yüzeyinden bir Couder maskesi ile ayrılır.

Ölçümden kasit, golgelerin ayna yuzeyinde ilerlemesini (degismesini) gormeniz ve aynanin degisik bolgelerinde golgenin tam grilestigi konumu bulmanizdir.

Couder maskesini, aynanızın yüzeyinde üç değişik bölgeyi açıkta bırakip, diğer yerlerini örten ve beyaz renkli ince bir kartondan (örneğin bir mağazadan satın aldığınız gömleklerin içine konan türden bir karton) yapılabilecek basit bir perde olarak düşünebilirsiniz. Bu üç bölge: merkez, merkez ile kenar arasında kalan ve aynanın yüzey alanının %70’lik kısmına denk gelen bölge (ayna yarıçapının 0.707 katı), ve en kenar bölgedir. Aşağıda Texereau’nun kitabında anlatıldığı gibi örnek bir Couder maskesi görüyorsunuz. Dikkat ederseniz, merkez haricindeki iki bölge aynanın merkez noktasının her iki yanında birden test edileceği için, gölgelerin izleneceği bölge sayısı aslında beş olmaktadır.

Örnek Couder Maskesi resimleri [http://tech.groups.yahoo.com/group/ATM_Turk/files/Couder%20Maskeleri/ ATM Turk listesindeki su baglantida gorulebilir]

[http://www.geocities.com/telescope1999/foucaultMask.jpg Su resimde de] bir Couder maskesi gorulmektedir.

Parabol ölçümünün yukarıda anlatılan küresel yüzey ölçümünden tek farkı, bir mikrometre yardımıyla bıçak-kenarının konumunun büyük bir duyarlılıkta saptanmasıdır. Saptanan bu konum, aynanın küresel sapınç miktarlarını verir.

Bir mikrometre olmadan da, daha önce aynanın küreselliğini ölçerken kullandığınız test cihazı ile aynı ölçümleri yapabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken, bıçak-kenarını yerleştirdiğiniz parçanın altına (özellikle arkasından dışarı taşacak şekilde) düz beyaz bir dosya kağıdı koymaktır. Bıçak-kenarını ileri geri oynatip, gölgelerin eşit hale geldiğini gördüğünüzde, bu kağıdın üzerine (tercihen çok ince uçlu bir kalemle) bıçak-kenarını taşıyan parçanın konumunu işaretleyeceksiniz. Sonuçta, merkez, %70 bölgesi ve kenar için olmak üzere kağıda üç adet çizgi işaretleyeceksiniz. Bu çizgilerin yerleri birbirine çok yakın olacağı için (örneğin 2 cm’den az), onları ölçmek için hem bir büyülteç, hem de çok duyarlı bir cetvel kullanmalısınız. Bu yöntemle çok büyük duyarlılık sağlayabilmek için, bıçak-kenarının ışık kaynağınıza çok yakın ve ışığın geçtiği ince yarığa paralel durmasına çok özen göstermelisiniz.

Bıçak-kenarının konumunu bir mikrometre yardımıyla ölçecekseniz önce aynanın merkez bölgesi için ölçüm yapılır. Daha sonra mikrometre bu nokta için sıfırlanır (merkez bölgesi ölçümü başlangıç noktasıymış gibi kabul edilir). Daha sonra sırasıyla kenarların ve %70’lik bölgelerin ölçümü yapılır.

İster mikrometre kullanın, ister kullanmayın, parabol yüzey şekli için gölgeleri ölçme yöntemi aynı olacaktir.

Herşeyden önce, aynanızın sehpasında düz ve ışık kaynağınıza dik konumda olduğundan emin olmalısınız. Daha sonra, hazırladığınız Couder maskesini aynanın önüne dik şekilde yerleştirin. Test sırasında maskenin kayıp yere düşmemesi için aynanın kenarına iki yandan küçük bir selloteyp ile tutturabilirsiniz. Daha sonra test cihazınızın arkasına geçip bıçak-kenarını merkez bölgenin birden eşit derecede gölgelendiği konuma kadar ileri geri oynatın. Bu konumu işaretledikten sonra, diğer iki bölge için de gölgelerin eşitlendiği zamanki konum ölçümlerini yapın.

Her bir bölge ölçümünü yaptıktan sonra ve diğer bölgeyi test etmeden önce, Couder maskesini çıkartıp, bıçak-kenarının o andaki konumunda ayna yüzeyindeki gölgelerin genel olarak nasıl göründüğünü de mutlaka izleyin. Özellikle, bıçak-kenarı %70 bölge konumundayken ayna yüzeyinde göreceğiniz gölgeler, aydınlık ve karanlık yerler aynanın bir parabola ne kadar yaklaştığının kanıtıdır. Aynanızı ilk kez test ettiğinizde, bu gölge ve şekiller çok hafif ve belli belirsiz görünecektir. Aynanızı cilalayip, gereken düzeltmeleri yaptıktan sonra ise bu gölge ve şekillerin kontraşti artıp daha belirgin bir hal alacaklardır. Test ederken, görünecek ilk gölgenin aynanın sol kenarında olmasına, ve hemen onu izleyen gölgenin de sağ kenarın içine (aynanın ortasına) doğru olmasına dikkat edin. Bıçak-kenarı aynaya doğru itildikçe, her iki gölge de sağa doğru kayacaktir. Bölge testi yaparken hatırınızda tutmanız gereken nokta, ilerleyen bu gölgenin aynanın her iki tarafındaki %70’lik bölgesinde aynı anda görünmesi olmalıdır. Gölgeleri eşitlemek yerine, onların her iki yanda ve Couder maskesinin açık yerlerinde aynı anda göründüğünü bulduğunuz konumda, bıçak-kenarı doğru yerde demektir.

Bölge ölçümlerinin yapılması çok duyarlı bir çalışma gerektirmektedir. Bu ise yeni başlayanlar, örneğin iki kez üstüste bölge testi yaptıktan sonra, bazen iki ölçüm arasında 10mm’ye kadar varabilen farklılıklar olduğunu görüp şaşırırlar. Bunun nedeni test cihazlarındaki bir hata değil, gölgelerin eşitlendiği ani bulmaktaki pratik eksikliğidir. Ne kadar çok test yaparsanız, herşeyde olduğu gibi, deneyiminiz artacaktir. Aynanızı üstüste dört beş kez test edip ölçüm sonuçlarının ortalamasını aldığınızda, hata payınız 2.5mm’ye kadar düşebilir! Özellikle merkez bölgesinin ölçümünde, yansıyan ışık hüzmesi dar olduğundan, gölgenin yüzeydeki ilerlemesini görmek çok zordur. Bıçak-kenarını azıcık dahi oynattığınız da birdenbire eşit gölgelenebilir. Sol ya da sağ tarafta herhangi bir gölge oynaması gördüğünüz zaman, doğru konumda olmadığınızı hatırlamanız merkez bölgesi ölçümünde size yardımcı olacaktir.

'''UZUN DARBELERLE PARABOL ŞEKLİNİ VERMEK'''

Yüzeyi bir küre ya da küreye yakın olan bir aynayı parabol haline getirmek için gereken çalışma uzun ve sağa-sola doğru zigzag yapan darbelerle cilalama yapmaktır. Uygun koşullar altında, çapı 6 inç (152 mm) ve odak oranı f/8 olan bir aynanın parabol haline getirilmesi için yalnızca 5 dakika yeterlidir. Ancak daha kesin bir sonuç almanız için, daha kısa darbeler ve daha az dışarı taşırmalar (''side overhang'') yaparak, bu süreyi 20 dakikaya çıkartmanız tavsiye edilir.

Uzun darbelerle parabolleştirme yaparken, dikkat edilecek nokta aletin kaplı olduğu optik recinenin (cilalama lapı) orta sertlikte olmasıdır. Gerçekte işe, zaten belli bir süre cilalama yapmakta olduğunuz düşünülürse, bu aşamada optik recine çok kullanılmaktan dolayı incelmiş ve bir kaya gibi sertleşmiş olacaktir. Uzun darbeler sonucunda eğer cilalama lapı deforme olmaz ise aynanıza parabol şeklini veremezsiniz. Tam tersine sadece ortasında bir çukur açmakla kalırsınız. Bu durumda en iyi çözüm yeniden bir cilalama lapı yapmaktır. Isıtılmış optik recinenin içine yarım tatlı kaşığı terebentin katip, en azından 3 dakika kadar yavaşça karıştırırsanız, uygun kıvamda bir cilalama lapı elde edebilirsiniz. Alternatif olarak, cilalama lapınızı sıcak baskı uygulayip, sıcaklığını tam kaybetmemişken çalışmayı deneyebilirsiniz. Bu yöntem biraz deneme yanılmaya açıktır, ama iyi sonuç da verebilir.

Çilalama lapının ayna yüzeyine tam temas etmesi için sıcak baskı uygulanır. Bunun için önce lapı 5 dakika kadar 44 derece sıcaklığındaki suda bekletin. Sudan çıkardıktan sonra, lapı aynanın üzerine koyup, en üste 5 kilogramlık bir ağırlık koyarak 5 dakika daha bekletin. En sonunda da aynayı ağırlık olmadan lapın üzerinde 15 dakika bırakın. Sonuçta, ayna ve lap yüzeyleri birbirlerine iyi temas edeceklerdir. Çalışmaya başlamadan önce lapın soğumuş olmasına özen gösterin. 1’e 5 ölçüde oldukça koyu kıvamda demir oksit (''rouge'') karışımı kullanmalısınız. Cilalama sırasında iki tam dönüş yaptıracaksınız (dikkat edin tezgah etrafında dönmek değil!). Buna emin olmak için aynanın arkasında kenarına bir işaret koyabilirsiniz (örneğin küçük bir bant yapıştırarak). Aynanın arkasına tam ortasına başka bir bant koyup, sağ elinizin başparmağını burada tutarak, cilalama sırasında aynayı lapın kenarından taşacak şekilde uzun darbeler yapacaksınız.

Cilalama sonucunu görmek için yeniden Foucault testi yapmalısınız. Aynayı test sehpasına koyup, soğuması için 15 dakika bekleyin. Aynadaki sıcaklığın test sonucunu nasıl etkilediğini görmek istiyorsanız, deneme amaçlı olmak kaydıyla henüz sıcakken de çabuk bir bölge testi yapabilirsiniz. Hatırlanması gereken nokta, her türlü cilalama çalışmasından sonra aynanın az çok ışınacağıdir. Test sehpaşına koyduktan sonra aynanın oda sıcaklığı düzeyine düşmesi beklenmelidir. Ayna sıcakken yapılan bir bölge testi güvenilir sonuçlar vermez. Hatta gölgelerin görünüşleri dahi, ayna sıcak ve soğukken farklı olabilir.

Bölge ölçümleri ve gölgelerin görünümleri parabolleştirme çalışmanızın nasıl bir yön alacağını saptayacaktir. Yapmayı hedeflediğiniz, aynanın normal şekilde aşınıp cilalanarak parabol şeklini almasıdır. Çalışmanın ilk aşamasını oluşturan uzun darbelerle cilalama sonucunda (aynanın iki kez tam dönüşü ile), aynanızı parabolleştirmede yolun tam yarısına gelmişsiniz demektir. Diğer bir deyişle, örnek 152mm’lik bir ayna için, mikrometre takılmış Foucault test cihazınız ile, ayna merkezini, %70 bölgesini ve kenarı sırasıyla 0 mm, 0.05 mm ve 0.09 mm olarak ölçmelisiniz. Sonuçlarınız farlı olursa, sakın umutsuzluğa kapılmayın. Çünkü bu ölçümlere daha ilk denemenizde ulaşmanın olasılığı neredeyse sıfırdır! Her zaman mutlaka birşeyler yanlış gidecektir.

Ölçüm sonuçlarınız normal aşındırmaya yakınsa, parabolleştirmeye devam edebilirsiniz. Oldukça farklı sonuçlar elde ettiyseniz, başa dönerek aynayı küre haline getirmeli ve ise yeniden başlamalısınız. Özellikle ilk aynanız üzerinde çalışıyorsanız, bu işlemleri birkaç kez tekrarlama olasılığınız hayli yüksektir! Ama sizin de göreceğiniz gibi her seferinde biraz daha deneyim kazandığınız için ortalama rakamlara daha yakın sonuçlar elde edeceksiniz. Unutmayın: gülü seven dikenine katlanır!

'''PARABOL BİR AYNA İÇİN DEĞİŞİK PROFİL ÖRNEKLERİ'''

Bölge ölçümlerini kullanarak ayna yüzeyinin şeklini gösteren bir profil hazırlayabilirsiniz. Bu çeşit profil çizimleri herhangi bir başlangıç noktası kabul edilerek hazırlanır. Çizim için merkez ya da kenarı sıfır noktası olarak kabul ederseniz, aynanın fiziksel yüzey şeklini gösteren normal bir eğimli şekil elde edersiniz. Çizimin sıfır noktası olarak tepe noktalarını (%70 bölgesi) alırsanız, test yaparken ve cilalarken alışkın olduğunuz simit şeklini görürsünüz. Bölge ölçümleri düz bir çizgi kıstas alınarak, ona göre işaretlenir. Ölçümlerin profile uyarlanması için biraz cambazlık yapmanız gerekecektir. Profilin sıfır noktası tepe noktaşıdır. Tam ortasındaki derinlik ölçümü %70 bölgesi için yapılan ölçümün sonucudur. Ayna kenarındaki derinlik ölçüsü işe, kenar bölgesi ölçümünden %70 bölgesi ölçümünün çıkartılmasıyla hesaplanır.

Parabol bir aynanın mükemmel bir simit şeklindeki gölgesinin ölçümleri, merkez ve kenardaki derinliğin eşit olduğunu gösterir. 6 inç (152 mm) çap ve f/8 odak oranlı örnek bir ayna için bu ölçümler sonucunda, merkezdeki derinlik 1.143 mm, kenardaki ise 0.762 mm olarak bulunacaktir.

Şimdi aynı aynayı ele alarak (6 inç, f/8) başka bir örnek yapalım. Diyelim ki, mikrometre kullanarak bıçak-kenarı testi sonucunda merkez için 0 mm, %70 bölgesi için 0.508 mm, ve kenar bölgesi için 0.889 mm ölçüm yaptınız. Buna göre, merkezdeki derinlik ideal derinlik olan 1.143 mm’nın yarısı, kenardaki derinlik ise ideal olan 0.762 mm’nın yine yarısıdır. Profilin tepe noktasını sıfır kabul edersek, yaklaşık simit şeklini çizebilirsiniz. Bu örnekte, cilalama ve ‘ayna düzeltilmesi’ işleminin tam yarı yolunda olduuğnuzu görüyorsunuz. Çilalamaya biraz daha devam ederseniz, aynanıza tam bir parabol şeklini verebileceksiniz.

Aşağıda verilen profil örneklerinde (halen hazırlanıyor), aynanın hangi bölgelerinde daha fazla cilalama, yapılıp, camın ne kadar aşındırılması gerektiği açıkça görülmektedir. Yaptığınız ölçümler aynanın yüzey şeklini ve derinliklerini yaklasik olarak gösterirken, %70 bölgesindeyken yapacağınız gölge ölçümü profile birebir uygun bir görüntü sergileyecektir.

Yuzeyi tam bir parabol halini almis olan bir aynada, bicak kenarinin golgesini %70 dedigimiz noktaya getirirseniz ve Couder maskesi kullanmadan aynaya bakarsaniz, ayna yuzeyi sanki bir alyuvar gibi gorunecektir:[[Resim:foucault.jpg|thumbnail|right| Yuzeyi tam bir parabol haline gelmis bir aynadaki Foucault golgeleri]]

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi:_Nedir%2C_Neden_ve_Nas%C4%B1l_Yap%C4%B1l%C4%B1r%3F_%28%2A%2A%2A%29 Bölüm 1]

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi:_Nedir%2C_Neden_ve_Nas%C4%B1l_Yap%C4%B1l%C4%B1r%3F_%28B%C3%B6l%C3%BCm_3%29 Bölüm 3]

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi geri]

Foucault Testi: Nedir, Neden ve Nasıl Yapılır? (Bölüm 3)

Himenali — Mon, 14 Jan 2008 18:24:22 GMT

Summary:

'''AYNANIZI DERECELENDİRİN!'''

Aynanızın bölge ölçümleri dişe dokunur derecede iyi sonuçlar veriyorsa ve %70 bölgesinin gölgesi oldukça yumuşak ve düzgün görünüyor ve “köpek dişi izi” (''dog biscuit'') benzeri lekeler görünmüyorsa, aynanızın cilalanması tamamlanmış demektir. Bu aşamada, aynanızı derecelendirmeyi düşünebilirsiniz. Genelde hedeflenen ayna derecesi ışık dalga boyunun 1/8’i olup, 1/4 te kabul edilebilir bir düzeydir. Derecelendirmeyle ne demek istediğimizi açıklayalım.

Aynanızı aşındırma ve cilalamanızın sonunda hedefiniz mükemmel parabolik bir yüzeye sahip olmasını sağlamaktır. Teorik olarak, aynanızın yüzeyi o kadar duyarlı ve düzgün olmalıdır ki, ideal yüzey şeklinden milimetrenin onbinde birinden daha az sapma göstermelidir. Bu da görünür ışığın dalga boyunun belli bir oranına karşılık gelmektedir. Bu nedenle, 1/4 dalga boyu duyarlılığı gibi terimler, optik bir yüzeyin duyarlılığını anlatmak için kullanılır. Bu tür oranlar, elinizdeki aynanın teoride mümkün mükemmel yüzeyli bir aynadan yaptığı sapma miktarını tanımlar.

Yüzeyinde ışık dalga boyunun 1/4'u kadar küçük bir çukur olan bir aynayı ele alalım. Aynaya doğru gelen bir ışık demeti, bu çukura girerken ve çıkarken 2 kez 1/4 dalga boyu kadar fazla yansıyacaktir. Aynadaki bu çukurdan yansıyan ışık demeti odak noktasında toplandığında, aynanın düzgün yüzeyinden yansıyan diğer ışık demetlerinden dalga boyunun 1/2'si oranında faz kaymasına uğrayacaktır. Bu faz farkılıkları yıkıcı girişim yoluyla odakta oluşan görüntüde siyah bölgelerin belirmesine yol açacaktir. Aynı durum dalga boyunun 1/4'u büyüklüğündeki bir tepe için de söz konusudur.

Yukarıda anlatılanları pratiğe dökersek, şu şekilde bir örnek verebiliriz. Daha önce 152 mm ve 203 mm çaplarındaki aynalar için verilmiş örnek Ayna Düzeltmesi miktarlarından yola çıkacağız. Elimizde 152 mm çaplı ve f/8 odak oranlı bir ayna olduğunu düşünelim. Ayna Düzeltmesi verilerine bakarsak, kenar bölgesi için 1/4 dalga boyu toleransının 0.91mm olduğunu görürüz. Bu tolerans, İdeal – Asgari ya da Azami – İdeal düzeltmeler arasındaki farkı ifade etmektedir:
1.9mm – 0.99 mm = 2.82 mm – 1.9 mm = 0.91 mm

Buna göre, kenar bölgesinde bir dalga boyunu 0.91mm x 4 = 3.64 mm olarak hesaplayabiliriz.

Aynı çalışmayı, %70 bölgesi için yaparsak, 1/4 dalga boyu toleransını 0.56 mm, bir dalga boyunu da 2.24 mm olarak hesaplarız.

Aynanızı derecelendirmek için ilk önce yapmanız gereken, Foucault testi sırasında bulduğunuz ölçüm sonuçları ile ideal Ayna Düzeltmesi miktarı arasındaki farkı bulmaktır. Diyelim ölçümleriniz kenar bölgesi için 1.52 mm, %70 bölgesi için 1 mm şeklinde ortaya çıktı. Bunların ideal ölçümlerden farkı, kenar bölgesi için 0.38 mm, %70 bölgesi için de 0.14 mm olacaktır.

Geriye kalan hesaplama, bu farkları kenar ve %70 bölgesi için daha önce hesapladığımız dalga boyu uzunluğuna bölmektir:

0.38mm / 3.64mm = 0.1044 = 1 / 10 dalga boyu

0.14mm / 2.24mm = 0.0625 = 1/ 16 dalga boyu

En son olarak, kenar ve %70 bölgeleri için hesapladığımız tolerans miktarlarının aritmetik ortalamasını bulacağız.

(1 / 10 + 1/ 16 ) / 2 = yaklaşık 1 / 13 dalga boyu

Bu da aynamızın dalga boyu toleransına göre derecesini vermektedir. Örneğimizdeki ayna çok mükemmel bir yüzey sergileyecektir.

Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için önerilen internet siteleri:

[http://www.cdcc.sc.usp.br/cda/telescopios/hp-mbartels/mirror/ratemirrors.html Mel Bartels'in Ayna Derecelendirme Sayfası]

[http://www.telescope-optics.net/ Amatör Teleskoplardaki Optik Sapınçlar ve Ölçümleri]

[http://www.oldham-optical.co.uk/Optical.htm Optik Standartları]

[http://grus.berkeley.edu/~jrg/Aberrations/node1.html Mükemmel ve Sapınç Olan Optik Yüzeyler]

[http://www.astrosurf.com/luxorion/reports-optics.htm Optik Yüzeylerin Kalitesi]

'''AYNA DÜZELTMESİNİN GENEL FORMULU'''

--- halen hazırlanıyor ---

'''GÖLGELERİN FOTOGRAFLARININ ÇEKİLMESİ'''

--- halen hazırlanıyor ---

'''BİRAZ DA TARİHÇE'''

Bu sitedeki [http://www.atmturk.org/index.php/Ronchi_Testi:_Nerede_oldu%C4%9Fumuzun_kabaca_anla%C5%9F%C4%B1lmas%C4%B1 Ronchi Testi] ile ilgili bolumde ayrintili sekilde aciklandigi uzere, Ronchi bantlarinin ayna yuzeyindeki goruntulerine (sekil ve dogrultularina) bakarak, aynanizin yuzeyinin durumunu gorup, herhangi bir bozukluk varsa nasil duzelteceginize karar verebilirsiniz. Anlasilacagi uzere
bu tanimlamayla Ronchi testi bir nitel (kalitatif) bir test yontemidir.
Ozellikle kuresel yuzeyli aynalar icin son derece dogru sonuc
vermektedir.

Ronchi'ye ek olarak dunyada bircok amator ayna yapimcisinin (ATM) kullandigi diger bir yontem de Foucault, diger adiyla bicak kenari testidir. Bu test ile olculmeye calisilan, aynanizin capina ve odak oranina bagli olarak yuzeyinin gercek bir parabol sekline uygun olup olmadigini saptamak, uygun degilse gereken yuzey sekline nasil getirilecegini hesaplamaktir. Bu haliyle Foucault testi nicel (kantitatif) bir yontem olmaktadir.

Foucault testini bu yonteme adini veren 19cu yuzyilda yasamis olan
Fransiz fizikci [http://en.wikipedia.org/wiki/L%C3%A9on_Foucault Leon Foucault] bulup gelistirmistir.

Bizim gibi ATM'lerin kullandigi 3 degisik tur bicak kenari test
cihazi vardir:

'''1) Ozgun cihaz (yarik ya da igne delikli = slit / pinhole):''' 
Bu cihaz ilk yapildiginda isik kaynagi olarak bildigimiz eski
buyuk boy ampuller kullanildigindan, hem ampulun buyuklugunden dolayi
hareket etmesinin zorlugundan, hem de testi yapacak olan ATM'in
kafasini ve gozunu ampule yaklastirmasi ampulun yaydigi sicakliktan
dolayi rahat bir test ortami saglayamadigindan dolayi, isik kaynagi
sabit, bicak kenari ise hareketlidir. Jean Texereau'nun [http://www.willbell.com/tm/tm3.htm "''How to Make a Telescope''"] ve Sam Brown'in [http://www.amazon.com/About-Telescopes-Popular-optics-library/dp/0933346204 "''All About Telescopes''"] isimli kitaplarinda tarif edilen cihaz bu turdendir. Bu cihazda
isigin onunde (aynaya dogru) ya bir igne deligi ya da yarik vardir.
Uzun zaman hangisinin daha dogru bir sonuc verdigi tartisilmis, ama
igne deliginden gecen isiga bakildiginda, testi yapan kisinin
gozunun icindeki parcaciklarin ayna yuzeyine yansidigi ve yuzeyde
olabilen bozukluklarla karistirildigi gorulmustur. Isigin yarik
arasindan gecmesi ise bu sorunu ortadan kaldirmakta, ana yuzeyinde
yansiyan goruntunun bulunmasini kolaylastirmakta ve yuzeyde daha
homojen bir aydinlanmanin olmasini saglamaktadir. O nedenle bu tur
cihazlarin buyuk bir cogunlugu yarik tipindedir. Ancak, yarigin ve
bicak kenarinin birbirine paralel olmasi cok onemlidir, aksi halde
golgelerin olcumunde oldukca buyuk yanlis hesaplamalara, dolayisiyla
ayna yuzeyinin tam parabollesmemesine yol acabilmektedir. Allyn
Thompson'in [http://books.google.com/books?id=1F7dw2Sv0HAC&printsec=frontcover&dq=Making+Your+Own+Telescope&sig=XX3UiRZDLnEU8L8vnEtVF1X0QOo#PPP1,M1 "''Making Your Own Telescope''"] isimli kitabinda bahsedilen cihaz da benzerdir, ancak iki degisiklik vardir: a) isik igne deligi gibi kucuk bir delikten gecmektedir; b) isik bir prizmadan gectikten sonra aynaya yansimaktadir, bunun amaci da isik demetinin bicak kenarina mumkun oldugunca yakin olmasidir. Boylece, isik
kaynagini bicak kenarina yaklastirmadan aynaya yansitmak, yansiyip
geri donen isik demetinin de yine bicak kenarina cok yakin
olusmasini saglamak, dolayisiyla da hesaplama hatalarini asgariye
indirgemek mumkun olmaktadir.

'''2) Isik kaynagi ve bicak kenarinin beraber hareket ettigi yarikli cihaz:''' 
Buyuk ampuller yerine kucuk ampuller ve LED'lerin ortaya
cikmasiyla, isik kaynaginin bicak kenarina ve dolayisiyla testi
yapana yakin durmasinda bir sakinca kalmamistir. Bu cihazda yine
isik kaynaginin onunce cok ince bir yarik bulunmaktadir. Ama isik
kaynagi ve bicak kenari beraber hareket etmektedirler. Richard
Berry'nin [http://www.willbell.com/tm/tm2.htm "''Build Your Own Telescope''"] isimli kitabinda tarifini yaptigi cihaz bu turdendir.

'''3) Isik kaynagi ve bicak kenarinin beraber hareket ettigi yariksiz (slit-less) cihaz:''' 
Zaman icinde degisik ATM ve optik uzmanlarinin gelistirdigi ve bicak kenarinin ayni zamanda yarik gorevini de gordugu ve isigin (genelde bir LED) yarisini orttugu sistemdir. Benzerlerini internet uzerinde, ornegin [http://stellafane.org/atm/atm_foucault_tester/atm_tester_plans_1.htm Stellafane sayfasinda] ya da [http://bi-staff.beckman.uiuc.edu/~melockwo/mirror_making/foc_testers/foc_testers.html Mike Lockwood] gibi ATM'lerin sitelerinde gorebilirsiniz.

Yariksiz test cihazindan su kaynaklarda ilk kez bahsedilmistir (nispeten yeni bir yontemdir):

* Ralph Dakin, An Improved Foucault Testing Device, Sky and Telescope, Ocak 1967 
* Robert Cox, Further Improvements on a Slitless Foucault Tester, Sky and Telescope, Nisan 1967 
* Dick Suiter, On Slitless Testers, Telescope Making dergisi, sayi 22 (Ilkbahar 1984) 
* Allan Mackintosh, [http://www.willbell.com/tm/tm1.htm Advanced Telescope Making Techniques] - Cilt 1, Willmann-Bell, 1986 

--- devam edecek ---

'''(***) YARARLANILAN KAYNAKLAR'''
* All About Telescopes; Brown, Sam; Edmund Scientific; 1967, New Jersey, USA; ISBN 0-0013223113-6

* How to Make a Telescope; Texereau, Jean; Willmann-Bell; 1984, Virginia, USA; ISBN 0-0943396-04-2

* http://mysite.verizon.net/res6jv9o/astronomy-trains/id20.html

* http://in.geocities.com/rc_virwani/Testing_mirror.htm

* http://home.thezone.net/~dbourgeo/feb/foucault.html

* http://www.umich.edu/~lowbrows/reflections/2003/tryan.8.html

* http://www.fvas.net/victor/testing.htm

* http://foucault.sourceforge.net/instructions.html

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi:_Nedir%2C_Neden_ve_Nas%C4%B1l_Yap%C4%B1l%C4%B1r%3F_%28%2A%2A%2A%29 Bölüm 1]

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi:_Nedir%2C_Neden_ve_Nas%C4%B1l_Yap%C4%B1l%C4%B1r%3F_%28B%C3%B6l%C3%BCm_2%29 Bölüm 2]

[http://www.atmturk.org/index.php/Foucault_Testi geri]

Cam Mozaik Karelerinin Alete Epoksi ile Yapıştırılması

Himenali — Mon, 14 Jan 2008 17:31:34 GMT

Summary:

[[Resim:Asin_alet_yap.jpg|thumbnail|181px|right|Cam mozaiklerin epoksi ile yapıştırılması]]

Altıgen cam mozaiklerin parlak yüzleri, ıslatıldığında kolaylıkla ayrılan bir yapıştırıcı ile, kare şeklinde bir kraft kağıdına yapıştırılmış olarak satılmaktadır. Bu kareden uygun büyüklükte bir dairesel kısmı ayrıdıktan sonra alçı diskin yüzüne yapıştırmaya başlayabiliriz. Mozaiklerden diskin kenarlarına gelenlerden bir kısmı, kenarlardan taşacaktır. Yapıştırma öncesinde (ya da sonrasında) bunların kesilerek düzeltilmesi gerekir.

Yapıştırma için kullanılacak yapıştırıcı, iki ayrı tüpteki malzemenin karıştırılmasıyla reaksiyona giren epoksidir. Epoksi ile çalışırken, iyi havalandırılmış bir yer tercih edilmeli çıkan gazları kesinlikle solumamalı, elimize bulaşmamasına çok dikkat etmeliyiz.

İki ayrı tüpteki malzemeyi bir karıştırıcı çubuk ile seri şekilde iyice karıştırdıktan sonra, tüm yüzeye eşit kalınlıkta yaymaya gayret ederek alçı diske sürdükten sonra cam mozaik grubunu bir seferde dikkatlice yapıştırıyoruz. Kuruması için iki, üç saat bekledikten sonra ön yüzeydeki kraft kağıdını ıslatarak çıkartabiliriz.

Epoksinin tam kuruması için bir gün daha beklersek, aracımız kullanım için tamamen hazır olacaktır. Dikkat edilmesi gereken bir önemli nokta, mozaiklerin alçı disk merkezine göre simetrik olarak yapıştırılmaması gerektiğidir.

Eğer mozaikler merkeze göre simetrik yapıştırılırsa, bölgelenme (''zoning'') denilen düzeltilmesi güç bir kusura yol açmaktadır.

Cam Mozaiklerin Epoksi Kullanılmadan Yapıştırılması

Himenali — Mon, 14 Jan 2008 16:29:15 GMT

Summary:

''''''Aşındırma Aleti Yapımında Yeni Bir Yaklaşım''''''

fotoğrafta klasik yöntemle alçı tool üzerine 2 li karışım
epoksi yapıştırıcı) kullanılarak hazırlanmış bir aşındırma aleti görüyoruz.
Fotoğrafları daha büyük görmek için üzerine tıklayın.
[[Resim:yeni.jpg|thumbnail|200px|right|Epoksi kullanılarak yapıştırılmış yeni aşındırma aleti]]

ayna aşındırma işlemlerine devam edildikçe bir sonraki
resimdeki hali alacak.seramik parçalarda aşınmalar ve kopmalar başlamış.
bu kopma ve aşınmalar ilerdeki safhalarda oluşturmaya çalıstığımız hassas
yüzeyde telafisi zor çizikler, oyuklar açarak bizi yarı yolda bırakacaktır.
yapmayı düşüneceğimiz yeni aşındırma aletinin ayna yuzeyine
uyum sağlaması da zor olacaktır. kaybedeceğimiz zaman emek para da cabası.
[[Resim:kopmus.jpg|thumbnail|200px|right|Seramikler aşınmaya ve kopmaya başlamış]]

peki seramik parcaları yatay değilde dikey kullansak nasıl olur ?
fotoğrafta 5-7 m kalınlığında mum tabakanın içine dikey olarak
gömülmüş seramik parçaları görüyoruz. bir sonraki aşamada etrafı
kalıplanarak alçı dökülecek.

[[Resim:mumseramik.jpg|thumbnail|200px|right|Seramik parcalar mum içine dikey olarak gömülmüş]]

alçı donduktan sonra kalıp görevi gören şerit şeklinde kesilmiş
rontgen filmeleri çıkarılmış altta mum tabakası üstte alçı
daire görünüyor. Alçının yeteri kadar sertleşmesini bekleyip
sıcak su uygulaması ile mumu eriterek tooldan uzaklaştırıyoruz.
pasaklı görünüyor :)
daha sonraki tool yapımında cocukların kullandığı oyun hamuru veya
bildiğimiz buğday unu hamuru daha kullanışlı oldu.
bu 10 cm çapında tool ile aşınma , tükenme korkusu olmaksızın
16 cm aynanın silisyum karbur ve aluminyum oksit aşamalarını
kolayca geçtim. çapı aynadan ufak olduğu için aynadan daha
fazla aşındığını takdir edersiniz. Aşındırma sonunda aletin görünümü.
[[Resim:alciseramik.jpg|thumbnail|200px|right|Mum tabaka sıcak su ile uzaklaştırlmış]]

son olarak 15 cm lik aynı yöntemle yapılmıs seramikleri
daha simetrik dizilmiş bir tool fotoğrafı ile yazıma son veriyorum.
[[Resim:simetrikson.jpg|thumbnail|200px|right|Mum tabaka sıcak su ile uzaklaştırlmış]]

Özet olarak bu yöntemle:

Karışım oranlarında duyarlı ayarlama gerektiren, hazırlanması sırasında kotu kokulu (belki de toksik, zararlı) gazlar çıkaran, kuruması için uzun zaman beklememizi gerektiren ve bir harcama kalemi oluşturan 2'li epoksi yapıştırıcıdan kurtuluyoruz.

Aşındırıcıların ayna yuzeyin de kolayca çalışabileceği , bol kanallı , kırılması veya hasar görmesi durumunda ayna yuzeyine uyan bir yenisini kolayca yapabileceğimiz yeni bir asindirma aleti kısa sürede elimizde oluyor. İkiz cam aletlerde de sık görülen yapışma sorunu bu yontemde görülmez.

yontemi deneyip uygulamada kaşılaşabileceğiniz sorunları
atm_turk@yahoogroups.com adresine yazarsanız memnun olurum.

Foucault’u Anlamak: Yeni başlayanlar için bir okuma kitabı (**)

Curiosis — Mon, 14 Jan 2008 07:29:25 GMT

Summary:

Foucault’u Anlamak: Yeni başlayanlar için bir okuma kitabı
İkinci baskı
David Anthony Harbour
Great Plains Instruments

Giriş
Gökyüzünün mucizevi harikalarının farkına, elleriyle yaptığı bir ayna ile ilk kez bakan kişiyi, nadir lezzetlerle dolu zevkli bir deneyim bekler. Kendi aynalarını yapan çoğu kişi, bu deneyimi sırasında bir başka şey daha bulur: kendi zihinsel yetilerinin disiplin ve konsantrasyonunu gerektiren bir “meydan okuma” ile karşılaşarak kazanmış olmanın ödülü. Kesinlikle söyleyebiliriz ki, aynanın yansıtıcı yüzeyine kesin olarak tanımlanmış bir şeklin verildiği, ayna yapımının bu en son evresi, meydan okuma ile en çok karşılaşılan zamandır. Ayna yapımının son aşaması biçimlendirme olarak bilinir ve belirli bir işlev görebilmesi için aynanın yüzeyine özel bir biçim kazandırılması demektir. Biçimlendirme süreci, aslında eğrinin belili bölgelerindeki çok çok az miktardaki camı ortadan kaldırarak, eğriyi istenilen şekle getirme sürecidir. Biçimlendirme sürecine yardımcı olmak için işin her aşamasında bize yol gösterebilecek kadar duyarlı bir teste gereksinim duyarız. Bu tez ile, bir amatör için Foucault testinin diğer testlerle kıyaslandığında çok fazla avantajı ve çok az dezavantajı olduğunu göstereceğim. Kullanılan yöntem aşırı derecede çok yönlü olması yanında gerekenden çok daha fazla hassastır. Foucault testi klasik bir Cassegrain teleskobun birinci aynasının üretiminde kullanılabilecek kadar yeterlidir. Teoriyi açıklayıcı bu makaleyi, daha önce bu konularla hiçbir tanışıklığı olmayan bir okuyucunun, buradaki kavramların temel esaslarını olabildiğince sezgisel biçimde anlayabilmesini olanaklı hale getirmek üzere yazıyorum. Bu sebeple, konu hakkında bilgili deneyimli olanlara, bu makale hakkında yorumda bulunmadan önce bir not iletmem uygun olacaktır. Çoğu gösterim, tanımlama ve açıklamalar sizlere eksik ya da belirsiz veya konunun gerektirdiği derinlikten uzak gelebilir. Sizden aklınızda tutmanızı istediğim şey, yeni başlayanların kafasını gerekli olmayan bilgilerle karıştırmaktan çok onları eğitmeyi amaçlamaktayım. Amacım, öncelikle temel prensiplerin öğretilmesidir.

Genel Olarak Testler, Kısaca
Bir aynanın gelişmekte olan yüzey biçimi geniş bir çeşitlilik gösteren yöntemlerle yapılabilir.Tüm bu yöntem çeşitleri, başlıca iki ana türe ayrılabilir: eğrilik merkezinde yapılan testler ve odakta yapılan testler. Odak eşleniğinde yapılan testleri de eğrilik merkezinde yapılıyormuş olarak kabul edeceğiz. Çoğu ileri düzey amatör için, odakta yapılan testler, hem uygun hem de daha tercih edilebilirdir. Ticari işletmeler de bu yöntemi tercih ederler. Bir ya da en çok birkaç ayna yapmak isteyen kısıtlı kaynaklara sahip amatör için ise eğrilik merkezindeki testler kadar uygun değildir. Bunun sebebi, odakta yapılan testlerin en iyilerinden sıfır testi ve interferometri’den her ikisinin de, engelleyici olabilecek kadar pahalı ya da imal edilmesi yeni başlayan bir amatör için aşırı derecede zor yardımcı optik elemanlar gerektirmesidir. Böylece, şu yargıya varıyoruz ki, odakta yapılan testler, yeni başlayanların amaçları için uygun değillerdir.

Bu da bize birkaç farklı türden oluşan diğer cins testleri kullanma seçeneğini bırakmaktadır: eğrilik merkezinde yapılan testler. Bu testlerin en iyi şekilleri (tam kesin olmasa bile en azından yaklaşık olarak) iki temel kategoriden birisine girmektedir: sıfır testleri (null tests) ve sıfır olmayan, nicel testler.

Eğrilik merkezindeki sıfır testleri, odakta yapılan sıfır testleri için öne sürdüğümüz gerekçelerle bir seçenek olmaktan çıkartıyoruz: İmal etmesi güç ya da satın alması pahalı optikler gerektirdiği için. Buna ilaveten, testin bu biçimi fazladan bir hata fırsatı da yaratmaktadır – burada sadece Hubble Uzay Teleskobunun ciddi biçimde kusurlu optiklerinin, gayet deneyimli uzmanların elinde eğrilik merkezinde yaptıkları sıfır testleri sırasındaki trajik olayı belirteceğim. Sonunda eğrilik yarıçapında yapılan diğer test türlerine geldik: sıfır-olmayan nicel testler. Bu türün en iyi ve faydalı iki alt türü: Gaviola ya da diğer bir adlandırma ile ‘Caustic’ test ve son olarak da Foucault.

Bir zamanlar optik endüstrisinde ‘büyük ışık’ olup daha sonra ayrılmış olan birisi ile yaptığımız bir konuşma sırasında, bana Caustic (ve de Foucault) testinin ‘faydasız’ olduğunu söylemişti. Her iki test biçiminde de sonunda ustalaştıktan sonra, bu sözü niçin söylediğini anladım: Test için kavramsal olarak daha az zorlayıcı bir biçim olan interferometreyi kullanıyordu ve diğer test yöntemleri için yeterli kavramsal anlayışı yoktu. Caustic, biçimlendirilmekte olan bir aynanın üzerindeki eğrinin gelişimini izlemekte aşırı derecede yüksek hassasiyet yeteneği sağlayan bir test yöntemidir. Fakat bu çok kesin ve aşırı derecede özenli test yöntemi, hem zaman alıcıdır hem de yapılması oldukça zahmetlidir. Ek olarak test araç gereçlerini satın almak oldukça pahalıdır veya yeterli alet ve atelye becerilerine sahip olmayan kişilerin üretmesi de olanaksız değilse bile çok güçtür. Bu sebeple Caustic testini, yeni başlayanların amaçlarına uymadığı gerekçesiyle geçeceğiz. Sonunda böylece Foucault’a geldik. Foucault’un faziletlerini, onun için sayılan kusurlara karşı savunma yolunda, okuyanların ikinci paragrafta söz ettiğim genel yorumları bir kere daha okumasını öneriyorum. İlaveten, Foucault testine bir övgü olarak bu testin hayret verecek derecede, ‘dangalak geçirmez’ bir karaktere sahipken, eğrilik merkezindeki sıfır testinin böyle olmadığını da ilave etmek isterim. Tekrardan, Hubble teleskop aynasında karşılaşına felakete de bir kez daha dikkat çekmek isterim ki böyle bir hata eğrilik merkezindeki sıfır testi sırasında olabilir. Ama böyle hatalar Foucault ile hiç bir zaman olamaz, test düzeneğinin doğası, testin bize ‘yalan söylemesini’ engelleyici bir karaktere sahiptir. Son olarak belirtmek isterim ki, çok yeterli bir Focault test cihazı yapmak için ne pahalı tezgahlar ne de bunları kullanmak için gereken teknisyenlerin yetenekleri gerekir. Foucault testi zaman içinde denenmiştir ve hiç bir şey de doğruları zaman gibi söyleyemez. (Bu konuya gerekli temelleri öğrettikten sonra tekrar döneceğim ama bir test cihazı yapmak gerçekten kolaydır)

Bir aynaya gereksinimiz var
Foucult’u öğrenmeye başlayabilmek için içbükey bir aynaya gereksinim duyuyoruz. Cam üzerinde bir başlangıç eğrisi oluşturduktan sonra, aynayı aşındırma ve cilalamanın mekaniğini bir başka yazıda ele alıyorum – burada sadece test yöntemleri ile ilgilenmekteyiz ki böylelikle cilalanmış bir aynanın biçimlendirmesini doğru şekilde yaparak keskin görüntüler elde edebilelim. Aynamızı hayal ürünü bir yöntem kullanarak imal edeceğiz ve böylelikle gereken ilk temel dersimize de bir hazırlık yapmış olacağız. Farzedin ki Dünya dışı bir uygarlık, ileri teknolojilerini kullanarak, şu anda teorisini oluşturacağımız yönemle ayna yapıyor olsunlar. Belki de Altair 4 üzerinde, şimdi ortadan kalkmış olan “Krell” uygarlığı, şimdi tarif edeceğimiz yöntemi kullanarak ayna imal ediyorlardı. Krell optikçileri, bize 30 cm’lik bir aynanın üzerindeki eğriyi nasıl bastıklarını gösterecekler. Foucault testi hakkındaki bu tezimizde, çok kısa odak uzaklığına sahip bir ayna, anlatılacakların daha açık olarak anlaşılabilmesi için amaçlarımıza göreceli olarak büyük odak uzaklığına sahip ayanlardan çok daha iyi hizmet edecektir. Foucault testinin çok kısa odak uzaklığına sahip aynalardaki yetersizliklerini bilmiyormuş gibi yaparak, böyle bir aynayı Foucault testini anlatmak için kullanacağız. Amacımızın sadece öğretmek olduğunu lütfen unutmayın.

Bir ayna dökmek
Belki de arkeologlar, uzun zaman önce ortadan yok olmuş Krell optikçilerinin aynalarını aşındırma yöntemi ile değil, onları kalıba dökerek ürettiklerini keşfettiler. Teoriyi şu şekilde ortaya koyalım: “Krell metal” den yapılma, inanılmaz derecede dayanıklı kusursuz bir küreyi, yapmak istedikleri aynalar için kalıp olarak kullandılar. Şekil 1’de bu döküm yöntemini kabaca açıklayan bir çizim gösterilmiştir. Şekil 1’de saydam olarak gösterilmiş sanal küre görmektesiniz. Bunun üç boyutlu bir cisim olarak algılanablmesi için yüzeye enlem ve boylam boyunca noktalı çizgi ile yardımcı çizgiler çizilmiştir. Bunun uzak tarafında, kalıp olarak kullanılan ve görünüşte saydam düzgün Krell metalinden küreye teleskop aynası yapılmak istenilen cam yüzeyin bastırıldığını görebilirsiniz. Herhangi birisi, cam yüzeyine bastırılan bu küre kalıp ile cam yzüeyinde oluşturulacak olan ayna biçiminin nasıl oluşacağını kolaylıkla görebilir.

Biirinci Gerekli Temel Ders:
Şimdi bu şekilde bir ayna döküm yöntemi, bazı şeyleri anlamamıza yardımcı olacaktır. İlk önce, aynanın eğrisi küresel demekle ne demek istediğimiz çok açık olarak görülmektedir. Tabii ki küreseldir ve bunu anlatmak için sözcüklere gerek bile yoktur. Krell metal’inden yapılma küre, cam levha üzerine bastırılarak, eğrisini cam yüzey üzerine doğrudan basmıştır. Öyleyse, şu anda küresel bir aynamız vardır ve daha sonraki çalışmalarımız sonrasında bu bir teleskop aynası haline gelecektir. Bu küresel aynanın bazı özelliklerine bakalım şimdide. Aynanın küresel bir biçimi olduğunu, Krell metal’inden bir küre ile doğrudan oluşturulmasından anlıyoruz. Bunu daha sonra bu biçime ait eğrilik yarıçapı olarak adlandıracağız.

Lütfen Şekil 1’e tekrar bakın; şekilden hemen görüleceği gibi aynanın küresel biçiminden söz ederken eğrilik yarıçapı ile ne demek istediğimzi gayet açıktır, aynanın eğrilik yarıçapı, aynayı Krell metalinden yaptığımız jküre ile biimlendirirken kullandığımız kürenin yarıçapına eşittir.

Öyleyse bizim içbükey eğriyi aynamızın yüzeyine basarken kullandığımız sanal kalıplama tekniğimiz bize aynı anda iki şeyi öğretmektedir:

Aynanın biçiminden söz ederken küresel ifadesiyle ne demek istediğimizi ve onun eğrilik yarıçapından bahsederken de ne demek istediğimizi.

Bir sonraki Gerekli Temel Ders
Bu bir sonraki dersi öğrenirken, şekil 2(a) ya ve şekil 2(b) ye başvuracağız. Şekil 2(a) yeni döktüğümüz aynamıza ait küresel yüzey biçimini yan kesitini göstermektedir. Burada birbirine paralel dört ışık ışını aynaya şeklin sağ tarafından gelmektedir. Bu ışık ışınları gerçekten de birbirlerine paraleldir çünkü aynamızdan çok çok uzakta bulunan çok ufak bir ışık kaynağından gelmektedirler ve bu sebepten ışık kaynağını rahatlıkla sonsuz uzaktaymış gibi kabul edebiliriz. Aynanın kenarına yakın noktalardan yansıyan ışınlar kesikli çizgilerle, orta bölgelerine yakın noktalara yansıyan ışınlar ise kesintisiz çizgilerle gösterilmiştir. Aynann tam merkezinden geçerek ilerleyen çizgiyi ise aynanın optik ekseni olarak adlandıracağız. Kesin olmak gerekirse, küresel bir aynanın optik bir ekseni olamaz fakat öğretim amaçlarımız gereği, varmış gibi kabul edeceğiz.

Şimdi, şekil 2(a) ya bakarak, aynanın içbükey yüzünden yansıyan ışınların, aynanın optik ekseni boyunca uzanan bir çizgi boyunca odaklandığını görebiliriz. Gelişigüzel bir bakış, bu ışınların optik eksen üzerinde yer alan ortak bir noktada odaklandığını söyleyecektir ama yakın bir inceleme, bunun gerçekte tam böyle bir durum olmadığını ortaya çıkaracaktır. Aynanın kenar bölgelerine yakın bölgelerden yansıyan ışınlar (kesikli çizgilerle temisl edilenler), orta bölgelerden yansıyan ışınlara göre optik eksen üzerinde daha uzak bir noktada odaklanabileceklerdir.

Gösterimimizde, iki kısa dikey çizgi bu optik eksen üzerindeki farklı konumları göstermektedir. Bu iki kısa dik çizginin, düz cam üzerindeki kare şeklindeki iki bölgeyi temsil eden ve sonsuz uzaktaki ışık kaynağından gelen ışınların görüntüsünün odaklandığı bölgeler olarak düşüneceğiz. Ya da, aynı derecede faydalı olabilecek şekilde, buları fotograf filmi üzerinde, sonsuz uzaklıktaki ışık kaynağının üzerin odaklanarak kaydedildiği ufak kare şeklinde bölgeler olarak da düşünebiliriz.

Burada anlaşılması gerekli olan şudur ki, sonsuzdaki bir kaynaktan ışık alan küresel bir biçimli bir ayna, (ki bu tür bir aynayı bundan sonra ‘küresel ayna’ olarak adlandıracağız) iç ve dış bölgelerinden yanısyan ışınları aynı odak düzelminde odaklayamaz. Bu kusur (doğal olarak) küresel sapınç olarak bilinir.

Krell optik fabrikasında dökülmüş olduğunu varsaydığımız örneğimizdeki aynanın çok kısa bir odak uzaklığı vardır. Hatta odak uzaklığı bu tür bir aynayı bir teleskop aynası olarak kullanmamıza olanak vermeyecek kadar da kısadır. Bunu son derece kısa olarak hayal ediyoruz çünkü buna bağlı olarak anlatmaya çalışacağımız herşey daha açık ve anlaşılır olacaktır.

Aynanın odak uzaklığından sözederken, tabii ki demek istediğimiz, aynanın içbükey, yansıtıcı yüzeyinden, bir noktaya (ya da daha kesin olarak, mümkün olan tüm noktalar alanına, bir ‘odak düzlemine’) olan uzaklığı kastediyoruz ki sonsuzdan gelen ışınlar bu noktada odaklanacaklardır. Kısaca, aynanın odak uzaklığı, ön yüzeyinden görüntünün oluştuğu noktaya ya da odak düzlemine olan uzaklıktır. Aynanın çapının, odak uzaklığına bölünmesi ise bize odak oranını verir. Krell optikçilerinin bizim için 12” çapında ve 12” odak uzaklığında bir ayna döktüklerini varsayacağız. Böylece, aynamızın odak oranı bire eşit olacak ve (geleneksel notasyonla) f/1 şeklinde gösterilecektir.

Henüz şekil2(a) yı göz önüne almaktayken, burada bu gösterimin, teleskobumuzn aynası sadece uzaktaki bir yıldızdan yayılana benzer, noktasal çok ufak bir ışık kaynağının çok uzakta, oluşturacağı görüntü durumu için düşünülmesi yararlı olacaktır.

Biraz daha düşünce şunu da ortaya çıkarabilir ki, tek bir yıldızdan daha farklı bir ışık kaynağından kaynaklanan bir görüntü alanı, örneğin bir galaksi, aynanın orijin noktası etrafında dağılan çok fazla sayıda ışık ışınının aynaya çarpmasına ve bu ışınların her birinin çok az da olsa farklı açılarla gelerek orijin etrafında farklı açılarla yansıyarak odaklanmasına ve odak düzlemi boyunca bir görüntü oluşmasına yol açacaktır.

Şimdi, şekil 2(b) ye bakalım. Dersimizin bu parçası için, başlangıçta sonsuz uzakta bulunduğunu varsaydığımız noktasal ışık kaynağımızı, optik eksen üzerinden ayırmadan, aynamızın hemen yakınına getirelim. Işık kaynağımızı öyle bir noktaya getirmiş olalım ki, bu ufak kaynaktan saçılan ışınların her biri aynaya kabaca dik açı ile çarpıyor olsunlar. Aynaya çarptıktan sonra, her biri hemen hemen aynı açı ile geri yansıyarak, dönüş yolu boyunca kaynağa doğru geri dönecektir. Küresel bir ayna için, optik eksen üzerinde ışınların geri yansıtabilecekleri (ve odaklayabilecekleri) ve ışınları kendisine geri gönderebilecekleri tek bir nokta vardır. Bu noktanın yeri, aynanın eğrilik yarıçapı ile aynıdır. Ve şimdi bu yeni gerekli temel dersi de ayrıntılı şekilde öğrendik: Küresel bir ayna, sonsuzdaki bir ışık kaynağından gelen paralel ışınları aynı düzlemde ya da diğer bir değişle odak düzleminde odaklayamaz. Bununla birlikte, eğer ışık kaynağı aynanın eğrilik yarıçapında konumlandırılırsa, bu durumda yanısyan ışınlar eğrilik yarıçapında odaklanır. Küresel aynanın bu optik özelliğini anlamış olmak, daha sonra Foucault için gereken kavramlara hakim olmamıza yardımcı olacaktır.

Sonraki Dersler
Bu, bir sonraki dersi ‘gerekli temel ders’ olarak adlandırmayacağız ama sizi bir sonrakine hazırlanmanıza yardımcı olacaktır. Gördüğümüz üzere, küresel bir aynanın farklı bölgeleri, sonsuzdan gelen ışınları tek bir noktada odaklayamaz. Bu kusur küresel sapınç olarak olarak bilinir ve aynanın keskin bir görüntü oluşturmasına engel olacak şekilde odaklama yapmasına engel olur.

Hatayı Düzeltmek
Bu kusura, küresel bir aynanın kendisinden yansıyan ışığı bir odak düzleminde odaklayamamasına nasıl çare bulabiliriz? Şekil 2(a) ya tekrar bakarsak, aynanın merkez bölgelerinde yansıyan ışınların aynadan daha uzak bir noktada odaklandığını ve aynanın bu bölgelerini bir şekilde ‘geri çekerek’ orta kısımlardan yansıyan ışınların da dış kısımlardan (aynanın kenarına yakın bölgelerden) yansıyan ışınlarla aynı düzleme geri gelmesini sağlayarak bunu düzeltebileceğimizden hareketle belki de olası bir çarenin ipuçlarını görebiliriz.

Şekil 2(c) böyle bir çarenin nasıl işleyebileceğini göstermektedir: Aynanın merkezi bölgesinin halka şeklindeki dış kısımdan nasıl ayrılıp geri alındığına dikkat edin. Bu şekilde merkezi kısmın odak düzleminde oluşturacağı görüntü ile dış halkanın oluşturacağı görüntü çakıştırılmış olacaktır. Bu çare gerçekten de, astronomiye esas katkısı Birr kalesindeki dev yansıtıcı teleskop ve onunla yaptığı keşifler olan 19. yüzyılın ünlü teleskop yapımcısı Lord Rosse tarafından denenmiştir. Bu çarenin uygulanması çeşitli gerekçelerle pratik değildir ama en azından bir kere denenmiştir. Ama yine de öğretim gerekçeleriyle onun merak uyandırıcı, iki parçalı aynasını gösterdim ki bu bize Foucault’u anlamaya çalışırken yardımcı olacaktır. Ama bununla birlikte “Lord Rosse spesiyali” ile tanışmadan önce, bıçak-kenarı konusunu öğrenmeliyiz.

Leon Foucault
Ondokuzuncu yüzyıl, modern teleskobun mükemmel hale getirilmesine yardımcı olan çok sayıda önemli temel gelişme gördü. Leon Foucault (1819-1868) bu yeniliklerden en önemlilerine bazılarına bizzat katkıda bulundu. Camın (gümüş kaplama ile birlikte) telekop aynası olarak kullanılan metallere göre üstünlüğünün gösterilmesi yanında, dünyaya optik yüzeylerin araştırılması için bıçak-kenarı adında çok güçlü bir yöntemi tanıttı. Onun ve takipçilerinin ellerinde, zaman içinde bıçak kenarı yönteminin optik yüzeylerin çok hassas bir şekilde biçimlendirilmesinde kullanılabileceği çeşitli uygulamalar ve geliştirmeler ortaya çıktı.

Bıçak Kenarı
Şimdi şekil 3(a) ya bakalım. Kenarı üzerinde duran, Krell optikçileri tarafından bizim için dökülen 12” çapında bir aynamız var. Krell metalinden yapılmış bu aynanın içbükey şeklini bize hatırlatması için, enlem ve boylam çizgilerine karşılık gelecek biçimde iki meridyeni aynanın ön yüzünde bırakmıştık.

Aynamız tarafından, uç tarafı üzerinde duran ufak jilet bıçağı kenarına hemen hemen komşu bir noktaya odaklanmış dört ışık ışını gösterilmiştir.

Şunu lütfen not edin ki bıçağın kenarı, aynanın optik eksenine olabildiğince yakın durmaktadır. Bu ışık ışınları, aynanın eğrilik merkezinde bulunan çok çok ufak bir ışık kaynağından gelerek, içbükey ayna yüzeyine çarptıktan sonra bu kaynağa geri dönecek şekilde yansıtılacaklardır.

Işık kaynağında bu şekilde birleştikten sonra yollarına, açığa ve uzağa doğru devam edeceklerdir. Bu ufak ışık kaynağında çıkan sadece dört ışık demeti göstermemize karşın, (şeklin daha az karmaşık olmasını sağlayabilmek için) aslında aklımızda tutmalıyız ki bu ufak kaynakta aslında çok çok fazla sayılarda ışık ışını çıkmaktadır ve ayna yüzeyine doğrultuda bu ışınlar, çarpmaktadırlar.

Bu gösterimde, eğrilik merkezinde bulunan ufak ampulumuz ve jilet bıçağının kenarı sanal olarak ayna noktada yer almaktadır. Gösterimleri olabildiğince az çapraşık hale getirebilmek için, ışık kaynağını eğrilik merkezinde göstermemek yolunu benimseyeceğiz.

Gerçekte ayna, eğrilik merkezinde ufak ışık kaynağımızın bir görüntüsünü oluşturmaktadır ve bu noktada bir cam ya da film olmamasına karşın, görüntü bu noktada asılı kalarak odaklanabilmekte ve ‘havai görüntü’ olarak adlandırılmaktadır.

Şimdi bir deney yapacağız. Öncelikle, jilet bıçağını optik eksenden biraz uzağa, bir miktar sola, eğrilik merkezi (metnin bu kısmından sonrasında eğrilik merkezi terimini ‘EM’ olarak kısaltarak kullanacağız) üzerinden geçen ışınların herhangi birisini engellemediğimizden emin olacak kadar hareket ettireceğiz.

Daha sonra, birimiz gözünü aynanın optik ekseni üzerinde EM’de oluşan görüntünün hemen gerisinde çok çok yakın bir noktaya konumlandıracak. Şimdi, gözümüz bu ufak görüntüye çok çok yakın iken, gözümüz bu noktaya odaklanamayacak ama onun hemen yanındaki aynayı görecektir. Ayna tüm yüzeyi boyunca parlak ve eşit olarak aydınlanmış olarak görünecektir çünkü ufak ışık kaynağından saçılan tüm ışınlar ayna yüzeyine eşit olarak çarpmaktadır.

Daha sonra jilet bıçağını, aynadan dönen ışık ışınlarının yolunu kesecek şekilde yavaşça içeriye doğru getirmeye başlayalım. Şimdi, ufak ışık ampulunun herbir ve tüm yüzeyi aynadan gelen ışık ışınlarından ışık almaktayken, jilet bıçağı geri dönüş yolunda bu ışın demetlerin

Now, inasmuch as each and every part of the tiny image of the light bulb is receiving a bundle of light originating from the mirror's entire surface, when the razor blade begins to obstruct it, the light in each of these bundles from the mirror is reduced equally and simultaneously from every part of the mirror's surface, and the mirror begins to darken all over simultaneously and equally, "graying out" all over, uniformly.

We may halt the advance of the knife-edge (KE) when it is obstructing about half of the returning light from the mirror; or, we may continue its advance until the returning light is entirely cut off. If our mirror is accurately spherical, and the KE approaches and crosses the optical axis at exactly the C of C, the mirror will darken, or null, simultaneously, all over its surface. When we use the KE to examine our spherical mirror from the vantage point of its C of C this way, the mirror will appear perfectly flat. We know for certain that it is spherically concave, but nevertheless it appears flat when viewed this way. And as it turns out, there are important advantages for us in pretending, or imagining the mirror as flat, instead of concave. And this is the essence of another essential foundation lesson: we will adopt the convention of always visualizing the mirror's surface as flat, and any deviations from this imaginary flat figure will always be visualized and depicted as such.

Now, let us consider figure 3b. Our razor blade (KE) can be moved at right angles to the mirror's optical axis, and also parallel to its optical axis, toward or away from the mirror. In figure 3(b) we have moved it a little ways toward the mirror, leaving its edge just adjacent the optical axis. The KE is now blocking only those rays of light coming from the left side of the mirror, and only its left side appears dark. If we withdraw the KE to the left, away from the optical axis, this dark shadow on the left side of the mirror will recede to the left, also. If we advance the KE back in again to the optical axis, the shadow will reappear and advance in the same direction across the mirror's surface. If we continue advancing the KE all the way across the optical axis (OA) until all of the returning rays of light are blocked, the entire mirror will go dark as the KE's shadow advances all the way across the mirror from left to right.

Now, let's back the KE away from the mirror along its OA, passing through C of C until we are beyond it by about the same distance as we were just previously inside it (closer to the mirror than C of C) as shown in figure 3(c).

Suddenly, even though we have not moved the KE laterally, the right half of the mirror now appears darkened! Look at the illustration carefully: with the KE beyond C of C, it is now blocking the rays of light from the right half of the mirror after they've crossed the OA. The light rays from the left half of the mirror, however, have crossed over the OA in the other direction, away from the KE, and are not obstructed by it at all. Now, if we back the KE out to the left again, away from the optical axis, the shadow on the right side of the mirror will advance in the opposite direction of the KE, towards the right. If we back the KE out all the way to the left, so that it no longer obstructs any of the returning rays from the right half of the mirror, the mirror will again appear bright all over. Alternatively, if we advance the KE back in again from the left until all of the rays of light returning from the mirror are obstructed (occulted) then the mirror will go dark all over as the KE's shadow advances in from the right, again moving in the opposite direction as the KE. We've just made a wonderful discovery, and learned our next, essential foundation lesson: the KE can tell us whether we are inside of, outside of, or exactly at the center of curvature of a spherical mirror.

"Lord Rosse Special"
Şunu öğrendik ki, bıçak-kenarı bize kusursuz bir küresel ayna için önemli bir şeyi söyleyebilir: Bu aynanın eğrilik merkezinin yerini. Küresel içbükey aynaların astronomik optikler arasında bir yeri olmasına karşın, küre kadar basit olmayan baika türdeki içbükey eğrilerle uğraşacağız. Hatırlayın – küresel bir ayna, sonsuzdan gelen ışığın hassas şekilde odaklanamamasına ve keskin görüntüler oluşturamamasına yol açan küresel sapınç hatasına sebep olur. Lord Rosse’un iki parçalı aynası ile küresel sapınç hatasına çare bulma çabalarını hatırlıyor musunuz? Şimdi onun bu alışılmışın dışında aynasına geri dönerek yeni bir gerekli temel ders daha öğreneceğiz.

Şekil 4’e bir bakalım. Lord Rosse’un iki parçalı aynasını kenarı üzerinde durur şekilde göstermektedir. Şekli daha iyi canlandırmamıza yardımcı olması için ön yüzüne iki meridyen çizgisi ilave edilmiştir. Bu ayna, tek parçalı küresel bir aynayı iki parçaya ayırmak yolu ile üretilmiştir. Ayrılmadan önce,

This mirror was made by parting a single, one piece spherical mirror into two components. Before it was parted and the two components relocated slightly with respect to each other, it had, of course, a single radius of curvature and therefore a single center of curvature. But now this "compound" mirror has two different centers of curvature. They are marked in the diagram as two short lines lying across the optical axis in slightly different locations, at "A" and "B". Two unbroken lines representing two rays of light are shown emanating from the C of C marked "A" and fanning out, striking the interior of the centralcomponent of the mirror. After being reflected from this area, they converge back on their C of C, crossing the OA at that location and then fanning out beyond. Four dashed lines, rays of light, are similarly shown fanning out and striking the outside component or annulus of the mirror and then being reflected back to their C of C, crossing the optical axis there and fanning out beyond. Let's take a close-up look at this region of the OA where all of these rays are crossing it.

In figure 5 we've zoomed in close to see what's happening more clearly where these light rays are crossing the OA. At each center of curvature for each component of the mirror we've positioned a little square of ground glass (or we may think of it as a little square of film) to represent each component's center of curvature. We have located three "arrows", labeled 1st, 2nd, and 3rd for three positions along the optical axis. We're going to explore the optical axis in this region with the KE, and inspect the mirror with it positioned, in turn, from each of these locations represented by the little arrows. We show these locations identified by arrows to remind us that in each location we will bring the KE in from the left, starting with it well clear of any returning light rays from the mirror, so that we may observe the order of progression of the unfolding appearances as the KE is moved inwards. We will omit any depiction of our "imaginary" light source at each center of curvature to keep the drawing uncluttered. And this time we will not show the knife edge, either, leaving you to imagine it and its action as it moves inwards from each of these locations in turn.

Let's start with the KE in the position marked 1st, the position closest to the mirror, and work successively outwards to the other locations, in turn. As we begin moving the KE in from the left, it first encounters light rays returning from the left half of the outside annulus of the mirror, obstructing its left-most rays first. As the KE continues slowly advancing inwards, more and more light from the annulus is obstructed, progressively from left to right, and we see a very dark shadow proceeding inwards across the annulus from left to right. The shadow, so far, is moving in the same direction as the KE. By the time the KE is nearly just adjacent the optical axis, the left half of the mirror's outside annulus is almost completely filled in with dark shadow. Finally, as the KE moves the very last, tiny increment of distance to bring its edge just to the OA, it begins to partially and simultaneously obstruct light from every part of the central component of the mirror here where it crosses the optical axis. As the KE obstructs this light, the central component grays out, or "nulls". We have detected the central component's center of curvature with the KE. Halting the KE's advance now, we note the mirror's overall appearance, and it appears as in fig. 5(a), with the left half of the outside annulus completely dark, its returning light completely obstructed by the KE. The central region is nulled, with its light only about fifty percent obstructed. The right half of the outer annulus is still completely bright, as all of its rays pass well clear of the KE's edge, not at all obstructed in the least.

 After taking careful note of the mirror's appearance with the KE in its last position at the arrow marked 1st, we next withdraw it laterally, away from the OA until no light from the mirror is obstructed, and then back it away from the mirror until it is at the arrow marked 2nd, midway between the centers of curvature of both the mirror's components. With one's eye again in place on the optical axis looking at the mirror, the KE is again brought very slowly in from the left until it begins to obstruct the leftmost rays of light returning from the mirror. As in the 1st position, the leftmost regions of the outside annulus begin to darken first as we see the KE's shadow again move in from the left, in the same direction as the motion of the advancing KE. Continuing the slow, rightward motion of the KE, we begin to get close to the OA and the left-hand side of the outside annulus becomes nearly filled with dark shadow as before when we were working at the 1st position closer to the mirror. But then, a curious thing begins to happen: as the KE continues its slow advance up to the OA a dark shadow begins to move in from the right, travelling leftwards across the right half of the central component of the mirror. The rightmost regions of this component begin to darken as the KE obstructs their reflected light on the left side of the OA where they've crossed over a little ways after having passed through C of C for this central component of the mirror. Continuing the KE's advance right up to the edge of the OA we observe this shadow continue and complete its advance inwards from the right hand side of the central component until the entire right half of this component is in dark shadow. After stopping the KE's advance right at the OA, we note the overall appearance of the mirror. 

 The light from the left half of the outside annulus is completely blocked, and the light from the right half of the inside component is completely blocked, and both of these areas appear very dark. However, the returning light from the right half of the outside annulus passes well clear of the KE and it remains brightly illuminated. In addition, the light from the left half of the inside component passes well clear of the KE and this area also remains fully illuminated. The overall appearance of the mirror is as in fig. 5a, "2nd". 

 We will finally relocate the KE in the 3rd position, starting again with it well clear of all returning light rays and then advancing it in towards the OA from the left. As it advances in from the left, the first light it encounters and obstructs is that returning from the right half of the inside component of the mirror. This light has already crossed over the OA and is well clear of it to the left in this 3rd position. As the KE continues its inward advance towards the OA, the edge of the dark shadow advancing in across the right half of the central component moves leftwards, in the opposite direction of the KE's motion until the right half of the inside component is nearly all dark. Then, as the KE advances the last small increment of distance up to the OA, it begins to obstruct the returning light rays from every portion of the outside annulus' surface equally and simultaneously, causing this central area to gray out, or null all over simultaneously. The KE has detected the C of C for this outside annulus of the mirror. We halt the KE's advance here, right at the optical axis, and survey the mirror, noting its appearance, as in fig. 5(a), "3rd". The right half of the inside component is completely dark, all its returning light occulted, and the left half is completely bright, none of its returning light occulted. The outside annulus is evenly nulled, as our KE is precisely at its center of curvature. 

 Exploring the optical axis of our "Lord Rosse Special" with the knife-edge has been our first experience in surveying the surface of a concave mirror whose figure is something other than a simple sphere. We've garnered many different lessons with this exercise that will now be well understood intuitively, without further necessity to elaborate verbally. One, however, needs to be gotten in mind in a very unequivocal fashion, and so we now state it here as an essential foundation lesson: The appearance of any concave mirror when surveyed with the knife edge will always be different when viewed from different locations for the knife edge along the optical axis.

Küresel Sapıncın Düzeltilmesi
“Lord Rosse spesiyalimizden” ayrılmadan önce, bunun küresel sapınç için niçin bir çare olarak işe yaramadığını anlamak öğretici olacaktır.

Şekil 6(a) da sonsuzdan ışık ışını alan çok kısa odak uzaklıklı bir ayna, daha önceki şeklimiz 2(a) da oluğu gibi OE’I boyunca bunları kısa bir

 In figure 6(a) we show a very short focus mirror in cross section receiving light rays from infinity and focusing them along a short region of its OA, as in our earlier diagram, fig. 2(a). In that previous diagram we showed light rays from infinity striking the mirror near its edge and near its center and being reflected onto a short region of the OA. For fig. 6(a), however, we show some rays in addition to those for the central and near edge regions. These rays are striking the mirror's face in a zone intermediate between its edge and center regions. The illustration makes it plain that the spherical mirror cannot focus rays of light reflected from any of these zones into the same focal plane. Three short lines lying across the OA representthe three different focal planes for light reflected from these three zones or areas of the mirror. 

 Contemplating this diagram should lead one to an intuitive insight: for as many zones as we care to demarcate the mirror's concave surface into there will be as many disparate focal planes for. It should now be clear why a two component "Lord Rosse Special" will not work well; it is optimized for only two zones for the entire mirror: a narrow zone near the edge, and a small region very near the center. All other zones for either component of the two component special will still have widely disparate focal planes. 

 Fig. 6(b) shows a hypothetical three component mirror in cross section. We might reasonably expect this three component mirror to work better than a two component one, focusing reflected light from the zone intermediate between its edge and center into a focal plane more congruent with those for focused light from the other zones. But a little thought here will reveal the impossibility of such an approach: each of the three new components is still a section of a sphere, and therefore will each have disparate focal planes for its different zones. In order to optimize the correction to bring the many disparate focal planes congruent, we would have to go on "surgically" subdividing the mirror further and further into more and more nested components, annuli, offsetting each one by the required amount from its neighbor along the OA. 

 As a conceptual exercise, however, Lord Rosse's approach points the way to a more practical solution: we can offset the successively more central regions of the mirror, successively, from the successively nearer edge regions (relative to a sphere) simply by excavating these successively nearer central regions more deeply. We will then no longer have a concave surface representing a revolution of a circle (a sphere) but some other species of figure of revolution. And this is in essence the time-tested method for altering a spherical mirror's figure into one for which all zones of its concave surface have congruent focal planes, i.e., one that will focus light from its entire surface into the same focal plane. The particular species of surface of revolution that can do this is a curve that geometers long ago designated as one of a family of specifically defined sections of a cone: the paraboloid. And now we are well enough prepared with previously learned founding concepts to introduce the next very important essential foundation lesson: the properties of the sphere and the paraboloid are exactly reversed with respect to each other with regards to each's conjugate focal planes. The sphere, while unable to focus light from infinity into one focal plane, will exactly focus all light received from its center of radius of curvature into one focal plane. Alternatively, the paraboloid, while unable to focus all light from its center of curvature into one focal plane, will exactly focus all light received from infinity into one focal plane. Strictly speaking, a paraboloid does not have a center of radius of curvature, since it is not a sphere; but we will take liberty and use language loosely here in order to help illustrate a concept. 

 This curious order of features of the curves of conic sections seems almost to have been by design for those of us who want a convenient and quantitatively precise test procedure for monitoring the development of the paraboloid during figuring. In particular, we are happy that the paraboloid cannot return light from a source located at its approximate center of curvature into one focal plane, but instead returns it into different focal planes strung out along its optical axis.

Grafik olarak Özet 
We're ready to learn the actual test procedure now. Since the essence of the test is embodied in our last essential foundation lesson, we will briefly recap this lesson in a compact, graphical form, so that you willget it firmly in mind. Let's look at figure 7.

We show yet another, curious, hypothetical mirror in cross section here. This imaginary mirror is divided into two different regions: the bottom half has been left spherical, but the top half has been figured paraboloidal. On the optical axis (out to the right) we've located the center of curvature of the lower,spherical half of the mirror. Light rays are fanning out from this C of C, striking the mirror, and returning back to its C of C. The little arrow below the optical axis marks the C of C.Now, the upper half of this mirror is paraboloidal. We may reference it with the lower, spherical half of the mirror by specifying that it's very edge zone or region is congruent with the sphere represented by its lower half. This illustration makes clear, at a glance, what we used words to describe as our last essential foundation lesson: the sphere can return all light originating at its C of C precisely back to that C of C; the paraboloid cannot. For this paraboloidal part of the mirror, we show light rays emanating from the C of C of the lower, spherical part its edge is congruent with. Note that it can return only light from this edge zone back to the sphere's C of C. All regions, zone wise successively closer to the center of this paraboloid, will return light to focal planes that are successively closer to the mirror. The five different arrows pointing downwards indicate the five different focal planes for light reflected from the five different zones on the paraboloid (the same zones, radius wise, as for the sphere). All that remains is to show you that the disparity between these various focal planes for the paraboloid can be specified for the figure we desire, and that they can be commanded into their desired locations along the OA by figuring the mirror.Now, although not critically necessary, it will be useful to understand an interesting lesson here before we begin testing.In the course of testing their mirrors, experienced users of Foucault more or less pretend, when observing the knife-edge null a narrow zone on the mirror, that they have detected this narrow zone's radius of curvature. It should now be clear to all, however, that this notion can only be a useful fiction for the mirror maker. No zone located on a paraboloid, however narrow, is spherical, and therefore cannot have a center of curvature. But since a very narrow zone can return most of its light to a relatively precisely detectable center on the OA, we tend to think of it as in some way approximately spherical.

Test Cihazı 
We will cover tester theory, design, and construction exhaustively in another treatise. Our purpose here is to learn the test procedure, so we will limit our discussion of tester features to essentials. Our test apparatus is comprised of two basic functional components: (1) A mounting platform stage providing linear, translational motion in X and Y axes; and: (2) A very minute light source and knife-edge carried on this stage in a plane perpendicular to our mirror's optical axis. The knife-edge and the light source are both mounted congruently in a plane (mounted in the same plane) through which the mirror's OA passes perpendicularly. This assembly is in turn mounted on the moveable platform stage so that it can be moved at right angles to and also along (parallel to) the mirror's OA. A dial or screw micrometer is provided for reading the amount of travel of the Y movement stage (motion along or parallel to the OA). Inasmuch as our light source and knife-edge are both mounted on the same plate carried on the platform stage, they move together as a unit in both X and Y axes. Special note: most experienced workers are more familiar with testers having a stationary light source, with only the KE moveable. In our treatise on testers, we will show why carrying both KE and light source together is more advantageous.

Paraboloidi İncelemek ve Ölçmek 
 Figure 8a through 8f shows the appearance of a fully parabolized short focal length mirror for six different positions along its OA as viewed with the KE. By convention we will always begin by pre-setting the micrometer for our tester's Y-axis movement at zero, and locating the tester to null the central region of the mirror. From there we will work the KE backwards along the OA away from the mirror, to find the null point, successively, for several different designated zones on the mirror. Below each depiction of the mirror's appearance ("apparition") for each setting of the KE, we show a drawing depicting the mirror's apparent cross-section. Remember, we said we would always think of a concave spherical mirror as flat when viewed as nulled from its center of curvature. Similarly, we will think of the shape of the paraboloid when viewed with the KE as a variation from the flatness of our "flat" reference sphere.After nulling the very central region of the mirror, we advance the KE away from the mirror and stop at the location shown at fig. 8b. Note that the mirror appears to have an annular, circular "crest" surmounting an apparent, gentle bulge all around its center just a little ways out. Our KE is exactly at the C of C of a very narrow zone surmounting this crest. More accurately (as no zone on a paraboloid can truly have a center of curvature) we are at that point on the OA where that zone's rays are exactly crossing it. Our micrometer will show us, when we inspect it, how far the KE moved backwards to provide this particular apparition of the mirror. The micrometer indicator will show us the KE's location along the OA where this zone's light rays cross over it, relative to its previous location. 

 We may continue backing the KE away from the mirror, noting, in succession, the other apparitions at c,d,e, and f. The micrometer will always show us the relative location along the OA for the C of C of the narrow zone represented by the crest of the bulge. In addition to being able to locate the C of C for any zone being nulled by our tester fairly precisely along the OA, we can also measure the location of the zone itself on the mirror, its radius from the center of the mirror. And these are the only two quantities we need to determine accurately during the figuring of our mirror in order to shape it into a section of the true paraboloid. We will pre-determine which zones' centers of curvature we want to monitor before we begin figuring. Conventionsor rules about the number and locations of zones for testing vary with workers. The popularconvention of dividing the mirror into zones of equal area probably is most advantageous. Zones of equal area will provide for increasingly narrower and more closely bunched zones, successively, outwards towards the mirror's edge. This seems reasonable in that we must figure the outer zones to tighter tolerances than the inner zones. It is very much true, as an older master once told me, that: "The edge zone sets the mirror's performance."Let us take for an example a project to figure a ten-inch mirror of sixty inches' focal length. To find the location of the middle of each zone (as a radius from the center of themirror) for any diameter mirror, multiply the mirror's radius (in this case, 5 inches) successively by: 0.316; 0.548; 0.707; 0.837; and 0.945. For our ten inch mirror the middle of each zone computed in this way will, be, successively: 1.58"; 2.74"; 3.53"; 4.185"; and 4.725" as measured from the mirror's center (i.e., as radii).For the mirror's curve to be the correct section of a true paraboloid for its given diameter and focal length, the C of C of each zone is fixed by formula. The location of each zone's C of C is farther away from the C of C of the very central region of the mirror by the following distances: 

1. Bölge (1.58"r): 0.01" 
2. Bölge (2.74"r): 0.031" 
3. Bölge (3.53"r): 0.052" 
4. Bölge (4.185"r): 0.073" 
5. Bölge (4.725"r): 0.093" 

 These values are determined by formula (fig. A) where "r" represents the radius of a zone on the mirror and "R" represents the radius of curvature of the mirror (as imagined, of course, as spherical, before figuring). This is not quite the formula most experienced workers are familiar with, as more commonly their testers have their light source fixed and only move the knife edge along the mirror's OA. As we explained previously, we will carry both the KE and the light source on a small plate together in order that we may move them simultaneously along the OA. It is singular and curious how some obsolete practices continue to be popular very long after much improved ones have been demonstrated. In our article on tester design and construction, we will show several enormous advantages for carrying both KE and light source together, mounted in a specific way. 

Aynanın Bölgelerini Saptamak 
 We need a practical method for accurately locating any given zone on the mirror for nulling with the tester's knife-edge. Let's look at figure 8d again. This illustration depicts the number three zone (3.53"r) being nulled by our tester's knife edge. This zone divides the mirror into two equal areas, and is by convention referred to as the ".707 zone". How can we be sure that the area being nulled (equally gray all the way around- the gray "crest" of the bulge) is actually centered on the 3.53"r zone? We will put a specially prepared marker in front of the mirror for locating its zones.

Bölgesel Maskeler veya Ekranlar 
 Zone locating masks for Foucault testing are of two basic types. The traditional type has two equal sized apertures cut into the mask for the left and right side of each zone. Over the years I evolved some major improvements in their design and application that improved their accuracy and convenience in use. Finally, though, I discovered the advantages of the "Everest" style zone locating mask, and began to make and use this type exclusively, rapidly incorporating improvements in Everest's basic concept just as I had with the traditional zone locating masks. 
 Everest's basic approach was to hang a section of yardstick in front of the mirror being tested with pairs of straight pins protruding from one edge to mark the radii of zones for testing. The straight pins would be seen in sharp silhouette against the zone being nulled- one could see their outlines, each on either side of the mirror, against the crest of the "doughnut" behind them. As embodied by Everest, the test is somewhat hampered by a perceptual defect. I have noted this defect and have improved the design by making each pair of straight, vertically standing markers (Everest's "pins") into markers curved to the same radii as the zones they represent. The improvement in certainty when locating a zone with this kind of mask is dramatic. 

 An example of this kind of mask is shown in figure 9. In this particular example (an early form of my improved design) the little marker "horns" protrude up from the crosspiece that supports them. This earlier example has the pointed tips of the indicator horns lying along a meridian across the mirror's horizontal diameter. Horns about twice as long as these, extending equally above and below the mirror's meridian of horizontal diameter, are even better. These curved indicator horns can be made quite long, since they accurately locate a zone lying everywhere underneath each horn's entire length. A curious perceptual effect is at work here. The longer the horns, the more certain the impression of the crest's location underneath them is. When you make your first zone locating masks, make these horns as long as you please, but each of them must be curved along its entire length to the radius of the zone it is intended to mark.The mask is easily prepared with a beam compass on poster or illustration board, and then cut out with a sharp hobby knife. The configuration shown in figure 9 is just about perfect- but extend the narrow, curved horns upwards through the mirror's middle, horizontal diameter farther than I show them. I have gotten best results with masks that have the horns extending an equal distance above and below the mirror's horizontal diameter. They should be kept quite narrow, especially for smaller mirrors. 

 Fig. 9 shows the .707r zone being nulled. The middle pair of indicator horns (third pair, outwards from mirror's center) appears to be lying directly atop the crest of the torus-like or doughnut-like bulge. We can have confidence with this indication that the KE is very close to the C of C of this zone. The appearance will be the same for the other zones represented by the other indicator horns when the KE is at their respective centers of curvature. In each case, that zone's particular indicator horns will appear to belying directly atop the crest of the bulge.

İzin verilen Hatalar 
 As it turns out, figuring the mirror so accurately that the readings for the KE's positions along the optical axis fall precisely as predetermined is neither possible nor necessary. There are two reasons for this. Firstly, there will always be at least a very small domain of ambiguity for the position of the KE when we try to null a zone with the KE on the optical axis. This is because the C of C of any zone being considered, no matterhow narrow we define the zone as, does not truly lie on the OA. Secondly, the physical properties of light also decree a range of ambiguity in the location of the plane of focus for any given bundle of rays of light being focused into a point in the focal plane. In fact, no lens or mirror can actually focus light into an infinitesimally small point of light in its focal plane. Rather, when examined up close, we find the tip of the cone of a focused bundle of light not to be a tiny sharp point, but rather a very small disk with a measurable diameter. This little disk of light is the so-called Airy disk (sometimes also referred to as the "diffraction disk").An image in the focal plane of any mirror or lens is an accumulation of tiny Airy disks all over its surface, representing the tips of many cones of focused light from many different points of origin in the object or field of view being imaged. Each of these myriad cones of focused light is a reflected bundle of parallel light from a single point source in the field of view of the telescope. Each entire bundle of parallel light represents each point source in the field of view and approaches the mirror or lens at a slightly different angle. Each of these bundles of light is then reflected (or transmitted through a lens) at an angle that corresponds to the angle it approached the lens or mirror. Consequently, each bundle of focused light places its Airy disk in a place in the focal plane that corresponds to its point of origin in the field of view. We may think of these little disks as image "pixels", somewhat analogous to the image pixels on the screen of one's computer, although these "pixels" (Airy disks) are circular in shape, unlike the square pixels in a computer screen's image. Or, alternatively, we might think of these Airy disks as analogous to the halftone engraving dots in a newspaper photograph: an accumulation of them all over a plane of focus builds up an image. In our telescope, this plane of Airy disks (the focal plane) might lie on the surface of a piece of ground glass, or on the surface of a photographic plate or piece of photographic film, or on a modern CCD image sensing array, depending on what we are doing with the telescope. Usually, this field of Airy disks is just floating in space in the plane of the field stop of an eyepiece, when we observe visually.Now, the size of the Airy disks at the tips of each of these bundles of focused rays can be measured, and is different for different sized lenses or mirrors. The size of the Airy disk is a function of the focal ratio of the mirror or lens. If we move slightly inwards along the OA (towards the mirror) from one of these disks in the focal plane for a cone of focused light, we will finally come to a place along the cone where a cross section of it will be a disk having the same diameter as the Airy disk at its tip. Conversely, if we move outwards along the OA (farther away from the mirror or lens) from the Airy disk in the focal plane,we will again come to a point where the re-expanding cone of light has a circular cross section that again equals the diameter of the Airy disk. If we inserted a small square of finely ground glass in the focal plane and moved it back and forth through the focal plane between these two locations we would not see the little focused dot of light on the glass change diameter. In short, it is quite impossible for us to find a precisely defined focal plane for any mirror or lens. Rather, we will have this very short region in which the focus will be found to be acceptable. Thus, we require to figure our mirror only accurately enough that the tip of the cone of light focused by any given zone on the mirror will fall somewhere between these two locations along its optical axis. This range of locations for the C of C of any zone constitutes our allowed (tolerance) error for its location.

Toleranslar 
The amount of error that is allowed for the location of the focal plane to deviate from its ideal location for any given zone on a mirror has been worked out for us with the science of geometry. For our purposes it is not necessary to elucidate the entire method of determining the allowed error. Rather, we want to know how these allowed amounts of error translate into allowed ranges of location for centers of curvature of anygiven zone for our mirror. In other words, how large a range of position is allowed for the location of the KE for any given zone under test? 

 This range of allowed locations for the KE is determined by the simple formula in fig. B. We will call this amount of allowed range of variation in the location of the C of C for any zone "X". This quantity, X,represents the amount of distance the KE may be closer to the mirror by, or farther away from the mirror by, than the computed ideal location of each zone's C of C. We show a summary of the meaning of X in illustration in fig. B(a). 

 In this diagram we see the cone of light returning from our tester's light source, focusing down to a near point in its focal plane located at its center of curvature. We have inserted a small square of ground glass in this focal plane and note the tiny spot of light representing the Airy disk projected onto it. We may move the ground glass closer to the mirror by the amount "-X", before the cross section of this cone of light represented by the spot projected onto its surface is larger than the Airy disk (position marked "1st"). Also we may move it farther away from the mirror, passing through the focal plane at C of C and advancing beyond it again by a distance equal to "+X", (position marked "2nd") before the cross section of the re expanding cone of light is again as large as the Airy disk. For the other terms of the formula, "p" is the radius of the Airy disk at the mirror's focus for infinity, "R" is again the radius of curvature of the mirror and "r" is again the radius of the zone on the mirror under test. To find "p", the radius of the Airy disk for any mirror at its focus, we will use the expression in fig. D, where "F" is the focal length, and "D" is the diameter of the mirror, and "w" is the wavelength of yellow-green light (.0000216") that has by convention been adopted as the standard for these purposes. 

 After determining the radius of the Airy disk for our mirror, we can plug it into the formula as in fig. B and determine X, the allowed variation of location of C of C for any zone. Now, we've already computed "d" for the five zones whose centers of curvature we wish to command into their predetermined locations on theOA through figuring. For each value of "d" for each zone, we add "X" to and subtract "X" from. Any reading for the location of the C of C for any zone that falls between these computed values is acceptable- with a certain caveat that we shall shortly stipulate.

Test Sonuçlarının Yorumlanması 
Aynamızı her bir bölgesinin eğrilik merkezi BK ile ölçüldüğünde toleranslar arasında kalacak şekilde biçimlendirmemiz, bize kabul edilebilir bir ayna verecektir. Bununla birlikte her bir BK konumunun bir diğerine göre ilişkisini gösterecek şekilde bir grafik çizmek, aynanın yüzey biçimini iyileştirip ideal biçime yaklaştıracak en iyi yaklaşımı görmek ve planlamakta bize yardımcı olur.

Her bir bölgenin BK ile ölçülen gerçek EM konumları ile ‘d’ ve ‘X’ değerlerini gösteren bir grafik oluşturmak kolaydır. Şekil C’de test ve biçimlendirme sırasında yardımcı olabilecek bu tür bir grafik gösteriyoruz. Grafiğin sol tarafındaki dikey çizgi üzerinde her biri bir inch’in yüzde birini gösteren işaretler bulunmaktadır.

Grafiğin aşağısındaki yatay çizgi yarıçap boyunca aynanın merkezinden kenarına doğru uzaklığı temsil etmektedir; bu çizgiden uzatılan dikey çizgiler ise, aynı şekilde yarıçap boyunca ayna üzerinde test edeceğimiz beş farklı bölgenin yerlerini temsil etmektedir.

Yukarı tarafa doğru uzanan boynuz biçimindeki eğri, test ettiğimiz bu ayna üzerindeki bölgelerin her birinin eğrilik merkezi değeri için izin verilen BK okumalarının zarfını ya da sınırını temsil etmektedir.

Ortadaki eğri, (“boynuz’un içindeki) “d” için önceden hesaplanan grafiklerdir (EM’nin yerinin, aynanın merkez bölgesine ait EM’ne olan göreceli konumu)

The upper curved line of the tolerance horn represents the allowed range of positions for "d" that are farther away from the mirror than the ideal positions. The bottom curved line of the tolerance horn represents the allowed range of positions for "d" that are closer to the mirror than the ideal positions. In order to plot relatively smooth and accurate lines for the values of "d" and "X", it is helpful to compute them for zones with radii in half inch increments for the mirror, even though we will be testing for only the five zones previously computed for. Metric ruled graph paper is convenient for making these test result graphs, as the centimeter markings are a convenient size to represent hundredths of an inch, and they are subdivided into ten smaller units (millimeters) to help one represent thousandths of an inch. Use these to represent the vertical ordinate, for plotting the relative locations of the KE settings. For the horizontal, radius-wise ordinate extending to the right, use a ruler. An inexpensive machinist's ruler divided in tenths and hundredths of an inch is handy for this purpose.

Hızlı Özet 
Yöntem ve Analiz 
Şimdi biçimlendirdiğiniz aynayı çok hassas şeklde test edip test sonuçlarını çizmek için gereken herşeye sahipsiniz. Şimdi aklınızda herşeyin özlü ve yoğun şekilde kalabilmesi için, test yöntemini ve verilerin yönetimini özetleyeceğiz.

Test cihazinizin “Y” eksenini sıfıra değerine getirin ve cihazı optik eksen boyunca aynanın orta / merkez bölgesi kararacak şekilde konumlandırın.

 Set the "Y" axis stage of your tester to its zero setting, and carefully locate it along the mirror's optical axis to null its very central region. 

 With your pre-cut zone testing mask in front of the mirror, back the Y-axis stage carrying the KE away from the mirror to find the C of C of the first zone and note its location as indicated by the micrometer (write it down). Then, back the KE up again until the next zone as indicated by the horns on the mask is nulled and note, again, your micrometer's reading. Next, repeat the procedure for the third zone out from the center, the fourth, and finally the fifth, recording the location of each one's C of C as indicated by the micrometer. You will find during testing that unless the Y-axis stage runs truly along the mirror's OA you will have to manipulate the lateral, X-axis movement, to make a good null each time. This is okay. 

 Plot your recorded locations of each zone's C of C on your previously prepared graph for this purpose in their correct locations, and then connect these plots with lines as shown in our example in Fig. E. 

 Of course, at the beginning of figuring, the line of the KE settings will probably be "all over the place", not even approximately fitting inside the tolerance horn of the graph. But, you might get a pleasant surprise: you might be "in the ballpark" from the start. I knew a gentleman who "accidentally" figured his mirror into a good paraboloid just by polishing it out! (Don't expect this). Let's consider fig. E as a representative example of typical KE settings for one test run somewhere near the end of the figuring process. Note that the first reading of the KE for the first zone is actually closer to the mirror than the C of C of its central region. I.e., we had to advance the KE towards the mirror to find it, rather than find it pleasantly located in its proper location a tiny ways away from the C of C of the central region. The plots for the second, third, and fourth zone fall outside the tolerance horn. But note that the overall shape of the connected plots approximates the shape of the tolerance horn, envelope. 

 Şekil F'deki tüm çizimleri, eşit miktarda, hepsi de tolerans zarfına sığacak biçimde grafiğe yerleştirdik. Buna izin verilir: Bu, mesafeye kadar ayna yakınında bulunan test cihazıyla başlayan eşdeğerdir. 

 Şimdi eğrilik merkezlerinin tümü, tolerans zarfının içinde yer alıyor. Altmış inçlik odak uzaklığına (altı ile bir arasındaki oran ya da uzaklığı "f / 6") sahip 10 inç aynamızın, kullanım sırasında bir küresel sapınç göstermeyeceğini düşünüyoruz. Aynadaki herhangi bir bölgedeki ışık odaklı demetler koni uçlarının ipuçları, ideal olarak hesaplanmış olanlardan uzakta olan bir düzlemde odaklansa bile, bulanık daireler bu ışık koni kesitlerini temsil ederek uçlarını kesiştikleri noktaları temsil ederek Ideal şekilde odaklanıp, gerçek odaktaki Airy disklerinden daha büyük olmayacak, ideal odak düzleminde olacaktır.

 Verilen formüllerle hesaplanan toleranslar, çoğu yetkili tarafından "gevşek" kabul edilir. Diğer bir deyişle, bir teleskopun objektif aynası için kabul edilebilir performans için en az istekli oldukları düşünülmektedir ve birçok yetkili, bir ayna eğrisinin en az iki katı tolerans gerektiren şekilde yapılmasını önermektedir. Her neyse, aynanın ayna KE ayarlarının grafiğin orta eğrisine çok yakınına kadar ( "d" değerleri için) düşene kadar düşünmeye devam edebilirsiniz. Yıldız testi kullanarak birçok ayna test ettim ve bunların tolerans eğrileri, grafik tarafından izin verilen zarfın tam içindeydi. 

 Havanın oldukça durgun olduğu gecelerde ve inç başına 50X'e yaklaşan büyütmelerin (daha büyük aynalar için) hiç birinde küresel sapmanın herhangi bir saptanabilir halesi görülmedi. Bununla birlikte, bu bağlamda size iletmek için söz verdiğimiz uyarı (tolerans boynuzu içindeki tüm alanı kullanıp kullanmayacağımızı) belirtmeliyiz. Bağlı KE pozisyonları çizgileri çılgınca düzensiz olmamalı, aksine E ve F şekillerinde olduğu gibi oldukça pürüzsüz ve tutarlı bir biçimde sapmalıdır.

Lütfen not edin ki, ayna üzerindeki farklı bölgeler için odak noktalarının farklılığı için ışık dalgaboyunun kesirleri biçiminde izin verilen toleranslar tanımlamadım hiçbir zaman. Bunun yerine, tek bir anlamı olan, anlaşılır şekilde bu toleransların ne demek olduğunu tanımladım. Basit geometri, cebir ve pratik doğrulama, bu prosedürlerin gerçekliğini, çok açık biçimde benim için gösterdiler.

Foucault testine başlangıcımızdan ayrılmadan önce, yüzey biçimi oldukça düzensiz olan bir aynayı Şekil 10 (a) bıçak kenarı ile incelemek oldukça ilginç olacaktır. Şekil 10 (a) ve 10 (b) aynı aynayı (benim çok sayıdaki dosyalarımdan seçilmiş gerçek bir ayna) BK için aynanın OE’i boyunca farklı bakış noktalarından göstermektedir. OE üzerindeki farklı noktalardan ne kadar farklı göründüğüne lütfen dikkat edin.

Foucault testi konusundaki bu yazıda sadece çok gerekli temeller üzerinde durmaya çalıştım. Çok daha ayrıntılı bir inceleme de mümkün olmakla birlikte, yeni başlayanlar için en çok gereken şeyin temel bilgilerin verilmesi olduğunu düşünüyorum. Daha sonra amatörler için diğer konularda da benzer başlıkları hazırlamaya yakında başlayacağım. Bir sonraki makale, içinde çok iyi dokümante edilmiş çizimler ve tariflerin de yer alacağı ‘üzerinde ve altında’ türü bir Foucault test cihazının yapılması konusunda olacak. Bir metal atelyesinin olanaklarının olabildiğince az kullanmayı gerektirmesine karşın çok yüksek hassasiyette ölçme yapabilen bir makineyi (test cihazı) nasıl yapabileceğinizi göstermeye çalışacağım. Daha sonra da ATM’ler için oldukça az olduğunu gördüğümüz çeşitli konularda ‘nasıl yapılır’ başlıklı makaleler hazırlamayı düşünüyorum. Bu konular, büyük kanallı seramik aşındırma aletleri yapımı, büyük aynalarda kullanılan ayna çapından ufak aşındırma, cilalama ve biçimlendirme teknikleri ile büyük ve küçük aynalar için çabuk ve zahmetsiz cilalama aletleri yapımını kapsıyor.

© 2000 David Anthony Harbour

Güneş Filtreleri

Himenali — Mon, 14 Jan 2008 03:10:29 GMT

Summary:

Gunes gozlemi amator gokbilimde cok dikkat edilerek yapilmasi gereken bir calismadir. Gunes'e kisa sure ciplak gozle (optik alet yardimsiz) bakmak dahi retinada kalici zararlara yol acabilir. Hele bir gozlem aleti kullanilarak '''Gunes'e korunmasiz sekilde bakmak, gorme yetinizi tamamen kaybetmenize yol acacak kadar tehlikelidir!'''

Basit ve ucuz teleskop turlerinin cogunda, gozmerceklerine takilabilir seklinde pazarlanan filtreler de cok tehlikelidir. Bu tur filtreler teleskobun odaginda gunes isinlarinin toplanmasiyla cok isinip birden catlayabilirler. Bu da birden gunes isiginin gozunuze ulasip retinanizi yakmasina ve zamanla kor olmaniza neden olabilir. En saglikli gunes filtreleri teleskop tubunun onune takilan turdekilerdir. Bunlarin da bircok cesidi vardir, mylar gibi (aluminyum folyoya benzer) ya da uzerleri ayna sirlanmasi gibi kaplanmis cam filtreler. Bunlar pazarlanirken hangi captaki teleskoba uyacagi belirtilir. Ornegin teleskop merceginiz ya da aynanizin capi 76mm ise, ic capi 80mm civarindaki bir filtre isinizi gorebilir. Ama emin olmak icin teleskop tubunun dIs capini olcmenizde yarar vardir. Almayi dusundugunuz filtrenin ic
capinin en az o kadar olmasina ozen gosterin.

Yukarida saydigimiz gunes filtreleri gorunur isik icin kullanilan filtre cesitleriir. Bunlari teleskop tubunuzun onune takinca gunes yuzeyindeki lekeleri gorebilirsiniz. Kullandiginiz filtrenin turune ve bazen markasina gore, gozmerceginden bakinca gunesi gordugunuz renk beyaz, sari, portakal rengi ya da mavi olabiliyor. Ama bu tur filtrelerle sadece lekeleri gorebiliyorsunuz.

Baska bir tur filtre ise Hidrojen alfa filtresidir. Bu tur filtreler digerlerine oranla daha pahali olurlar. Bunlarla sadece belli bir dalga boyunu (adindan anlasilacagi uzere Hidrojen alfa dalga boyunda)
gorebilirsiniz. Bunlari kullanarak ozellikle gunes kenarindaki parlamalari, patlamalari ve gunes yuzeyindeki granulasyonu ve bircok kez de lekeleri gorebilirsiniz. Asagidaki baglantida bu konuda yararli bilgiler verilmektedir (Ingilizce): 
http://www.novac.com/resources/solar/

Son olarak, gunes lekelerini projeksiyon yontemiyle izleyebilirsiniz. Bunun icin, gozmerceginden belli bir uzaklikta beyaz bir kagit tutup gunesin olusturdugu goruntuyu uzerine yansitabilirsiniz. Gunes lekeleri bu yontemle cok belirgin bir sekilde izlenebilir. Ornek gunes lekeleri cizimlerini su sayfada gorebilirsiniz: 
http://members.aol.com/astroalcove/sunspots.html

Asagidaki su iki baglantida projeksiyon yontemi basitce ve cizimlerle aciklanmistir (Ingilizce): 
http://www.spaceweather.com/sunspots/doityourself.html 
http://www.popastro.com/sections/solar/chap3.htm

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page#Ayna_Yap.C4.B1m.C4.B1 geri]

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Himenali — Sun, 13 Jan 2008 04:02:06 GMT

Summary:

Teleskoplarla ilgileniyorsanız, kullanım kılavuzlarında ya da tüplerinin üzerlerinde, örneğin 1000mm f/11 D=90mm F=1000mm şeklinde bir takım rakamların yer aldığını görmüşsunuzdur. Bu örnekteki tanımın anlamı şudur:

D: objektif (ayna ya da mercek) çapı (''diameter'') = 90 mm 
F: odak uzaklığı (''focal length'') = 1000 mm 
f/: odak uzaklığı / objektif çapı = 1000 / 90 = 11 

Şimdi bunların değişmesiyle teleskobun özelliklerinin nasıl değişeceğine değinelim:

Bir teleskobun objektif çapı ne kadar büyük olursa, daha çok ışık toplayacağı için o denli sönük yıldız ve cisimleri görmek mümkün olur. Bunu küçük bir kova ile büyük bir kovanın toplayacağı şu miktarına benzetebiliriz. Zaten bu nedenle çok büyük çaplı teleskoplara ‘isik kovası’ (''light bucket'') denilmektedir. Optik alet kullanmayan insan gözü (çıplak göz) yaklaşık 6. kadirden yıldızları görürken, 8 inç = 203 mm çaplı bir teleskop 13. kadirden yıldızları görebilir. Buna dayanarak, sönük cisimleri ve daha fazla cisim görmek için objektifi (aynanızın çapını) bütçeniz ölçüsünde büyük tutmanız gerekir gibi bir sonuç çıkar. '''AAVSO''''nun '''Değişken Yıldızların Gözlem Kılavuzu'''’nda teleskopların özellikleri ve göreceğiniz kadır sınırlarıyla ilgili çok yararlı bilgiler bulabilirsiniz: 
http://www.aavso.org/publications/manual/index.shtml#turkish

Odak uzaklığı, bir teleskobun boyutunu, ve o teleskopla ne kadar fazla büyültme yapabileceğiniz konusunda size bir fikir verir. Örneğimizdeki 1000mm odak uzaklıklı mercekli ya da Newton türü aynalı bir teleskobun tubunun uzunluğu yaklaşık 800/1000 mm kadar olur. Bu da genelde o teleskobun taşınabilirliği hakkında kabataslak bir ölçüttür. Teleskop ne kadar uzunsa taşınması o derecede güçtür.
[http://www.atmturk.org/index.php/Katadiyoptrik - Hem Mercekli Hem Aynalı Katadiyoptrik teleskoplarda] (örneğin Schmidt-Cassegrain turu) taşınma sorunu daha azdır, çünkü odak uzaklıkları büyük olsa da, ışık demeti içlerinde iki kez yansıdığından boyutları daha küçüktür.

Teleskoplarda yapabileceğiniz büyültmeyi hesaplamak için objektifin odak uzaklığı kullandığınız gözmerceğinin odak uzaklığına bölünür: 
Örneğin 1000 mm / 25 mm = 40 kez. Bu formül teoride istediğiniz kadar büyültme yapabileceğinizi düşündürse de, bir teleskopla optimum sonucu alabileceğiniz azami büyültme teleskobun objektif çapının mm cinsinden 2 katıdır. Örneğimizdeki 90mm'lık teleskobun sağlayabileceği azami büyültme 90 x 2 = 180 kezdir. Bu konuda sitemizdeki [http://www.atmturk.org/index.php/Ideal_Büyültme_Oranı İdeal Büyültme Oranı] bölümüne bakabilirsiniz.

Odak oranı (örneğimizdeki f/11) bir teleskobun geniş alanlı mı (hızlı), yoksa dar alanlı mı olduğunu (yavaş) belirtir. Geniş alan derken, aynı gözmerceğini kullanarak daha az büyültme yapıp daha geniş alanı görmek kastedilmektedir. Dar alan ise bunun tam tersi, daha fazla büyültme yapıp daha dar bir alanı görmenizi ifade eder. Bunun pratikte kullanımı, odak oranı büyük (örneğin f/10 ve fazla) olan teleskopların daha çok yüksek büyültme gerektiren Ay ve gezegen gözlemleri yapmaya uygun olmasıdır. Odak oranı az olan teleskoplar gökyüzünde görünür çapları büyük (yaygın) olan, örneğin Andromeda galaksısı gibi özellikle uzak gökyüzü cisimlerini (''deep sky objects'') görmeniz için daha uygundur.

Yapacağımız aynanın odak uzaklığını seçerken, hepsi de birbirlerine bağlı üç değişken; odak uzaklığı (f), Objektif (ayna) çapı (D) ile odak oranı (f/D), optik tüp komplesinin boyunu (= teleskobun taşınabilirliğini) ve ulaşılabilecek en büyük büyültme oranlarını da belirleyecektir.

Örneğin, f/D=6, D=20 (çm) işe, f= 120 (çm) olacak ve 20 (mm) lik bir gözmerceği ile X60, 8 (mm) bir mercekle de X150 büyültme mümkün olacaktir. Ayna çapı 15 (cm) olan bir teleskop yapsaydık, f/6 odak oranı ile, odak uzaklığı f=90 (cm) ve elde edilebilecek büyültmeler de sırasıyla, X45 ve X112.5 olacaktı. Bunun dışında `çıkış gözbebeği büyüklüğü' (''exit pupil'') ve bununla ilgili başka parametreler de hem ayna çapı hem de odak oranı ile ilgilidir. Ayrıca seçilmesi gereken ikincil aynanın büyüklüğü de bunlara bağlıdır.

Dolayısıyla, ağırlıklı olarak gezegenlere bakmak istiyorsak ve büyültme bizim için önemli ise, bu durumda ya objektif (ayna) çapını, ya da odak oranını ona uygun seçmeliyiz (f/8 > f/6 gibi) ki amacımıza ulaşalım. Böyle bir amacımız yok ve teleskobu genel amaçlı kullanacaksak, odak oranı için f/6 ya da f/5 gibi değerler de olabilir. f/4 ya da f/3 ve f/2 gibi oranlara gelince, bu odak oranlarının seçilmesi, optik tüp komplesinin boyutlarını küçültüp, teleskobun taşınabilirliğini arttırması karşılığında, çözülmesi güç bazı sorunlara yol açabilir:

* Aynanın ortasının çukurluğu (''sagitta'') daha derin olmak zorundadır. Bu da daha çok aşındırma yapmak gerektirir (aynayı işlemek için gereken zaman artar). Aynanın ortası daha da inceleceği için mekanik dayanıklılığı azalır ve daha kalın camlar kullanmak gerekir. Farklı çaplar ve odak oranları için merkezdeki çukurluğu hesaplayan bir uygulamayı [http://www.atmsite.org/contrib/Prewitt/sagitta/ Sagitta Calculator] adresinde bulabilirsiniz.

* Sadece parabolik aynalar sonsuzdaki bir cismi bir noktada odaklayabilecekleri için, küresel olarak aşındırdığımız aynanın daha sonra parabolik hale getirilmesi gerekir ve bu işlem hızlı aynalar için (< f/5) son derece zahmetlidir. Oysa büyük odak oranlarında (> f/6) küre ile parabol arasındaki fark çok daha azdır ve parabol hale getirme çok çok iyi yapılamasa bile, bunun yol açacağı optik kusur (küresel sapınç) çok daha azdır.

* Görüntünün karşıtlığı (kontrast) ve büyültme azalır, renk düzeltme azalır, optik kusurlar artar.

Odak oranını mümkün olabilecek kadar büyük seçmekle, hem optik kusurlardan hem de ayna hızalama (ışık demetini koşutlama = ''colllimation'') hatalarından da kaçınmış oluruz, teleskobun büyültmesi ve görüntünün kontrasti artar, renk düzeltme miktarı iyileşir, tüm optik kusurlar azalır. Karşılığında ise, teleskobun optik tüp komplesinin boyu uzamış olur ki ufak çaplarda bu bir sorun olmaz.

Öte yandan ikinci önemli değişken olan ayna çapı büyüdükçe, aşındırma ve cilalama için gereken süre de artmaya başlar. 15 cm lik bir ayna için gereken zaman ile 25 cm çapındaki için gereken zaman çok farklı olabilir. Büyük aynaların özellikle kenarları (en önemli kısımlar) güç cilalanır. Bu sebepten, ilk ayna için çok büyük çapların seçilmesi önerilmez (örneğin en çok 15 cm). Tabi burada kullanılan camın kalınlığı da bir başka sınırlayıcı sayılır. 19 mm soda-kireç cami (bildiğimiz pencere camı) kullanıyorsak, 25 cm çap oldukça büyük bir çap değeri sayılır. Daha büyük aynalarda daha kalın camlar kullanmak gerekir.

Tüm aynalar, ne kadar kalın olurlarsa olsunlar, teleskop ufkuktaki hedeflere yöneltildikçe `bir miktar' esneyerek görüntüyü deforme ederler. İnce aynalarda bu deformasyon daha fazladır. Buna karşılık, ayna inceldikçe, çevresi ile ısıl dengeye ulaşma zamanı kısalmaya başlar. Bu da ince aynaların ucuz olmaları dışında az sayıdaki avantajlarından birisidir.

6 inç çaplı bir aynada f/4 hedeflenirse, çukurluk değeri 0.238125 mm olur. f/10 için ise 0.09525 mm değerine düşer. İlk durumda aşındırılması gereken yaklaşık 2 mm'lik cam, f/10'da dörtte birine düşer. Raleigh ölçütüne göre 6 inçlik bir aynada f/D = 8.2 seçilirse, ayna oldukça güç bir işlem olan parabol hale getirilmeden de küresel biçimde de bırakılabilir. Tabii tüpün boyu f/4 durumunda 60 cm, f/8.2 durumunda ise 123 cm olacaktir.

İlk aynanızı yaparken, aynanın 'yanlis' traşlanması/asındırılması şu koşullar altında mümkündür:

a) Yeterince rasgele olmayan aşındırma hareketlerinin (''pattern'') kullanılması (örneğin, hep aynı noktaya uyguladığınız ısrarlı basınç) 
b) Aynayı ya da aleti yeterince ve rasgele (birbirlerine ters yönde) döndürmemek. 
c) MOT (ayna üstte) / TOT (alet üstte) yöntemlerinden sadece birisiyle çalışmak. 
d) Çalışılan tezgahın düz olmaması, aynanın yeterince desteklenememesi (özellikle 19 mm kalınlığındaki soda-kireç çamları için kritik), camın uyguladığınız kuvvetler altında esneyerek farklı eksenler boyunca farklı odak uzunluklarına sahip olması

Oluşacak hatalar ise şunlar olabilir:

a) Bölgelenme (''zoning'') / simit şeklinde halka(-lar) 
b) Bölgelenme ve istenilen derinliğe (''sagitta'') ulaşırken kenarların gereğinden fazla incelmesi, kenarların cila almaması 
c) Astigmatizma

Bunlar dışında camın pahlanmış yerine el ile dokunmanın da kırmıklara (''chipping'') neden olacağı söylenmektedir. Mümkün olduğunca bu kışma dokunmaktan kaçınmalı (elden aktarılan ısı, cami mikroskopik ölçekte de olsa genleştiriyor). Bir de aşındırma sırasında ara sıra kurşun kalem testi (''pencil test'') yaparak cam ile aletin birbirine tam uyduğundan emin olmakta yarar vardır.

TOT ve MOT terimleri sitemizin [http://www.atmturk.org/index.php/Baz%C4%B1_Amat%C3%B6r_Teleskop_Yap%C4%B1m%C4%B1_Terimleri Bazı Amatör Teleskop Yapımı Terimleri] bölümünde açıklanmaktadır. Kısaca değinmek gerekirse:

TOT - ''tool on top'' demektir. Anlamı, teleskop aynası olacak cam disk tezgah üstüne konulur. Aşındırmada kullanılan alet (cam disk ya da seramik parçalarıyla kaplı alcı kalıp ya da mermer disk) ise önün üzerine konulup aşındırma yapılır.

MOT - ''mirror on top'' demektir. Yukarıda yazılanın tam tersi söz konusudur.

Aynanızın kullanılabilir ya da 'kırınımla sınırlı' (''refraction limited'') olması için, bitmiş bir ayna yüzeyinin lambda / 4 (~ 0.56µm) düzeyinden daha fazla hatasının olmaması gerekir. Lambda, ışığın dalga boyunu ifade eder. Çok kaba görünüşlü bir ölçü aletiyle (Foucault test düzeneği) lambda/100 düzeyindeki çok çok küçük hatalar bile saptanabilir. Ama kusursuz Airy diskleri elde edebilmek için özellikle başlangıçta doğru bir strateji izlemek de önemlidir. Örneğin ayna çapını olabildiğince küçük, odak oranını da olabildiğince büyük seçmek gibi.

Bir teleskop aynaşı, insan tarafından şekillendirilmiş en duyarlı katı mikroskobik yüzeylerden birisidir. Bir karşılaştırma olması açısından, olçüleri büyüterek söyle bir örnek verebiliriz: 
20 cm çapında bir aynayı bir an için 800 kere büyüterek 1600 metre çapına çıkardığımızı hayal edelim. Böyle bir durumda bu tür aynalarda ortalama olarak seçilen kalınlıklar göz önüne alındığında kalınlığı da 260 – 300 metreye çıkacaktır.

Bir metal atölyesinde 20 cm çapında bir parçayı genellikle 0.02 mm duyarlılıkta işlemek mümkündür ki ölçekleri büyütürsek bizim örneğimizde bu duyarlılık yaklaşık 20 cm'ye karşılık gelmektedir. Bu ölçekte, ışığın ortalama dalgaboyu 0.0005588 ile 4.318 mm arasında değişir. Azami kabul edilebilir optik hata 0.55 mm olacaktir. Oysa iyi kalite optik yüzeylerde tolerans 0.25 mm civarındadır. Bü, 1800 metre çap, 300 metre kalınlığında bir diskte, en çok 'bir iskambil kartı kalınlığında' bir değişime karşılık gelmektedir! Ayna yapmak, bir bilim olduğu kadar aynı zamanda bir sanattır.

'''Neden 6 İnç Çapında Ayna ile Başlamalı?'''

Scientific American dergisinin eski editoru [http://en.wikipedia.org/wiki/Albert_Graham_Ingalls Albert Ingalls]’in duzenledigi [http://www.willbell.com/tm/tm7.htm “Amateur Telescope Making”] isimli kitabin birinci cildinin giris kisminda, editor ATM hareketinin ABD’de baslama hikayesine deginmekte, ve amatorlere neden ilk asamada 6 inc bir ayna ile calismalari gerektigini su sekilde aciklamaktadir:

“Eger bir dahi oldugunuza emin degilseniz, bu ugrasiya ilk kez baslarken dogal olarak icinizde hissettiginiz en buyuk capli teleskobu yapma hevesine yenilmeyin. Kucuk, 6 inc capinda bir ayna yaparken basiniza gelecek o kadar cok uzucu deneyim vardir ki, sonucta ilk kucuk aynanizla calisirken kazandiklariniz ileride yapacaginiz daha buyuk capli aynalar icin cok degerli birikimler olusturacaktir. Ancak yine de, az sayida kisinin basardigi gibi (Ingalls bu satirlari Kasim 1932’de yaziyor), 12 inc capinda bir aynayla ise baslarsaniz, onunde sonunda basarili olacaginizdan hic suphe yoktur. Bununla birlikte, ortalama bir amatoru dikkate alirsak, ilk basta uc degisik capta ayna yapmak (ornegin sirasiyla, 6, 8 ve 12 inc), ilk baslarken 12 inc capla baslamaktan hem daha az zaman alacagi gibi (ucu icin toplam zaman), kucuk caplarla ugrasirken kazanacaginiz cok onemli deneyimler de yaniniza kar kalacaktir. Ayrica bu sekilde yapmaniz size daha da zevkli gelecektir. ATM’lerin yasadigi deneyim genelde sudur: baslangicta bir amator isin sonunda eline gecek olan nihai urune (teleskoba) odaklanmistir, ve bunun yapimini sadece bir gorev olarak gormektedir. Daha sonralari, teleskop yapmanin onu kullanmaktan daha zevkli bir ugras oldugunu kesfedecektir. Ileriki asamalarda yapabileceginiz boyda bir teleskobu, daha isin en basindayken yaparak sakin kendinizi bu zevkten mahrum etmeyin!”

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page#Ayna_Yap.C4.B1m.C4.B1 geri]

Türkçe ya da Türk ATM'lerin Siteleri

Himenali — Sun, 13 Jan 2008 03:53:24 GMT

Summary:

Dr. Cengiz Nart'in ATM Sitesi 
Cengiz Nart'in ayna yapim calismalari. 
http://cengiznart.blogspot.com/ 

Ugur Ikizler'in ATM Etkinlikleri Sayfalari 
Ugur ve Bursa Capella grubunun calismalarini burada gorebilirsiniz. 
http://ikizler.org/index.php?cat=18 

Pelin Ozturk'un ATY Calistayi 2007 Notlari 
http://bigastronomer.googlepages.com/teleskoplar

Nurcan Örtügen Gök'ün ATM Sitesi 
http://fezamen.blogspot.com 

Gokbilim Forumu'nda ATY Calistayi 2007 Notlari 
http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?t=394&highlight=atm+turk 
http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?t=210&highlight=atm+turk

Samsun ASTOM Amator Gokbilim Klubunun Ayna Yapim Atolyesi 
http://www.gokbilim.com/dergi/Index.php?cat=6&paged=5

Gokbilim Dergisi'nde Yayinlanan 'Cam Aşındırma Teknikleri' Baslikli Makale 
http://www.gokbilim.com/dergi/?p=58

You Tube'de ATM Turk Uyelerinin Yukledikleri Videolar: 

'''Atila Tinkilic:''' 
20 Inclik Ayna Cilalayan Makine 
http://www.youtube.com/watch?v=WBfr0d-zp70

Kiris Hareketeyiyle Asindirma 
http://www.youtube.com/watch?v=Q_hvHwOkg9I&NR=1

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page geri]

Türkçe Siteler

Himenali — Sun, 13 Jan 2008 03:42:47 GMT

Summary:

Basar Titiz'in ATM Sitesi 
Basar'in ayna/teleskop yapimi hakkindaki calismalari 
http://amatorteleskopyapimi.blogspot.com/ 

Dr. Cengiz Nart'in ATM Sitesi 
Cengiz Nart'in ayna yapim calismalari. 
http://cengiznart.blogspot.com/ 

Haldun Menali - Bir Ayna Yokmus, Bir Ayna Varmis! 
Haldun'un henuz asindirmaya devam ettigi 6 inclik aynasinin ve yeni teleskobunun yapim hikayesi 
http://members.aol.com/astroalcove/ATMpage.html 

Haldun Menali'nin Teleskop Yapim Yazisi 
203mm'lik teleskobumu nasil yaptigimi anlatan sayfam (Ingilizce) 
http://members.aol.com/astroalcove/newtonian.html 

Koray Taylan 20cm Teleskop Projesi 
Koray'in proje günlügünün yer aldigi blog sayfasi 
http://blog.koraytaylan.com/?cat=4 

Ugur Ikizler'in ATM Fotograflari Sayfasi 
Ugur ve Bursa grubunun calismalarini burada gorebilirsiniz 
http://ikizler.org/index.php?cat=18 

Yasin Cetin'in ATM Sitesi 
(Almanca) Teleskop yapimi 
http://www.astrocosmo.net/ 

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page#Ayna_Yap.C4.B1m.C4.B1 geri]

Türkiye'deki Siteler

Himenali — Sun, 13 Jan 2008 03:41:02 GMT

Summary:

Basar Titiz'in ATM Sitesi 
Basar'in ayna/teleskop yapimi hakkindaki calismalari 
http://amatorteleskopyapimi.blogspot.com/ 

Dr. Cengiz Nart'in ATM Sitesi 
Cengiz Nart'in ayna yapim calismalari. 
http://cengiznart.blogspot.com/ 

Haldun Menali - Bir Ayna Yokmus, Bir Ayna Varmis! 
Haldun'un henuz asindirmaya devam ettigi 6 inclik aynasinin ve yeni teleskobunun yapim hikayesi 
http://members.aol.com/astroalcove/ATMpage.html 

Haldun Menali'nin Teleskop Yapim Yazisi 
203mm'lik teleskobumu nasil yaptigimi anlatan sayfam (Ingilizce) 
http://members.aol.com/astroalcove/newtonian.html 

Ugur Ikizler'in ATM Fotograflari Sayfasi 
Ugur ve Bursa grubunun calismalarini burada gorebilirsiniz 
http://ikizler.org/index.php?cat=18 

Koray Taylan 20cm Teleskop Projesi 
Koray'in proje günlügünün yer aldigi blog sayfasi 
http://blog.koraytaylan.com/?cat=4 

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page#Ayna_Yap.C4.B1m.C4.B1 geri]

Dünyadaki Siteler

Himenali — Sun, 13 Jan 2008 03:29:21 GMT

Summary:

ATM Free Amator Teleskop Yapimi Listesi 
Yahoo'da ATM konulu baska bir yazisma listesi 
http://tech.groups.yahoo.com/group/atm_free/ 

ATM Workshop 
ATM'in tum asamalarindan ayrintili sekilde bahseden cok yararli bir site. 
http://www.atm-workshop.com/index.html 

ATMSite Ayna/Teleskop Yapim Makaleleri 
ATM uzerine bilgi veren yuzlerce yazi! 
http://www.atmsite.org/ 

Aberrator - Startesting Freeware 
Yildiz testi icin benzetim uygulamasi 
http://aberrator.astronomy.net/ 

Alabama Universitesi - Gokbilimde Gozlemsel Saptama Teknikleri 
Teleskoplar da dahil olmak uzere, gokbilim gozlemlerinde kullanilan saptama teknikleri uzerine dersler. 
http://www.astr.ua.edu/keel/techniques/index.html 

Aluminyum Ayna Yapimi 
Aluminyum diskten ayna yapiminin asamalari 
http://frank.bol.ucla.edu/almirrors.htm 

Amateur Telescope Makers Yazisma Grubu Arsivleri 
ATM konusundaki en eski haberlesme listesi 
http://astro.umsystem.edu/atm/ 

BBAstrodesigns 
Teleskop takip sistemleri hakkinda hersey 
http://www.bbastrodesigns.com/BBAstroDesigns.html 

Collimating a Newtonian Reflector 
Demet sinirlamasi (ayna hizalama) konulu Ingilizce bir film 
http://www.andysshotglass.com/Collimating.html 

Dobson Turu Teleskobun Yapim Planlari 
San Fransisco Sidewalk Astronomers klubunden Ray Cash'in Dobson turu teleskop yapim planlari. 
http://www.raycash.us/sfsidewalk/cdobplans.htm 

Ed Jones / ekvotoryal platform yapimi 
Hesaplamalar, Fotograflar ve aciklamalar 
http://tinyurl.com/hpa65 

Find-A-Scope / Michael Edelman 
Ticari teleskoplar hakkinda temel bilgiler ve satin alma rehberi. 
http://www.findascope.com/ 

Litescope / Kompozit malzemeler kullanılarak üretilmiş çok hafif bir teleskop 
Vivian Bock'un bu 12" çapındaki aynalı teleskobu, 6 ila 9 kg ağırlığında! 
http://www.litescope.eu 

Lyot / Faz-karsitlik (contrast) testi 
Faz-karsitlik testi icin maske hazirlanmasi 
http://www.astro-foren.de/showthread.php?t=4656&highlight=rauhheits+test 

Make Your Own Telescope 
ATM konusunda web uzerindeki en yaygin tartisma grubu (Ingilizce) 
http://groups.yahoo.com/group/Make_Your_Own_Telescope/ 

Mirrorcell Design 
Birincil ayna hucresi hesaplayicisi 
http://www.digilife.be/club/johan.vanbeselaere/atm/optics/mirrorcell/Mirrorcell.htm 

Newton Teleskobu Tasarimi Icin Yazilim 
Newton turu aynali teleskoplarin tasarimi icin bedava (freeware) yazilim. 
http://www.dalekeller.net/atm/newtonians/newtsoft/newtsoft.htm 

OSLO Lens Design 
Teleskop mercekleri tasarimi icin bedava (freeware) yazilim 
http://www.atmsite.org/contrib/Fejes/Introduction/OSLO1b.html 

Peter John Smith'in (Avustralya) ATM Sitesi 
ATM'in bircok asamasiyla (ozellikle optikle) ilgili yararli bilgiler iceriyor. 
http://www.users.bigpond.com/PJIFL/index.html 

Robert May'in ATM Sitesi 
Ayna/teleskop yapimi hakkinda cok yararli yazilarin oldugu bir kaynak 
http://bobmay.astronomy.net/ 

S*T*A*R Klubu ATM Baglantilari Sayfasi 
Monmouth County, NJ, ABD'deki klubun yuzlerce ATM web sitesine baglanti listesi (Ingilizce) 
http://www.starastronomy.org/TelescopeMaking/Links/ 

SEDS FTP Sitesi 
Optik ve ATM uzerine cesitli yazilimlarin oldugu FTP sitesi. 
ftp://ftp.seds.org/pub/software/pc/optic/ 

Spectrum Coatings web sitesi 
http://www.spectrum-coatings.com/Evap_Demo_640x480_2.mov adresinde dort dakika suren bir canlandirma da var. 
http://www.spectrum-coatings.com/ 

Stellafane 
ABD'de ATM hareketinin dogum yeri. Teleskop yapimi hakkinda bilmek istediginiz hersey! 
http://www.stellafane.com/atm/atm_main.htm 

TELRAD Benzeri 1X Arayicilar 
Cesitli "Kendin Yap" (DIY - Do It Yourself) Ornekleri 
http://www.maplevalleyastro.org/cgi-bin/MVASBoards/YaBB.pl?num=1129093434 

Tampa Bay Mirror Lab ATM Sayfalari 
St. Petersburg Astronomi Klubu (Florida, ABD) - Ayna/Teleskop yapimi, test edilmesi, ve sirlanmasi hakkinda ogrenmek istedikleriniz. 
http://www.telescopelab.com/ 

Teleskop ve Gokyuzu Fotografciligi Formulleri 
Hem teleskop yapiminda, hem de gokyuzu fotografciliginda kullanilan formullerin bir listesi 
http://www.company7.com/library/astforms.html 

Trackball Telescope 
Kuresel bir kundaga sahip teleskop ve ilginc yonlendirme sistemi 
http://www.sff.net/people/J.Oltion/trackball.htm 

Ucuz Ticari Teleskoplari Iyilestirmenin Yollari 
Kucuk capli ve ucuz ticari teleskoplari daha kullanisli hale getirmek icin yararli oneriler. 
http://www.astunit.com/tutorials/junkscope.htm 

Virginia Universitesi Gokbilim Dersleri 
Ozellikle teleskoplar ve optik uzerine cok yararli bilgiler veriliyor. 
http://www.astro.virginia.edu/class/majewski/astr313/lectureindex.html 

Why & When to use High Powers 
Nicin ve ne zaman yuksek buyultme kullanmali? 
http://jeff.medkeff.com/astro/observing/why_high_power.htm 

Wikipedia'da ATM Bilgileri 
Amator Teleskop Yapimi hakkinda genel bilgiler 
http://en.wikipedia.org/wiki/Amateur_telescope_making 

Yildiz Testi / Fotografli Temel Aciklamalar 
Yildiz Testi konulu dort sayfalik (A3) ingilizce dokuman 
http://backyardastronomy.com/appendix/startesting.pdf 

Yildiz Testi Hakkinda 
Iyi anlasilir kolay cizimlerle yildiz testinin aciklanmasi 
http://www.skywatchertelescope.com/EducationST.html 

Zambuto Aynalari Yazisma Listesi 
Carl Zambuto'nun yaptigi aynalari kullanan amatorlerin haberlestigi Yahoo grubu 
http://tech.dir.groups.yahoo.com/group/zambutomirrorgroup/ 

[http://www.atmturk.org/index.php/Main_Page#Ayna_Yap.C4.B1m.C4.B1 geri]